Kategorie

Nieterminowa wypłata wynagrodzenia - uprawnienia inspektorów pracy

Sebastian Kowalski
inforCMS
Uprawnienia inspektorów pracy pozwalają tak oddziaływać na nieuczciwych pracodawców i reprezentujące ich osoby, aby – z jednej strony – umożliwić szybkie uzyskanie należnych pracownikom środków pieniężnych, z drugiej zaś – relatywnie dotkliwie karać osoby odpowiedzialne za naruszenie ich praw.

Wprowadzając w życie ustawę z 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz.U. Nr 89, poz. 589 z późn.zm.) - zwaną dalej „ustawą o PIP” - ustawodawca nie tylko znacząco podniósł granice wymiaru grzywny za wykroczenia przeciwko prawom pracownika, a w tym za wykroczenie niewłaściwej wypłaty wynagrodzenia za pracę (art. 282 § 1 pkt 1 k.p.), ale też dał inspektorom pracy szczególne uprawnienia. Należą do nich: nakaz zapłaty podlegający natychmiastowemu wykonaniu i mandat karny o podwyższonej górnej granicy grzywny.

Nakaz zapłaty

Reklama

W razie stwierdzenia naruszenia przepisów prawa pracy dotyczących wynagrodzenia za pracę i innych świadczeń pieniężnych właściwe organy Państwowej Inspekcji Pracy są uprawnione do nakazania pracodawcy wypłaty należnego wynagrodzenia za pracę lub innego świadczenia przysługującego pracownikowi, a nakazy wydane w tych sprawach podlegają natychmiastowemu wykonaniu (art. 11 pkt 7 ustawy o PIP). Wydawany przez inspektora pracy nakaz jest decyzją administracyjną i podlega wykonaniu w drodze egzekucji administracyjnej.

Od tej decyzji przysługuje pracodawcy odwołanie do okręgowego inspektora pracy. Odwołanie wnosi się w terminie 7 dni od daty otrzymania decyzji (art. 34 ust. 5 ustawy o PIP). Podkreślenia wymaga, że nakaz zapłaty może być skierowany wyłącznie do pracodawcy. Niedopuszczalne jest kierowanie nakazu np. do osoby pełniącej funkcję organu reprezentującego pracodawcę, czy też do osoby wykonującej u danego pracodawcy czynności z zakresu prawa pracy. Dlatego też ewentualna egzekucja administracyjna po wydaniu nakazu zapłaty jest prowadzona przeciwko pracodawcy.

Przesłanki wydania nakazu zapłaty

Reklama

Dużo wątpliwości budzi nie tyle potrzeba istnienia instytucji nakazu zapłaty, ile przesłanka do jego wydania, jaką jest ustalenie, iż dane wynagrodzenie za pracę lub świadczenie pieniężne jest pracownikowi „należne”. Najczęściej podkreśla się, że chodzi tu o sytuację, gdy dane wynagrodzenie lub świadczenie jest bezsporne i wymagalne w momencie przeprowadzania kontroli, gdyż nakaz jest niczym innym jak urzędowym stwierdzeniem istnienia zobowiązania po stronie pracodawcy z jednoczesnym nakazaniem mu w trybie administracyjnoprawnym wypłaty zaległego wynagrodzenia (tak np.: WSA w Gliwicach w wyroku z 16 lutego 2009 r., sygn. akt IV SA/Gl 435/08 oraz WSA w Kielcach w wyroku z 30 września 2008 r., sygn. akt II SA/Ke 294/08).

Niekiedy wskazuje się, że wydanie nakazu zapłaty jest możliwe, gdy nie ma sporu między pracownikiem a pracodawcą, a wynagrodzenie jest obliczone i zatwierdzone przez pracodawcę oraz zaksięgowane w dokumentach przedstawionych w toku kontroli inspektorowi pracy (tak np. NSA w Warszawie w wyroku z 21 maja 2009 r., sygn. akt I OSK 921/08).

Rzecz jednak w tym, że w praktyce nie zawsze jest tak, że inspektorzy pracy wystawiają nakazy w sprawach bezspornych. Tak było w sprawie zakończonej wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 7 lipca 2009 r., sygn. akt I OSK 1194/08, w której inspektor pracy - wbrew stanowisku pracodawcy, u którego przeprowadził kontrolę - uznał prawa kilku pracowników do wypłaty premii za przepracowane godziny nadliczbowe. Pracodawca kwestionował prawo pracowników do wynagrodzenia objętego nakazami wydanymi przez inspektora pracy, twierdząc, że premie nimi przyznane mają charakter uznaniowy i - tym samym - to pracodawca decyduje o tym, czy pracownik nabywa do nich prawo. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie nie uwzględnił skargi kasacyjnej pracodawcy wyrażając zapatrywanie, że dokonanie oceny przez organy inspekcji zasad przyznawania premii, to jest stwierdzenie, że charakter kryteriów jej przyznawania nie nosi cech uznaniowości, ale jest kategorią wymierną, mieści się w ramach uprawnień inspektorów. Zatem nakazanie na podstawie art. 11 pkt 7 ustawy o PIP wypłaty wynagrodzenia obejmującego tę premię jako składnika wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych było zasadne.

Kiedy wydanie nakazu jest zasadne

Patrząc na treść art. 11 pkt 7 ustawy o PIP, można zapewne sformułować pogląd, że z jego treści nie wynika, aby nakaz zapłaty mógł być wydany tylko w przypadkach roszczeń bezspornych: świadczenie należne, to przecież nie znaczy - świadczenie niesporne. Tym niemniej we wskazanym przepisie chodzi o prawo pracownika do wypłaty, a więc czynności polegającej nie na przyznaniu danego świadczenia na rzecz pracownika, lecz polegającej na realizacji już przyznanego wynagrodzenia lub innego świadczenia. Może to mieć miejsce wówczas, gdy pracodawca zalega z wypłatą wynagrodzenia lub innego świadczenia przyznanego pracownikowi lub gdy wprost z przepisów prawa pracy wynika obowiązek wypłaty świadczenia w określonym terminie i jego wysokość.

W przypadku zaś, gdy istnieje spór między pracownikiem a pracodawcą co do zasadności, wysokości, okresu czy tytułu wypłaty wynagrodzenia lub innego świadczenia, wydanie nakazu wypłaty nie jest uzasadnione (postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z 13 lutego 2008 r., sygn. akt SK 5/07). Wynika to nie tyle z samej treści przepisu art. 11 pkt 7 ustawy o PIP, ile z celu wprowadzenia nakazu zapłaty, którym było ułatwienie i przyspieszenie wypłaty należności pracowniczych, a nie tworzenie konkurencyjnej dla sądowej drogi dochodzenia roszczeń pracowniczych.

Mandat karny

Znacznie bardziej dolegliwą niż nakaz zapłaty, typową formą karania za wykroczenie nieterminowej wypłaty wynagrodzenia za pracę jest mandat karny o podwyższonej górnej granicy grzywny. W postępowaniu mandatowym inspektor pracy może z zasady nałożyć grzywnę w wysokości do 2000 zł, co i tak stanowi kwotę wyższą niż możliwa do nałożenia przez inne organy prowadzące postępowanie mandatowe (art. 96 § 1a ustawy z 24 sierpnia 2001 r. - Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia - Dz.U. Nr 133 poz. 848 z późn.zm. - zwanej dalej „k.p.s.w.”). Jeżeli jednak ukarany co najmniej dwukrotnie za wykroczenie przeciwko prawom pracownika określone w kodeksie pracy, popełnia w ciągu dwóch lat od dnia ostatniego ukarania kolejne takie wykroczenie, to inspektor pracy może nałożyć na niego mandatem grzywnę w wysokości do 5000 zł. Rzecz jasna regulacja ta nie dotyczy wyłącznie wykroczenia niewłaściwego wypłacania wynagrodzenia za pracę, ale to wykroczenie należy bez wątpienia do grupy tych najczęściej popełnianych.

Dolegliwość mandatu

Dolegliwość mandatu karnego wiąże się nie tylko z tym, że za jedno wykroczenie można otrzymać karę grzywny w formie mandatu na kwotę kilku tysięcy złotych, ale nadto z tym, że aktualne pozostają inne następstwa naruszenia praw pracownika, których nałożenie mandatu nie eliminuje.

Po pierwsze - zapłata mandatu nie uwalnia od obowiązku wypłacenia wynagrodzenia należnego pracownikowi, a tym samym nie uwalnia od możliwości obciążenia pracodawcy nakazem zapłaty przez inspektora pracy oraz od odpowiedzialności cywilnoprawnej względem pracownika.

Po drugie - mandat karny jest nakładany na konkretną osobę, która zawiniła nieterminowemu wypłaceniu wynagrodzenia, a nie na pracodawcę jako takiego (jedynie w przypadku, gdy pracodawcą jest osoba fizyczna, pracodawca może zostać ukarany grzywną). Jeżeli w jednym zakładzie pracy ujawni się kilka wykroczeń określonych w kodeksie pracy, za które odpowiada kilka osób, możliwe jest nałożenie mandatu na każdą z tych osób.

Po trzecie - nałożenie mandatu karnego wiąże się ze zwiększeniem ryzyka kolejnych kontroli ze strony inspekcji pracy u danego pracodawcy obejmujących stan przestrzegania przepisów prawa pracy.

Obowiązki inspektora pracy

Inspektor pracy nakładający grzywnę w drodze mandatu jest obowiązany określić jej wysokość, wykroczenie zarzucone sprawcy oraz poinformować sprawcę wykroczenia o prawie odmowy przyjęcia mandatu karnego i o skutkach prawnych takiej odmowy (art. 97 § 3 k.p.s.w. w zw. z art. 95 § 3 k.p.s.w.).

Każdy sprawca wykroczenia może odmówić przyjęcia mandatu karnego, ale musi liczyć się z tym, że wówczas PIP wystąpi do sądu z wnioskiem o ukaranie. Po skierowaniu sprawy do sądu, inspektor pracy jest oskarżycielem publicznym (art. 17 § 2 k.p.s.w.), a sprawę rozstrzyga sąd, który za wykroczenie niewłaściwego wypłacania wynagrodzenia za pracę może nałożyć grzywnę w wysokości do 30 000 zł.

Należy dodać, że wskazane uprawnienia inspektora pracy nie ograniczają stosowania wielu innych instytucji służących ochronie wynagrodzenia za pracę zgromadzonych tak w przepisach kodeksu pracy (zwłaszcza w art. 84-91 k.p.), jak i w innych ustawach (np. w ustawie o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy).

Niekiedy pisze się, że w świetle obecnych uregulowań prawnych niepłacenie wynagrodzenia za pracę jest wręcz opłacalne i potrzeba kolejnych zmian przepisów prawnych, aby wzmocnić sytuację pracownika. Wydaje się jednak, że jest wręcz przeciwnie - powołane do kontroli przestrzegania praw pracownika organy mają dość uprawnień, aby skutecznie wyciągnąć konsekwencje względem osób łamiących te prawa. Rzecz w tym, aby organy te właściwie korzystały z przysługujących im uprawnień nadzorując i kontrolując przestrzeganie przepisów prawa pracy.

mgr Sebastian Kowalski

Podstawa prawna:

•ustawa z 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz.U. Nr 89, poz. 589 z późn.zm.),

•ustawa z 24 sierpnia 2001 r. - Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (Dz.U. Nr 133, poz. 848 z późn.zm.).

 

Źródło: Prawo Przedsiębiorcy
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Moja firma
    1 sty 2000
    23 cze 2021
    Zakres dat:
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Globalne podatki dla firm przyniosłyby 695 mld USD rocznie

    Wprowadzenie globalnego podatku majątkowego zapewniłoby 289 mld USD rocznie, globalnego podatku klimatycznego – 279 mld USD rocznie, a globalnej minimalnej stawki CIT – 127 mld USD rocznie. Na co można by przeznaczyć taką kwotę?

    Rafał Pikuła: Na fake newsach można dobrze zarobić [PODCAST]

    Fake newsy to nie jest nowość w świecie informacji. Istnieją od zawsze, tylko teraz zwiększyła się skala tego zjawiska – wyjaśnia Rafał Pikuła. Zapraszamy do słuchania podcastu.

    "Ugryzienie" przez osę, pszczołę, komary, gzy i inne owady - co robić?

    Ukąszenia owadów - co robić? Pszczoły, osy, pająki, komary, meszki, kleszcze, gzy, szerszenie…. Warto być przygotowanym na ich ewentualne ugryzienia, zwłaszcza u najmłodszych, szczególnie, że w ich przypadku nie możemy być pewni, czy nie wystąpi silna reakcja alergiczna.

    Dopisanie współwłaściciela do dowodu rejestracyjnego

    Dopisanie współwłaściciela do dowodu rejestracyjnego: jak załatwić formalności? Warto dobrze przygotować się do wizyty w wydziale komunikacji.

    Jak zostać instruktorem nauki jazdy?

    Jak zostać instruktorem nauki jazdy? Na drodze do tzw. "L-ki" kierowcy stoi przede wszystkim kurs organizowany głównie w WORD-ach.

    Wyniki budownictwa w maju 2021 r.

    Budownictwo. Główny Urząd Statystyczny zaprezentował informacje o wynikach budownictwa w maju 2021. Produkcja budowlano-montażowa okazała się o 10,2% wyższa niż w kwietniu i jednocześnie wyższa niż przed rokiem o 4,7%. Miesiąc wcześniej roczna dynamika produkcji była ujemna i wyniosła -4,2%.

    Pozwolenie na kierowanie tramwajem. Co musisz o nim wiedzieć?

    Pozwolenie na kierowanie tramwajem to tak naprawdę prawo jazdy na tramwaj. Jak się je zdobywa i jakie warunki należy spełnić?

    Internet i pandemia przyczyną zwiększonego obrotu podróbkami

    Komenda Główna Policji podaje, że w I kwartale br. stwierdzono prawie 7 tys. przestępstw naruszających prawa własności przemysłowej i intelektualnej. Co głównie kupują nabywcy podróbek?

    Nowy Peugeot 308 SW - jest po prostu piękny!

    Nowy Peugeot 308 SW został oficjalnie zaprezentowany. Powabne kombi ma 600-litrowy bagażnik i paletę pięciu silników.

    Maksymalna opłata za śmieci przy metodzie "od wody"

    Ustawa śmieciowa. Przy zastosowaniu metody "od wody" opłata za odpady nie będzie mogła być wyższa niż 7,8 proc. przeciętnego miesięcznego dochodu rozporządzalnego na jedną osobę ogółem za gospodarstwo domowe, tj. około 150 zł. Jakie jeszcze zmiany zawiera nowela ustawy śmieciowej?

    ARiMR: ostatnie dni na złożenie wniosków m.in. ws. premii dla młodych rolników

    Jeszcze do 28 czerwca można składać wnioski na inwestycje w ekosystemy leśne, z kolei do końca czerwca jest czas, aby starać się o premie dla młodych rolników i dofinansowanie na rozpoczęcie działalności gospodarczej - przypomina ARiMR.

    Jak branża handlowa może wykorzystać analitykę danych?

    Ponad połowa wiodących producentów oraz dystrybutorów już wykorzystuje analitykę danych i sztuczną inteligencję, a trzy czwarte z nich osiąga dzięki tym działaniom wymierne korzyści. Po co analizować dane w handlu?

    Peugeot 2008 [TEST]: mały, miejski lew dorósł!

    Peugeot 2008 jest miejskim crossoverem. Niech jednak ten tytuł Was nie zmyli. Bo auto jest bardziej dojrzałe, niż mogłoby się wydawać!

    Co może zrobić pracodawca, kiedy pracownik jest dłużnikiem?

    Biorąc pod uwagę statystyki, co dziesiąty Polak ma długi, a większość z nich to osoby w wieku produkcyjnym, które na co dzień pracują. Pracownik dłużnik może być dla firmy dużym problemem. Jak sobie z nim poradzić?

    Niezapłacone faktury wpływają na kondycję firmy

    60 proc. firm w pandemii skarży się, że ich kontrahenci nie płacą w terminie faktur. Dodatkowo 44 proc. wskazuje, że odbiorcy w ostatnich trzech miesiącach w ogóle nie uregulowali należności za otrzymane towary czy wykonane usługi.

    Brak tabliczki znamionowej w przyczepie. No i jest problem...

    Brak tabliczki znamionowej w przyczepie? Kierowcę czeka wizyta w wydziale komunikacji, stacji kontroli pojazdów i znowu wydziale komunikacji.

    Zastaw rejestrowy na samochodzie. Jak sprawdzić auto?

    Zastaw rejestrowy na samochodzie. Jak sprawdzić czy używane auto nie jest obciążone prawami osób trzecich? Są na to tak naprawdę trzy sposoby.

    Jak zgłosić informację o porzuconych odpadach?

    Informację o porzuconych odpadach, niebezpiecznych czy komunalnych może zgłosić przez stronę Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska - poinformował wiceminister klimatu i środowiska Jacek Ozdoba. Zgłoszenia można dokonać anonimowo.

    Jakich pracowników poszukuje branża logistyczna?

    Polski sektor e-commerce należy obecnie do najbardziej dynamicznie rosnących rynków europejskich. Wraz z rozwojem branży widać rosnące zapotrzebowanie na konkretne zawody. Kto jest potrzebny najbardziej?

    Pandemia oszczędziła rynek fundacji

    Fundacje w Polsce wciąż nieźle się trzymają. Rocznie sądy rejestrują ponad 2 tys. nowych organizacji. Eksperci zwracają też uwagę na to, że rynek ten jest u nas dobrze wyważony i nawet pandemia nie zmieniła tego stanu rzeczy.

    280 tys. zł dotacji dla firm na przygotowanie dokumentacji

    Od początku czerwca przyjmowane są wnioski o wsparcie w II rundzie konkursu Granty na Eurogranty. Firmy, które planują realizację projektu z dofinansowaniem mogą otrzymać nawet 280 tys. zł na przygotowanie niezbędnej dokumentacji. Kiedy upływa termin składania wniosków?

    Nawet 100 tys. zł dla rolników poszkodowanych w pożarze

    Minister Grzegorz Puda podjął decyzję o udzieleniu pomocy rolnikom poszkodowanym w pożarze we wsi Nowa Biała w Małopolsce. Jaka pomoc zostanie przyznana? Kto otrzyma wsparcie?

    Zgubiłem numer PKK. Co zrobić w takiej sytuacji?

    Zgubiłem numer PKK. Jak go odzyskać? No i tu pojawia się spory problem, bo kandydata na kierowcę czeka... No właśnie co?

    Deweloperski Fundusz Gwarancyjny - jak wpłynie na ceny mieszkań?

    Deweloperski Fundusz Gwarancyjny (DFG). Czy ceny mieszkań będą nadal rosły? Czy wprowadzenie Deweloperskiego Funduszu Gwarancyjnego, postępująca inflacja, rosnące koszty budowy i zakupu gruntów, czy opóźnienia w wydawaniu decyzji administracyjnych przełożą się na dalszy wzrost cen na rynku mieszkaniowym? O ile w tym roku mogą zdrożeć mieszkania?

    Szkody spowodowane przez najemcę - za co odpowiada właściciel mieszkania?

    Szkody spowodowane przez najemcę. Najemcy dość często powodują szkody wykraczające poza lokal. Ucierpieć może mieszkanie sąsiada albo część wspólna budynku. Kto odpowiada za te szkody?