Kategorie

Podwójne karanie za niepłacenie składek

Sebastian Kowalski
inforCMS
Płatnik, który nie opłaca składek na ubezpieczenia społeczne, może zostać za to ukarany zarówno w postępowaniu przed ZUS, jak i w postępowaniu przed sądem. Takie podwójne karanie za ten sam czyn Trybunał Konstytucyjny uznał za niezgodne z Konstytucją RP.

W razie nieopłacenia składek lub opłacenia ich w zaniżonej wysokości ZUS może wymierzyć płatnikowi składek dodatkową opłatę do wysokości 100% nieopłaconych składek. Stanowi o tym art. 24 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (zwanej dalej u.s.u.s.). Taka dodatkowa opłata, podobnie jak odsetki za zwłokę czy koszty egzekucyjne finansowane są w całości z własnych środków przez płatnika składek. Natomiast art. 218 § 1 k.k. określa znamiona przestępstwa naruszenia praw pracownika ze stosunku pracy lub ubezpieczenia społecznego. W razie gdy osoba wykonująca czynności z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych łamie te prawa w sposób złośliwy lub uporczywy, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2. Jednym ze sposobów łamania tych praw jest zaniechanie opłacania składek z tytułu ubezpieczeń społecznych potrąconych z wynagrodzenia za pracę. Może się więc zdarzyć, że osoba prowadząca indywidualnie działalność gospodarczą będzie dwukrotnie ukarana za to samo przewinienie.

Przykład

Reklama

Damian K. prowadzi działalność gospodarczą (przedsiębiorstwo remontowo-budowlane) i zatrudnia 5 osób. Przez kilka miesięcy nie płacił za pracowników składek na ubezpieczenia społeczne, potrąconych z wynagrodzeń tych pracowników. W związku z tym ZUS może nałożyć na niego, jako płatnika składek, dodatkową opłatę w wysokości 100% nieopłaconych składek za wymieniony okres. Jednocześnie może być skazany za przestępstwo z art. 218 § 1 k.k. za nieopłacenie składek i ukarany np. karą grzywny.

Z kolei art. 98 ust. 1 pkt 1 u.s.u.s. stanowi, że karze grzywny do 5000 zł podlega płatnik składek albo osoba zobowiązana do działania w imieniu płatnika, który nie dopełnia obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne w przewidzianym przepisami terminie. A zatem osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą może być ukarana taką grzywną znów oprócz tego, że zostanie na nią nałożona opłata dodatkowa, co stanowi podwójne karanie za ten sam czyn. Karze grzywny w tej samej wysokości podlega także ten, kto w przewidzianym przepisami terminie nie opłaca składek lub nie dokonuje wpłat z innych tytułów niż ubezpieczenia społeczne, do których poboru zobowiązany jest ZUS.

W obu wcześniej wskazanych sytuacjach dochodzi do możliwości podwójnego karania za to samo, co jest sprzeczne z zasadą państwa prawa wyrażoną w art. 2 Konstytucji.

Przepisy zakwestionowane przez Trybunał

Reklama

Wyrokiem z 18 listopada 2010 r. Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności z Konstytucją RP przepisów art. 218 § 1 k.k., art. 98 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 oraz art. 24 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Niekonstytucyjne przepisy utracą moc 31 maja 2012 r.

Trybunał uznał wskazane przepisy za niekonstytucyjne wyłącznie dlatego, że możliwe jest jednoczesne karanie płatnika będącego osobą fizyczną opłatą dodatkową i skazanie za przestępstwo lub wykroczenie za nieopłacanie (częściowe nieopłacanie) składek na ubezpieczenia społeczne. Równocześnie stwierdził jednak, że uznane za niezgodne z Konstytucją przepisy prawa, gdyby były oceniane pojedynczo, nie budziłyby wątpliwości konstytucyjnych. Dopiero łącznie tworzą taki mechanizm prawny, który może wywołać niekonstytucyjne skutki. Zdaniem Trybunału rzetelne opłacanie składek leży zarówno w interesie ZUS, jak i ubezpieczonego, a także w interesie publicznym, gdyż brak pochodzących ze składek środków na finansowanie świadczeń ubezpieczeniowych musiałby być rekompensowany z budżetu państwa.

 

W interesie publicznym jest zatem to, aby dać czas ustawodawcy na stosowne zmiany i dlatego Trybunał odroczył utratę mocy obowiązującej zakwestionowanych przepisów na okres 18 miesięcy od dnia publikacji wyroku. Chodzi o to, aby zapobiec powstaniu stanu prawnego, w którym naruszenie przez płatnika będącego osobą fizyczną obowiązku należytego opłacania składek na ubezpieczenia społeczne lub innych składek pobieranych przez ZUS nie byłoby zagrożone jakąkolwiek sankcją. W okresie odroczenia ustawodawca powinien dokonać takiej zmiany stanu prawnego, aby - gwarantując za pomocą odpowiednich sankcji rzetelne wywiązywanie się przez płatników z obowiązku opłacania składek - wyeliminować niekonstytucyjny mechanizm podwójnego karania za ten sam czyn.

Karanie za nieopłacone składki po ogłoszeniu wyroku

Bardzo ważną kwestią jest to, jak i czy w ogóle powinny być stosowane zakwestionowane przez Trybunał Konstytucyjny przepisy. Trzeba wiedzieć, że w innych przypadkach, w których określony przepis był uznawany za niekonstytucyjny, ale jednocześnie orzekano odroczenie w czasie utraty jego mocy obowiązującej, sądy wielokrotnie uznawały za uzasadnione zaniechanie stosowania niekonstytucyjnych przepisów (tak np.: WSA we Wrocławiu w wyroku z 10 grudnia 2009r., IV SA/Wr 470/09; NSA w Warszawie w wyroku z 7 stycznia 2010r., I FSK 1991/08). Okoliczność, że niekonstytucyjny przepis nadal obowiązuje, nie oznacza bowiem bezwzględnego obowiązku jego stosowania. To orzecznictwo pozwala sądom w praktyce na możliwość rozważenia tych samych wartości konstytucyjnych, które były podstawą rozstrzygnięcia Trybunału Konstytucyjnego w sprawie, w której stan faktyczny jest zbliżony lub niemal identyczny.

Z taką linią orzecznictwa powinien się liczyć Zakład Ubezpieczeń Społecznych w tych wszystkich przypadkach, w których zdecydowałby się nadal na stosowanie art. 24 ust. 1 u.s.u.s. i na tej podstawie wymierzałby opłaty dodatkowe. Od decyzji ZUS przysługuje odwołanie do sądu (art. 83 ust. 2 u.s.u.s.), który może uznać niedopuszczalność stosowania niekonstytucyjnego przepisu i uchylić zaskarżoną decyzję.

Sebastian Kowalski

sędzia Sądu Rejonowego w Wałbrzych

 

Podstawa prawna:

• art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej,

• art. 218 Kodeksu karnego,

• art. 98 ust. 1 pkt 1 i ust. 2, art. 24 ust. 1 oraz art. 83 ust. 2 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (DzU z 2009 r. nr 205, poz. 1585 ze zm.)

Orzecznictwo:

• wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 18 listopada 2010 r. (P 29/09, DzU nr 225, poz. 1474),

• wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 10 grudnia 2009 r. (IV SA/Wr 470/09, niepubl.),

• wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 7 stycznia 2010 r. (I FSK 1991/08, niepubl.).

 

Może Cię także zainteresować
Samochód w firmie
Samochód w firmie
Tylko teraz
Źródło: Serwis Prawno-Pracowniczy
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Moja firma
    1 sty 2000
    24 lip 2021
    Zakres dat:
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Kooperatywy mieszkaniowe - projekt ustawy w konsultacjach

    Kooperatywy mieszkaniowe. Projekt ustawy regulujący tworzenie kooperatyw mieszkaniowych zamieszczono 22 lipca 2021 r. na stronach Rządowego Centrum Legislacji i skierowano do konsultacji publicznych. Jego celem jest upowszechnienie kooperatyw mieszkaniowych, a przez to zwiększenie dostępności mieszkań. W projekcie zrezygnowano niestety z propozycji ulgi podatkowej dla członków kooperatywy mieszkaniowej.

    Mieszkanie Plus znów w ogniu politycznego sporu. Co to oznacza dla najemców?

    Mieszkanie Plus - Koalicja Obywatelska domaga się zwiększenia ochrony najemców programu. Jednak objęci nią byliby także najemcy mieszkań oferowanych przez prywatne firmy i fundusze. Istnieje ryzyko, że więcej by na tym stracili niż zyskali.

    Jakie są długi spółek giełdowych w 2021 r.?

    Z danych Krajowego Rejestru Długów wynika, iż zmniejszyło się zadłużenie spółek notowanych na giełdzie. Ile wynosi obecnie?

    Branża opakowań rośnie dzięki e-commerce [BADANIE]

    Pomimo wzrostu cen surowców branża opakowań rośnie w rekordowym tempie. Ważnym impulsem rozwoju pozostaje e-commerce.

    Społeczne agencje najmu od 23 lipca. Kto i jak może skorzystać z SAN?

    Społeczne agencje najmu. 23 lipca 2021 roku weszła w życie nowelizacja ustawy o niektórych formach popierania budownictwa mieszkaniowego. Dzięki nowym przepisom mogą już powstawać społeczne agencje najmu (SAN) – podmioty pośredniczące między właścicielami mieszkań na wynajem i osobami, którym dochody lub sytuacja życiowa utrudniają najem mieszkania w warunkach rynkowych. Kto i jak może skorzystać na działalności SAN?

    Ważny termin dla najemców centrów handlowych

    Covidowe prolongaty umów najmu można anulować tylko do 6 sierpnia 2021 r. Co z najemcami, którzy płacili czynsze?

    Fotowoltaika - skąd wziąć pieniądze?

    Fotowoltaika - skąd wziąć pieniądze na inwestycję? Z jakich programów korzystają Polacy? Czy fotowoltaika to oszczedności?

    Jak firmy MŚP oceniają wpływ pandemii na ich branże? [BADANIE]

    Co czwarta firma MŚP uważa, że pandemia pomoże rozwinąć ich branżę, a w produkcji – co druga. Tak wynika z 8. edycji Barometru COVID-19, realizowanego przez EFL.

    Budownictwo mieszkaniowe w 2021 roku – rekordowe 6 miesięcy

    Budownictwo mieszkaniowe w 2021 roku. Pierwsze półrocze 2021 roku było dla deweloperów najlepszym półroczem w historii. Notują oni rekordową sprzedaż i budują najwięcej mieszkań. Potężny popyt na mieszkania powoduje, że chociaż deweloperzy budują najwięcej w historii, to i tak ceny mieszkań idą w górę. Bardzo prawdopodobne, że deweloperów czeka najlepszy rok w historii.

    Lokalizacja mieszkania - co warto sprawdzić przed zakupem?

    Lokalizacja mieszkania. Tak naprawdę nie ma jednej definicji dobrej lokalizacji. W zależności od naszych potrzeb, miejsca pracy, etapu życia, na którym się znajdujemy czy jego stylu, sami możemy zdefiniować, czym jest tak naprawdę dobra lokalizacja. Nie ma jednego rozwiązania. Zupełnie inne potrzeby będą miały rodziny z małymi dziećmi, inne – ludzie już dojrzali, a jeszcze inne młodzi single. Jest jednak kilka czynników, które warto wziąć pod uwagę. Czym się kierować, szukając idealnego miejsca do zamieszkania?

    Domy do 70 m2 bez pozwolenia na budowę - założenia projektu

    Domy do 70 m2 bez pozwolenia na budowę. W Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów opublikowano projekt ustawy o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, którego celem ma być umożliwienie budowy budynków mieszkalnych jednorodzinnych o powierzchni zabudowy do 70 m2 (do 90 m2 powierzchni użytkowej) bez konieczności uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę (ale w procedurze zgłoszenia), bez konieczności ustanawiania kierownika budowy oraz prowadzenia dziennika budowy. Nowe przepisy mają wejść w życie w IV kwartale 2021 roku.

    Zmiana pozwolenia na budowę po 19 września 2020 r. - skutki

    Zmiana pozwolenia na budowę. Główny Urząd Nadzoru Budowlanego udzielił wyjaśnień odnośnie stosowania dotychczasowych przepisów Prawa budowlanego (obowiązujących przed nowelizacją, która weszła w życie 19 września 2020 r.) w zakresie zmiany pozwolenia na budowę.

    Kompleksowa informacja o wyrobach budowlanych

    Główny Urząd Nadzoru Budowlanego zaprasza do odwiedzenia nowej strony internetowej Punktu kontaktowego do spraw wyrobów budowlanych pod adresem punkt-kontaktowy.gunb.gov.pl. Jak zadać pytanie?

    E-commerce wpływa na rozwój transakcji bezgotówkowych

    Co sprawia, że rynek płatności bezgotówkowych stale rośnie? Odpowiedź jest prosta: e-commerce.

    Audyt energetyczny przedsiębiorstwa - kto i jak powinien go przeprowadzić?

    Audyt energetyczny przedsiębiorstwa to procedura mającą na celu przeprowadzenie szczegółowych i potwierdzonych obliczeń dotyczących przedsięwzięć realizowanych na terytorium Polski, służących poprawie efektywności energetycznej oraz dostarczenie informacji o potencjalnych oszczędnościach energii osiągniętych w wyniku ich realizacji. Kto ma obowiązek przeprowadzić audyt energetyczny przedsiębiorstwa? Jaki jest zakres i termin tego audytu i jakie obowiązki informacyjne ciążą na obowiązanych przedsiębiorcach? Jakie kary grożą za brak audytu energetycznego przedsiębiorstwa?

    Tomasz Sętowski: W Polsce jest boom na sztukę [PODCAST]

    Czy pandemia zachwiała rynkiem dóbr luksusowych? Jak wygląda sytuacja na rynku dzieł sztuki? Czy Polacy chętnie w nią inwestują? W rozmowie z Agnieszką Gorczycą (Infor.pl), malarz Tomasz Sętowski wyjaśnia te kwestie i tłumaczy dlaczego udział w aukcjach młodej sztuki to dobry pomysł na inwestycje. Zapraszamy do wysłuchania podcastu!

    Branża turystyczna - długi i obawa przed lockdownem

    Branża turystyczna wciąż z długami obawia się kolejnego lockdownu. Przed wyjazdem na wakacje sprawdź organizatora wycieczki. Czy grozi mu opadłość?

    Nowa polityka klimatyczna UE (Fit for 55) to wyższe ceny energii

    Komisja Europejska przyjęła pakiet Fit for 55, aby dostosować politykę unijną do obniżenia emisji gazów cieplarnianych netto o co najmniej 55 proc. do 2030 roku w porównaniu z poziomami z 1990 roku. Efektem zmian w polityce klimatycznej UE będzie dalszy wzrost cen energii. Według Polskiego Instytutu Ekonomicznego dla najuboższych gospodarstw unijnych koszty emisji w transporcie i budynkach wzrosną średnio o 4,3 proc., w Polsce – aż o 14,3 proc. – Ceny wzrosną tym bardziej, im wolniej i bardziej ospale będziemy prowadzić transformację energetyczną – ocenia Izabela Zygmunt, starsza analityczka ds. energii i klimatu z WiseEuropa.

    Membrana dachowa na krokwiach czy papa na pełnym deskowaniu?

    Membrana dachowa na krokwiach czy papa na pełnym deskowaniu? Ten budowlany dylemat dyskutowany był już wielokrotnie. Przede wszystkim od strony technicznej. Zagadnieniu warto jednak przyjrzeć się bliżej, także pod kątem finansowym i skalkulować rzeczywiste koszty jednego i drugiego rozwiązania. Zwłaszcza, że obecna sytuacja rynkowa zmusza do tego, by na nowo przeliczyć wydatki związane z konstrukcją dachu. Kluczowe są tu zwłaszcza dwie kwestie: rosnące ceny drewna oraz usług dekarskich.

    Ceny rosną, Polacy chcą ograniczać wydatki

    Ceny rosną. Jednocześnie ponad 40 procent Polaków chce ograniczać wydatki. Tak wynika z badania dla Rejestru Dłużników BIG InfoMonitor.

    Jak sprawdzić poziom natężenia pola elektromagnetycznego w okolicy? Ruszył system SI2PEM

    Poziom natężenia pola elektromagnetycznego - system SI2PEM. Każdy zainteresowany może już sprawdzić poziom natężenia pola elektromagnetycznego w swojej okolicy – szybko, wygodnie i za darmo, przez internet, z dokładnością do 1 metra kwadratowego. Ruszył SI2PEM, czyli System Informacyjny o Instalacjach wytwarzających Promieniowanie Elektromagnetyczne (www.si2pem.gov.pl) - poinformowała 20 lipca 2021 r. Kancelaria Prezesa Rady Ministrów. System będzie aktualizowany wraz z kolejnymi danymi przekazywanymi przez podmioty obowiązane.

    Dlaczego mieszkania drożeją? Kiedy zaczną tanieć?

    Dlaczego mieszkania drożeją? Główną przyczyną wzrostu cen mieszkań jest malejąca ich podaż i wyższe koszty budowy - powiedział PAP wiceprezes JLL Kazimierz Kirejczyk. Dodał, że jest mało prawdopodobne, aby ceny mogły w niedalekiej przyszłości zacząć spadać. Nie widać ryzyka bańki spekulacyjnej na rynku mieszkaniowym, nawet w obliczu niskich stóp procentowych - ocenia ekspert Polskiego Instytutu Ekonomicznego. Wyjaśnia, że koszt zakupu nieruchomości rośnie nieco szybciej niż inne ceny konsumenckie, ale jest on niższy niż wzrost wynagrodzeń.

    Społeczne inicjatywy mieszkaniowe (SIM) podobne do TBS-ów

    Społeczne inicjatywy mieszkaniowe (SIM). Społeczne inicjatywy mieszkaniowe w wielu kwestiach są podobne do TBS-ów, które działają w Polsce już od 25 lat. Sporą nowością ma być możliwość rozliczenia partycypacji albo dojścia do własności mieszkania. Będzie to możliwe jednak dopiero po spłacie kredytu na budowę. Rząd chce mocno wspierać społeczne inicjatywy mieszkaniowe. Świadczy o tym m.in. kwota dofinansowania dla gmin uruchamiających takie instytucje (aż 1,5 mld zł).

    Prosta spółka akcyjna - nowy podmiot od 1 lipca 2021 r.

    W ramach pakietu Ministerstwa Rozwoju „100 zmian dla firm - Pakiet ułatwień dla przedsiębiorców” w Kodeksie spółek handlowych wprowadzono przepisy regulujące nowy typ spółki kapitałowej. Jest to prosta spółka akcyjna. Nowe przepisy weszły w życie 1 lipca 2021 r.

    Polskie firmy muszą być obecne w Google, jeśli chcą przetrwać

    Wg danych zebranych przez firmę Senuto, w polskim Internecie jest obecnych blisko 90 tysięcy sklepów online i tylko w 2020 roku w czasie pandemii, powstało ponad 6 tysięcy nowych. Generują one miesięcznie prawie 400 milionów odwiedzin tylko z samych wyszukiwarek. Oznacza to, że statystycznie, każdy dorosły Polak, każdego miesiąca, odwiedza sklepy internetowe z użyciem Google 13 razy. Czyli niemal co drugi dzień.