Relacja z seminarium "Nowy system gwarancji pochodzenia energii odnawialnej"

Obowiązujące regulacje uniemożliwiają uzyskanie Gwarancji Pochodzenia jednostkom współspalającym biomasę, hybrydom oraz elektrowniom szczytowo-pompowym z członem przepływowym, gdyż w ich przypadku ilość wytworzonej i wprowadzonej do sieci energii jest wyliczalna wyłącznie ze wzoru, a polskie prawodawstwo wymaga danych z liczników. Problem dotyczy nie tylko wytwórców, ale również OSP i OSD za pośrednictwem których składa się wnioski. Dziś dyskusja na temat systemu nabierze tempa, bowiem wedle zapisów tzw. małego trójpaku 7 stycznia 2014 roku jest ostatnim dniem na złożenie stosownej dokumentacji za energię wytworzoną w roku 2013.

Dr Zdzisław Muras, prowadzący seminarium przypomina, że zgodnie z Dyrektywą 2009/28/WE z 23 kwietnia 2009 roku, gwarancje pochodzenia są elektronicznymi dokumentami, które służą wyłącznie jako dowód dla odbiorcy końcowego, że całość lub określona część/ilość energii została wyprodukowana ze źródeł odnawialnych. Jak czytamy w definicji z Ustawy Prawo energetyczne, gwarancja pochodzenia przyznawana jest energii wprowadzonej do sieci dystrybucyjnej lub przesyłowej. GoO może być przenoszona z jednego posiadacza na drugiego bez względu na energię, do której się odnosi. W celu zapewnienia, że jednostka energii elektrycznej oze jest okazywana tylko raz, trzeba unikać podwójnego liczenia i podwójnego okazywania gwarancji pochodzenia.

Należy pamiętać, że jedna porcja energii nie może być wielokrotnie kojarzona z gwarancją pochodzenia – energia od której zabrana została gwarancja pochodzenia (energia z oze, której GoO została sprzedana osobno przez producenta) nie może być nazywana/uznawana za energią odnawialną.

GoO ma tylko cel identyfikacyjny

Regulacje krajowe powinny umożliwiać odróżnienie zielonych certyfikatów stosowanych w systemach wsparcia od gwarancji pochodzenia stosowanych dla celów identyfikacyjnych. Niektóre koncerny mają w swoje strategie wpisane, że dany oddział ma używać określoną ilość energii pozyskanej z oze (np. nie mniej niż 50%). GoO nie ma żadnego wpływu na obliczanie ilości energii brutto na potrzeby rozliczenia się państw członkowskich z procentowego udziału oze (z tzw. obowiązków krajowych).

Gwarancja pochodzenia jest wydawana na wniosek zainteresowanego za każdą pełną MWh (tj. ilość MWh zaokrągla się do całości z zaokrągleniem w dół). Gwarancje pochodzenia oraz dokumenty potwierdzające wydanie gwarancji pochodzenia takie jak uznanie gwarancji zagranicznych, wydaje się w terminie 30 dni od dnia przekazania wniosku Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki. PURE wydaje gwarancję pochodzenia w terminie 30 dni od przekazania przez operatora systemu dystrybucyjnego elektroenergetycznego lub operatora systemu przesyłowego elektroenergetycznego wniosku o wydanie GoO. Gwarancja pochodzenia wydawana jest na okres 12 miesięcy od dnia zakończenia wytwarzania energii elektrycznej w odnawialnym źródle energii objętej wnioskiem o wydanie GoO. Po upływie 12 miesięcy gwarancja pochodzenia wygasa z mocy prawa i podlega wykreśleniu z rejestru GoO.

Wykorzystanie gwarancji pochodzenia doprowadza do jej unieważnienia – spełnienie jej celu, to udostępnienie dowodu odbiorcy końcowemu. W odróżnieniu od świadectw pochodzenia, GoO są dokumentami ważnymi na terenie całej UE – państwa członkowskie zobowiązały się, by uznawać gwarancje pochodzenia wydawane przez inne państwa członkowskie. Istnieje możliwość odrzucenia uznania gwarancji w przypadku wątpliwości co do jej dokładności, wiarygodności lub autentyczności, należy wtedy powiadomić Komisję o odmowie uznania gwarancji, podając jej powody. Poszczególne państwa mogą wprowadzić, w zgodzie z unijnym prawem, obiektywne, niedyskryminujące i przejrzyste kryteria dotyczące używania gwarancji pochodzenia z innych państw.

Jak czytamy w dyrektywie, państwa członkowskie mają wprowadzić system, który pozwala na wystawianie, nadzorowanie, przenoszenie i unieważnianie gwarancji pochodzenia. Organy, które zajmują się wydawaniem GoO muszą być niezależne od działalności w zakresie wytwarzania, obrotu i dostarczaniem energii – formuła zakłada, że niezależność od sektora eliminuje element zainteresowania się „własną sprawą”.

Jakie informacje zawiera GoO?

Gwarancja pochodzenia powinna zawierać informację o rodzaju źródła energii, z którego energia została wytworzona, datę rozpoczęcia i zakończenia wytwarzania, czy dotyczy energii elektrycznej, czy energii służącej do ogrzewania/chłodzenia, tożsamość, lokalizację, rodzaj i moc instalacji, która wyprodukowała energię oraz to, czy instalacja korzystała ze wsparcia inwestycyjnego lub jakiegokolwiek innego wsparcia (eksploatacyjnego). Ponadto GoO powinna zawierać datę oddania instalacji do eksploatacji – datę pierwszego wprowadzenia energii do sieci.
Zgodnie z ustawą Prawo energetyczne, gwarancja pochodzenia jest oznaczona indywidualnym numerem, wskazuje datę jej ważności oraz zawiera dane określone we wniosku o jej wydanie określone w art. 11h ust. 3. Gwarancja pochodzenia traci ważność z chwila ich przekazania odbiorcy końcowemu.

Rejestr gwarancji pochodzenia

Rejestr gwarancji pochodzenia prowadzi giełda towarowa (w Polsce Towarowa Giełda Energii).

Systemy wsparcia

W celu uzyskania GoO należy wskazać, czy korzystało się z jakiegokolwiek systemu wsparcia. Systemy wsparcia można podzielić na trzy podstawowe grupy: (1) podatki, głównie przez regulacje dotyczące podatku VAT (np. w Włoszech), podatku dochodowego (np. w Niemczech) lub zwolnienia od podatku klimatycznego (np. Wielkiej Brytanii) lub zwolnienie od akcyzy – zwrot akcyzy mogą uzyskać w Polsce podmioty, które umorzyły świadectwa pochodzenia (rzadko korzysta się z tej możliwości). (2) występujące we wszystkich krajach UE dotacje i subsydia, takie jak systemy wsparcia z programów NFOŚiGW, preferencyjne kredyty z BOŚ lub BGK. (3) Systemy wsparcia bezpośredniego jak systemy kwotowe, które pozwalają na uzyskanie tzw. zielonych certyfikatów, systemy cen sztywnych czyli taryfy feed-in. Występują też systemy mieszane, tj łączące systemy kwotowe i taryfy gwarantowane oraz systemy przetargowe (zaimplementowane np. w Holandii).

Wnioski o wydanie GoO

Wniosek o wydanie gwarancji pochodzenia powinien zawierać: (1) oznaczenie wytwórcy energii elektrycznej; (2) określenie lokalizacji, rodzaju i mocy instalacji odnawialnego źródła energii, w którym została wytworzona energia elektryczna w odnawialnym źródle energii; (3) dane dotyczące ilości wytworzonej energii elektrycznej w odnawialnym źródle energii oraz określenie okresu obejmującego jeden lub więcej następujących po sobie miesięcy kalendarzowych danego roku kalendarzowego, w którym energia elektryczna w odnawialnym źródle energii została wytworzona, a także rozruchu technologicznego na przełomie roku.

Ponadto we wniosku należy wpisać datę rozpoczęcia i zakończenia wytwarzania energii oraz wskazać, czy odnawialne źródło energii określone we wniosku korzystało z mechanizmów lub instrumentów wspierających wytwarzanie energii elektrycznej w odnawialnym źródle energii, a także wskazać daty wytworzenia po raz pierwszy energii elektrycznej w tym źródle. We wniosku trzeba również podać moc elektryczną źródła OZE (z dokładnością do 3 miejsc po przecinku) oraz ilość energii elektrycznej, na którą ma być wystawiona gwarancja pochodzenia (zaokrąglona w dół do 1 MWh).

Wytwórcy, OSD/OSP a Gwarancje Pochodzenia

O Gwarancje Pochodzenia mogą ubiegać się przedsiębiorstwa energetyczne posiadające koncesję na wytwarzanie energii elektrycznej w OZE/CHP, przedsiębiorstwa energetyczne posiadające wpis do rejestru prowadzonego przez Prezesa Agencji Rynku Rolnego, mikroinstalacje oraz – teoretycznie – przedsiębiorstwa energetyczne nieposiadające koncesji na wytwarzanie energii w OZE, ale których część energii jest zaliczana przedmiotowo do energii odnawialnej – korzystającej z systemu wsparcia: jednostki współspalające biomasę z węglem, hybrydy oraz elektrownie szczytowo-pompowe z członem przepływowym.

Operator sieci a gwarancja pochodzenia

Wniosek o wydanie gwarancji pochodzenia składa się do operatora systemu dystrybucyjnego elektroenergetycznego lub operatora systemu przesyłowego elektroenergetycznego, na którego obszarze działania zostało przyłączone odnawialne źródło energii, w terminie 7 dni od dnia zakończenia wytworzenia danej ilości energii elektrycznej objętej wnioskiem. OSDe albo OSPe dokonuje potwierdzenia daty wpływu wniosku – prezentanta, musi nastąpić najpóźniej w 7 dni od dnia zakończenia wytwarzania.

OSDe/OSPe dokonuje weryfikacji danych zawartych we wniosku o wydanie gwarancji pochodzenia i w terminie 14 dni od dnia jego otrzymania, przekazuje ten wniosek Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki, wraz z potwierdzeniem ilości energii elektrycznej w odnawialnym źródle energii ustalonej na podstawie wskazań układu pomiarowo-rozliczeniowego.

Zobacz także: Relacja z II edycji międzynarodowej konferencji European Emission Trading Summit

Źródło: Zespół CBE Polska