Obowiązki pracodawcy związane z bhp w stosunku do telepracowników

Telepracownikiem jest osoba, która stale wykonuje pracę poza zakładem pracy. Taki pracownik kontaktuje się z pracodawcą za pomocą technik informatycznych (telefon, faks, komputer, internet, satelita) i tak też przekazuje wyniki swojej pracy.

Z telepracownikiem można zawrzeć zarówno umowę o pracę, jak i umowę cywilnoprawną.

Jeżeli pracodawca zdecyduje się na umowę o pracę, musi zapewnić telepracownikowi:

• odpowiednie warunki wykonywania pracy,

• możliwość przestrzegania przepisów bhp,

• narzędzia, z jakich będzie korzystał telepracownik podczas wykonywania telepracy.

Zasadniczo pracodawca w stosunku do telepracowników w zakresie bhp ma prawie takie same obowiązki jak w stosunku do „zwykłych” pracowników.

Nie musi on jednak:

• dbać o bezpieczny i higieniczny stan pomieszczeń pracy,

• spełniać obowiązków określonych w Rozdziale III k.p. Obiekty budowlane i pomieszczenia pracy Działu dziesiątego Bezpieczeństwo i higiena pracy,

• zapewniać odpowiednich urządzeń higienicznosanitarnych.

Mimo to należy pamiętać, że zakres odpowiedzialności pracodawcy, związany ze stworzeniem bezpiecznych i higienicznych warunków pracy, obejmuje wszystkich pracowników, bez względu na podstawę nawiązania stosunku prawnego (art. 304 k.p.). Ma to bowiem zastosowanie również do umów o dzieło, umów zlecenia i wszelkich innych form świadczenia usług, jeżeli na ich podstawie osoby te wykonują pracę w firmie lub miejscu wyznaczonym przez pracodawcę, a zatem także w miejscu pracy telepracownika.

Do podstawowych obowiązków pracodawcy w stosunku do telepracowników należą przede wszystkim:

• szkolenie w dziedzinie bhp,

• zapewnienie odpowiednich warunków na stanowisku pracy,

• przeprowadzanie badań lekarskich,

• ocena ryzyka zawodowego i poinformowanie o nim,

• zaznajamianie pracowników z przepisami i zasadami bhp dotyczącymi wykonywanych przez nich prac.

Szkolenie w dziedzinie bhp

Pracodawca jest zobowiązany zapewnić przeszkolenie pracownika w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy przed dopuszczeniem go do pracy (art. 237³ k.p.).

Szkolenie bhp może być prowadzone przez pracodawców lub na zlecenie pracodawcy przez jednostki organizacyjne prowadzące działalność szkoleniową w dziedzinie bhp.

Szkolenie bhp telepracowników powinno zapewnić im:

• zaznajomienie się z czynnikami środowiska pracy mogącymi powodować zagrożenia dla bezpieczeństwa i zdrowia pracowników podczas pracy oraz z odpowiednimi środkami i działaniami zapobiegawczymi;

• poznanie przepisów oraz zasad bhp w zakresie niezbędnym do wykonywania pracy w zakładzie pracy (z uwagi na fakt, że telepracownicy mają prawo przebywać na terenie zakładu pracy) i na określonym stanowisku pracy, a także związanych z pracą obowiązków oraz odpowiedzialności w dziedzinie bhp;

• nabycie umiejętności wykonywania pracy w sposób bezpieczny dla siebie i innych osób, postępowania w sytuacjach awaryjnych oraz udzielenia pomocy osobie, która uległa wypadkowi.

Pracodawca organizujący i prowadzący szkolenie bhp telepracowników musi zapewnić m.in. programy poszczególnych rodzajów szkolenia opracowane dla określonych grup stanowisk. Obowiązek ten ma również jednostka organizacyjna prowadząca działalność szkoleniową w dziedzinie bhp, która prowadzi szkolenie.

Instruktaż ogólny ma za zadanie zapoznać telepracowników z podstawowymi przepisami bhp zawartymi w Kodeksie pracy lub w stosownych regulaminach oraz zasadami udzielania pierwszej pomocy. Instruktaż stanowiskowy natomiast musi zapoznać uczestników z czynnikami występującymi w środowisku pracy, ze sposobami ochrony przed zagrożeniami, jakie mogą powodować te czynniki.

Szkolenie okresowe telepracownicy mogą odbywać odpowiednio jako pracownicy zakwalifikowani do jednej z grup pracowników:

• pracownicy inżynieryjno-techniczni, w tym projektanci, konstruktorzy maszyn i innych urządzeń technicznych, technolodzy i organizatorzy produkcji,

• pracownicy administracyjno-biurowi,

• inni, których charakter pracy wiąże się z narażeniem na czynniki szkodliwe dla zdrowia, uciążliwe lub niebezpieczne albo z odpowiedzialnością w zakresie bhp.

Odpowiednie warunki na stanowisku pracy

Telepraca to przeważnie praca przy komputerze. W związku z tym pracodawca ma obowiązek zapewnić takim pracownikom stanowiska pracy zgodne z obowiązującymi wobec „zwykłych” pracowników regułami. Dodatkowo pracodawca ma obowiązek przeprowadzania oceny warunków pracy na stanowiskach pracy wyposażonych w monitory ekranowe.

Badania lekarskie

Pracodawca powinien przed dopuszczeniem pracownika do wykonywania pracy skierować go na wstępne badania lekarskie (art. 229 k.p.). Badanie to przeprowadza się na podstawie skierowania wydanego przez pracodawcę (§ 4 rozporządzenia w sprawie przeprowadzenia badań lekarskich pracowników, zakresu profilaktycznej opieki zdrowotnej nad pracownikami oraz orzeczeń lekarskich wydawanych do celów przewidzianych w Kodeksie pracy). Obowiązek skierowania pracownika na badania profilaktyczne (a następnie okresowe i kontrolne) dotyczy wszystkich pracowników, zarówno tych wykonujących pracę w siedzibie przedsiębiorstwa, jak i poza nim.

Kontrola wykonywania pracy przez telepracownika

Pracodawca ma prawo kontrolować wykonywanie pracy przez telepracownika w miejscu jej wykonywania (art. 67¹⁴ § 1 k.p.).

Jeżeli praca jest wykonywana w domu telepracownika, pracodawca ma prawo przeprowadzać kontrolę:

• wykonywania pracy,

• w celu inwentaryzacji, konserwacji, serwisu lub naprawy powierzonego sprzętu i jego instalacji,

• w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy (pierwszą kontrolę dotyczącą bhp przeprowadza się na wniosek telepracownika, przed rozpoczęciem przez niego wykonywania pracy).

Kontrole te powinny jednak odbywać się za uprzednią zgodą telepracownika wyrażoną na piśmie lub za pomocą środków komunikacji elektronicznej bądź też podobnych środków indywidualnego porozumiewania się na odległość.

Katarzyna Tomaszewska

Podstawa prawna:

• art. 67⁵-67¹⁷, 229, 233, art. 237³ § 1, art. 304 Kodeksu pracy,

• § 1a pkt 3, 5 i 6, § 2 ust. 1, § 3, § 4 ust. 1, § 5, § 8, § 9 ust. 1, § 10 ust. 2, § 11 ust. 5, §14 ust. 2 pkt 3 i 5, § 15, § 16 rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy z 27 lipca 2004 r. w sprawie szkolenia w dziedzinie bhp (DzU nr 180, poz. 1860 ze zm.),

• § 4 rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 1 grudnia 1998 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy na stanowiskach wyposażonych w monitory ekranowe (DzU nr 148, poz. 973),

• § 4 rozporządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z 30 maja 1996 r. w sprawie przeprowadzenia badań lekarskich pracowników, zakresu profilaktycznej opieki zdrowotnej nad pracownikami oraz orzeczeń lekarskich wydawanych do celów przewidzianych w Kodeksie pracy (DzU nr 69, poz. 332 ze zm.).