Przeciwdziałanie praktykom korupcyjnym - nowy obowiązek przedsiębiorców

Projektowana ustawa ma nałożyć na każdego przedsiębiorcę będącego co najmniej średnim przedsiębiorcą w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej, obowiązek stosowania wewnętrznych procedur antykorupcyjnych w celu przeciwdziałania przypadkom dokonywania przez osoby działające w imieniu lub na rzecz tego przedsiębiorcy przestępstw określonych w przepisach:

• art. 229 (przekupstwo), 230 (płatna protekcja bierna), 230a (płatna protekcja czynna), 296a § 2-4 (udzielenie albo obietnica udzielenia korzyści majątkowej lub osobistej), 299 (pranie pieniędzy) i 305 (zakłócenie przetargu publicznego) ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny;
• art. 46 ust. 1-4 (korupcja sportowa) i art. 48 (płatna protekcja w sporcie) ustawy z dnia 25 czerwca 2010 r. o sporcie (Dz. U. z 2016 r. poz. 176);
• art. 54 ust. 4 i 5 (udzielenie albo obietnica udzielenia korzyści majątkowej lub osobistej) ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o refundacji leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 345, 1830 i 1991 oraz z 2016 r. poz. 652).

Polecamy: RODO. Ochrona danych osobowych. Przewodnik po zmianach

Projekt ustawy wskazuje, że poprzez stosowanie wewnętrznych procedur antykorupcyjnych rozumie się podejmowanie środków organizacyjnych, kadrowych i technicznych mających na celu przeciwdziałanie tworzeniu otoczenia sprzyjającego przypadkom popełnienia wskazanych przestępstw przez osoby, które działają w imieniu i na rzecz przedsiębiorcy, w szczególności:

1. niedopuszczanie do tworzenia mechanizmów służących finansowaniu kosztów, udzielania korzyści majątkowych i osobistych, w tym z wykorzystaniem majątku przedsiębiorstwa;
2. zapoznawanie osób zatrudnianych przez przedsiębiorcę z zasadami odpowiedzialności karnej za ww. przestępstwa;
3. umieszczanie w umowach klauzul, stanowiących iż żadna część wynagrodzenia z tytułu wykonania umowy nie zostanie przeznaczona na pokrycie kosztów udzielania korzyści majątkowych i osobistych;
4. opracowanie i wdrożenie kodeksu antykorupcyjnego przedsiębiorstwa, jako deklaracji odrzucającej korupcję, podpisany przez każdego pracownika, współpracownika i inny podmiot gospodarczy działający na rzecz przedsiębiorcy;
5. określenie i wdrożenie wewnętrznej procedury i wytycznych dotyczących otrzymywanych prezentów i innych korzyści przez pracowników;
6. niepodejmowanie decyzji w przedsiębiorstwie w oparciu o działania korupcyjne;
7. opracowanie i wdrożenie procedur informowania właściwych organów przedsiębiorcy o propozycjach korupcyjnych;
8. opracowanie i wdrożenie wewnętrznych procedur postępowania w sprawie zgłoszenia nieprawidłowości.

Zobacz: Mała firma

Definicja przedsiębiorcy

W świetle projektowanej ustawy wskazany obowiązek dotyczy przedsiębiorcy będącego co najmniej średnim przedsiębiorcą w rozumieniu przepisów ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Za średniego przedsiębiorcę uważa się przedsiębiorcę, który w co najmniej jednym z dwóch ostatnich lat obrotowych:

• zatrudniał średniorocznie mniej niż 250 pracowników oraz
• osiągnął roczny obrót netto ze sprzedaży towarów, wyrobów i usług oraz operacji finansowych nieprzekraczający równowartości w złotych 50 milionów euro, lub sumy aktywów jego bilansu sporządzonego na koniec jednego z tych lat nie przekroczyły równowartości w złotych 43 milionów euro.

INFOR AKADEMIA: Jak legalnie przekazywać dane osobowe 

Co istotne, przesłanka wysokości zatrudnienia oraz wskaźnik finansowy muszą być osiągnięte jednocześnie, natomiast dane finansowe odnoszące się do rocznego obrotu netto oraz sumy aktywów jego bilansu są stosowane wymiennie. Wyrażone w euro kwoty przelicza się na złote według średniego kursu ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski w ostatnim dniu roku obrotowego wybranego do określenia statusu przedsiębiorcy. Średnioroczne zatrudnienie określa się w przeliczeniu na pełne etaty, zaś nie uwzględnia się pracowników przebywających na urlopach macierzyńskich, urlopach na warunkach urlopu macierzyńskiego, urlopach ojcowskich, urlopach rodzicielskich i urlopach wychowawczych, a także zatrudnionych w celu przygotowania zawodowego.

Wskazaną definicję średniego przedsiębiorcy, należy ustalać w odniesieniu do definicji małego przedsiębiorcy, za którego uważa się przedsiębiorcę, który w co najmniej jednym z dwóch ostatnich lat obrotowych:

• zatrudniał średniorocznie mniej niż 50 pracowników oraz
• osiągnął roczny obrót netto ze sprzedaży towarów, wyrobów i usług oraz operacji finansowych nieprzekraczający równowartości w złotych 10 milionów euro, lub sumy aktywów jego bilansu sporządzonego na koniec jednego z tych lat nie przekroczyły równowartości w złotych 10 milionów euro.

Zobacz: Prawo dla firm

Odpowiedzialność przedsiębiorcy za naruszenie przepisów ustawy

Przedsiębiorca, który nie opracuje wewnętrznych procedur antykorupcyjnych lub nie będzie ich stosował lub stosowane wewnętrzne procedury antykorupcyjne będą pozorne bądź nieskuteczne i osobie działającej w imieniu lub na rzecz przedsiębiorcy przedstawione zostaną zarzuty popełnienia przestępstwa określonego powyżej, będzie podlegał karze pieniężnej w wysokości od 10 000,00 do 10 000 000,00 złotych. Co do zasady, karę pieniężną będzie nakładał Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w drodze decyzji.

Kiedy projektowana ustawa wejdzie w życie?

Aktualny projekt ustawy z dnia 8 stycznia 2018 r. wskazuje termin jej wejścia w życie na dzień 1 marca 2018 r. jednak wydaje się, że wskazany termin zostanie przesunięty w czasie z uwagi na stopień zaawansowania prac legislacyjnych. Natomiast co istotne, m.in. przepisy rozdziału 10 ustawy dot. przeciwdziałania praktykom korupcyjnym oraz przepisy dotyczące odpowiedzialności przedsiębiorcy za naruszenie obowiązków związanych z procedurami antykorupcyjnymi mają zacząć obowiązywać w terminie 6 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy. Zatem jeśli finalna treść ustawy zostanie utrzymana w zbliżonym brzmieniu, przedsiębiorcy, będą mieli kilka miesięcy na dostosowanie swoich wewnętrznych regulacji do obowiązków jakie nakłada ustawa o jawności życia publicznego.

Podstawa prawna:

projekt ustawy o jawności życia publicznego z dnia 8 stycznia 2018 r.