Przedsiębiorca przed sądem

Nawet jeśli z punktu widzenia prawa materialnego wszystko wskazuje na wygraną przed sądem, należy mieć na uwadze, że formalne braki, niedopatrzenia i brak wiedzy mogą przesądzić o fiasku sprawy.

W postępowaniu w sprawach gospodarczych funkcjonują bowiem rozwiązania bardziej restrykcyjne, wymagające od stron zachowania większej dyscypliny procesowej, niż ma to miejsce w postępowaniu zwykłym. Odmienności występują już na etapie wniesienia pozwu.

Pozew/powództwo

Poniżej kilka zasad, o których należy zawsze pamiętać:

Pismo procesowe musi spełniać ściśle określone warunki formalne

Każde pismo procesowe, które wnosisz do sądu, powinno wskazywać:

• oznaczenie sądu, do którego jest skierowane,

• imię, nazwisko lub nazwę stron przedstawicieli ustawowych i pełnomocników;

• oznaczenie rodzaju pisma;

• osnowę wniosku lub oświadczenia oraz dowody na poparcie przytoczonych okoliczności;

• podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika;

• wykaz załączników.

UWAGA

Sprawa jest kwalifikowana jako gospodarcza nawet wtedy, gdy w momencie procesu strona nie jest już przedsiębiorcą, ale roszczenie wynika z prowadzonej uprzednio działalności gospodarczej.

Zawsze odpowiadaj na skierowane wezwania do zapłaty

Nawet jeśli je kwestionujesz, odpowiedz na nie przedstawiając swoje stanowisko w sprawie. Jeśli w żaden sposób nie zareagowałeś na wezwanie do zapłaty, po wytoczeniu powództwa - niezależnie od wyniku sprawy - sąd może obciążyć kosztami procesu w całości lub w części tę stronę, która przez zaniechanie czynności przyczyniła się do zbędnego wytoczenia sprawy lub wadliwego określenia jej zakresu.

Każdy pozew musi zawierać obligatoryjne elementy

Najistotniejszymi obligatoryjnymi elementami pozwu jako pisma procesowego są: dokładnie określone żądanie oraz przytoczenie okoliczności faktycznych uzasadniających je. Niezgłoszenie wniosków dowodowych w postępowaniu gospodarczym już w pozwie skutkuje tym, że dowody powołane w późniejszym czasie zostaną pominięte, chyba że powód wykaże, iż ich powołanie w pozwie nie było możliwe, albo że potrzeba powołania wynikła później.

Wnosząc pozew należy pamiętać o opłacie sądowej

Równocześnie z wniesieniem pozwu, apelacji, zażalenia, sprzeciwu czy zarzutów od nakazu zapłaty konieczne jest uiszczenie opłaty sądowej. W sprawach majątkowych pozew podlega opłacie w wysokości 5 procent wartości przedmiotu sporu, to jest wartości dochodzonego roszczenia. Pozostałe wysokości opłat, z podziałem na poszczególne rodzaje spraw, znajdziesz w ustawie o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.

W pozwie należy wskazać wszystkie dowody

W pozwie powód jest zobowiązany podać wszystkie twierdzenia oraz dowody na ich poparcie, pod rygorem utraty prawa powoływania ich w toku postępowania, chyba że wykaże, iż ich powołanie w pozwie nie było możliwe, albo że potrzeba powołania wynikła później. W tym przypadku dalsze twierdzenia i dowody na ich poparcie powinny być powołane w terminie dwutygodniowym od dnia, w którym powołanie ich stało się możliwe lub wynikła potrzeba ich powołania.

Należy upewnić się, czy pozew kierujemy do właściwego podmiotu

Upewnij się, czy chcesz pozwać Skarb Państwa, spółkę a może członków zarządu. W postępowaniu gospodarczym nie ma możliwości przekształceń podmiotowych. Jeśli więc wniesiesz pozew przeciwko niewłaściwemu podmiotowi - sąd oddali powództwo.

Zakres żądania objęty pozwem nie może być zmieniany w trakcie postępowania

W postępowaniu gospodarczym brak jest możliwości wystąpienia z nowym żądaniem (zamiast lub obok pierwotnego), chyba że nastąpiła zmiana okoliczności.

Do pozwu należy dołączyć wszystkie załączniki

Do pozwu powód powinien dołączyć:

• odpis reklamacji lub wezwania dłużnika do dobrowolnego spełnienia żądania wraz z dowodem doręczenia albo wysłania go pozwanemu przesyłką poleconą oraz

• odpisy pism świadczących o próbie wyjaśnienia spornych kwestii w drodze rokowań.

Brak spełnienia tego wymogu będzie, co do zasady, skutkował zwrotem pozwu. Może to mieć zasadnicze znaczenie w kontekście upływu terminu przedawnienia.

UWAGA

W postępowaniu odrębnym w sprawach gospodarczych istnieje obowiązek doręczania odpisów pism procesowych wraz z załącznikami przez stronę reprezentowaną przez profesjonalnego pełnomocnika bezpośrednio stronie przeciwnej, niezależnie od tego, czy strona ta jest również reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika.

Przepisy określają nieprzekraczalne terminy wskazanych czynności

Jeśli jesteś pozwanym, masz tylko 2 tygodnie od dnia doręczenia odpisu pozwu na wniesienie odpowiedzi na pozew, w której możesz zaprzeczyć wszelkim twierdzeniom wskazanym w pozwie i przedstawić na te okoliczności dowody. Po upływie tego terminu sąd może już nie uwzględnić tych okoliczności i pominąć je w dalszym toku sprawy, chyba że dopiero w późniejszym czasie powołanie ich stało się możliwe lub wynikła potrzeba ich powołania.

Przepisy ograniczają możliwość zawieszenia postępowania

Kolejną odmiennością w postępowaniu gospodarczym jest brak możliwości zawieszenia postępowania z uwagi na nieobecność stron i skrócenie terminu umorzenia postępowania, ze względu na zawieszenie postępowania z 1 roku do 6 miesięcy. Jeśli więc w terminie 6 miesięcy nie zostaną podjęte żadne czynności sąd umorzy postępowanie w naszej sprawie.

UWAGA

Jeśli nie złożysz w przypisanym terminie odpowiedzi na pozew, sąd wyda wyrok zaoczny, z którym powód będzie mógł udać się do komornika i zabezpieczyć dochodzone roszczenie np. poprzez zajęcie rachunku bankowego do określonej kwoty. Wyrok zaoczny stanowi bowiem tytuł zabezpieczenia wykonalny, bez nadania mu klauzuli wykonalności, a sumę zabezpieczenia stanowi kwota zasądzona wyrokiem wraz z wymagalnymi odsetkami.

Apelcja/zażalenie/sprzeciw

Do elementów istotnych apelacji należą:

• oznaczenie wyroku, od którego jest wniesiona, ze wskazaniem, czy jest on zaskarżony w całości czy w części;

• zwięzłe przedstawienie zarzutów;

• uzasadnienie zarzutów;

• wniosek o zmianę lub o uchylenie wyroku z zaznaczeniem zakresu żądanej zmiany lub uchylenia.

Apelację wnosimy do sądu wyższej instancji za pośrednictwem tego, który wydał wyrok. Jeśli więc wyrok został wydany przez sąd rejonowy, pismo kierujemy do sądu okręgowego za pośrednictwem sądu rejonowego (składając je w biurze podawczym sądu rejonowego).

Jeśli otrzymałeś postanowienie, z którego treścią się nie zgadzasz, masz 7 dni od dnia doręczenia postanowienia bądź ogłoszenia, na wniesienie zażalenia. Tak jak w przypadku apelacji należy wnieść je, co do zasady, do sądu wyższej instancji za pośrednictwem tego, który postanowienie wydał. Wniesienie zażalenia podlega opłacie sądowej.

Jeśli nie złożyłeś odpowiedzi na pozew i sąd wydał wyrok zaoczny, masz prawo do wniesienia sprzeciwu w ciągu tygodnia od doręczenia wyroku. W sprzeciwie od wyroku zaocznego pozwany jest obowiązany podać wszystkie twierdzenia, zarzuty i dowody na ich potwierdzenie pod rygorem utraty prawa powoływania ich w toku postępowania, chyba że wykaże, że ich powołanie w sprzeciwie od wyroku zaocznego nie było możliwe albo że potrzeba powołania wynikła później. W tym przypadku dalsze twierdzenia i dowody na ich potwierdzenie powinny być powołane w terminie dwutygodniowym od czasu, gdy powołanie ich stało się możliwe lub powstała potrzeba ich powołania.

Podobne rozwiązanie zostało wprowadzone w postępowaniu w sprawach gospodarczych w odniesieniu do sprzeciwu od nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym oraz zarzutów od nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym. Muszą być one wniesione w ciągu dwóch tygodni od dnia doręczenia nakazu zapłaty.

UWAGA

Jeśli otrzymałeś wyrok, z którym się nie zgadzasz, musisz w terminie 7 dni złożyć wniosek o sporządzenie i doręczenie wyroku z uzasadnieniem, by poznać szczegółowo motyw rozstrzygnięcia sądu. Następnie w terminie 14 dni od dnia doręczenia uzasadnienia musisz złożyć apelację od wyroku.

Skarga kasacyjna i wznowienie postępowania

Odrębności występują też przy skardze kasacyjnej i skardze o wznowienie postępowania.

Jeśli chodzi o skargę kasacyjną, to w sprawach gospodarczych jest ona niedopuszczalna w sprawach o prawa majątkowe, w których wartość przedmiotu zaskarżenia jest niższa niż siedemdziesiąt pięć tysięcy złotych, podczas gdy w postępowaniu zwykłym granica ta wynosi pięćdziesiąt tysięcy złotych. Skarga kasacyjna jest także niedopuszczalna w sprawie gospodarczej, która jednocześnie była rozpoznana w postępowaniu uproszczonym.

Skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym; termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia. Gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji - termin biegnie od dnia, w którym o wyroku dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy.

Paulina Ołdziejewska

aplikant radcowski, Skoczyński Wachowiak Strykowski Kancelaria Prawna