Kategorie

Podstawowe formy zatrudnienia

Dorota Twardo
Aby obniżyć koszty pracy, niejednokrotnie zastępuje się umowy o pracę umowami cywilnoprawnymi bądź kontraktami z jednoosobowymi firmami.
 
Sytuacja gospodarcza w kraju coraz częściej zmusza przedsiębiorców do poszukiwania nowych rozwiązań zmniejszających koszty pracy oraz uelastyczniających zatrudnianie pracowników. Jednym z nich jest zawieranie umów cywilnoprawnych.

Choć z punktu widzenia interesów pracodawców zawieranie takich umów może wydawać się dużo korzystniejsze w porównaniu z zatrudnieniem pracowniczym, należy jednak pamiętać, że nie w każdym przypadku jest ono dopuszczalne.

Umowa o pracę

Podstawową formą prawną, w ramach której zatrudnia się pracowników, jest stosunek pracy. Łączy się on z systemem gwarancji i przywilejów pracowniczych, takich jak: zagwarantowanie minimalnego wynagrodzenia za pracę, prawo do płatnego urlopu, wynagrodzenia oraz zasiłku chorobowego, szczególna ochrona niektórych grup pracowników, unormowanie czasu pracy, zakaz wypowiadania i rozwiązywania stosunku pracy w szczególnych przypadkach, obowiązek zastosowania określonych procedur przy wypowiadaniu umów.

Właśnie dzięki tym przywilejom stosunek pracy jest najbardziej korzystną formą zatrudnienia dla pracowników i jednocześnie powodem wysokich kosztów dla pracodawców.

Umowy prawa cywilnego

Obok umów o pracę najbardziej nietypową, ale na pewno najczęściej spotykaną, metodą zatrudniania pracowników jest stosowanie umów cywilnoprawnych.

Ta forma zatrudnienia cieszy się dużą popularnością u pracodawców ze względu na brak tak szerokiego wachlarza uprawnień jak w przypadku zatrudnienia pracowniczego.

Umowy cywilnoprawne dają dużo większą swobodę w kształtowaniu treści stosunku prawnego wiążącego strony, nie narzucając przy tym minimalnych gwarancji, jakie istnieją na gruncie prawa pracy.

Nie istnieje tu wymóg minimalnego wynagrodzenia za pracę. Świadczenia pieniężne realizowane w ramach takiej umowy mogą być ustalane poniżej tej granicy. Dzięki temu pracodawcy mają możliwość uzależnienia całości świadczeń od efektów osiąganych przez osobę zatrudnioną, a wynagrodzenie przysługuje nie z tytułu samego świadczenia pracy, lecz z tytułu uzyskania zamierzonego rezultatu.

W przeciwieństwie do prawa pracy prawo cywilne nie określa dobowych i tygodniowych limitów czasu pracy. Przeciwnie, przy zatrudnianiu osób na podstawie umów cywilnoprawnych należy unikać posługiwania się czasowymi określeniami, ponieważ wprowadzenie do umowy wymiaru czasu pracy jest elementem sugerującym istnienie stosunku pracy. W umowie cywilnoprawnej należy ograniczać się jedynie do określenia zadań, jakie w ramach danej umowy mogą być wykonywane.

W przypadku umów cywilnoprawnych brak jest podstawowych wymogów w zakresie udzielania płatnych zwolnień z obowiązków świadczenia pracy. Wprowadzenie ich zależy od decyzji stron umowy i w pewnych sytuacjach może niewątpliwie pełnić funkcję motywacyjną. Jednak powstaje wówczas niebezpieczeństwo, że włączenie do kontraktu cywilnoprawnego zbyt wielu elementów pracowniczych spowoduje jego przekształcenie w umowę o pracę.

Samozatrudnienie

W ostatnich latach ta forma zatrudnienia jest bardzo popularna. Głównym celem umowy o świadczenie usług jest wykonanie przez przyjmującego zlecenie określonej czynności lub załatwienie określonej sprawy, dlatego też zaproponowanie tej formy zatrudnienia pracownikowi pozwala pracodawcy przesunąć na niego ryzyko finansowe, które dotychczas obciążało pracodawcę. Od tej chwili pracownik musi się liczyć z prawami rynku i związanym z tym ryzykiem ekonomicznym.

Ta forma zatrudnienia pozwala z jednej strony obniżyć pracodawcy koszt prac (odprowadzanie składek ZUS, wypłacanie świadczeń socjalnych), a z drugiej - zapewnia wykonawcy dalsze funkcjonowanie zawodowe na rynku, tyle że na innych zasadach.

Osoba przechodząca na działalność gospodarczą zrzeka się przeważnie wszystkich praw pracowniczych. Dlatego z punktu widzenia bezpieczeństwa pracy, umowa o pracę jest dla niej niewątpliwie korzystniejszym rozwiązaniem.

Oczywiście zawsze istnieje możliwość negocjowania zasad współpracy z kontrahentem. Negocjacje te mogą dotyczyć takich kwestii, jak: ustalenie obowiązującego okresu wypowiedzenia, który może być nawet dłuższy niż przy klasycznej umowie o pracę, wypłacanie dodatkowego wynagrodzenia za brak płatnego urlopu czy wypłacanie dodatkowych profitów wynikających z braku zatrudnienia etatowego.

Podejmując decyzję o założeniu własnej działalności gospodarczej, warto pamiętać, że w przypadku samodzielnego działania zawodowego funkcjonuje się zupełnie inaczej niż na etacie i że jest to trudniejsze niż zatrudnienie u kogoś.

Rozpatrując decyzje o przejściu na działalność gospodarczą, należy wziąć pod uwagę koszty, które będzie trzeba ponosić, i utrudnienia, z jakimi trzeba będzie się pogodzić:
• osoba posiadająca własną działalność gospodarczą jest zobligowana do prowadzenia administracji księgowo-podatkowej,
• musi uiszczać składki ZUS,
• prawo do zasiłku chorobowego nabywa dopiero po 180 dniach,
• urlop jest zazwyczaj bezpłatny,
• dużo trudniej jest uzyskać prawo do kredytu.

Prowadzenie własnej działalności gospodarczej wiąże się oczywiście także z pewnymi korzyściami.

Osoby decydujące się na tę formę zatrudnienia:
• mogą redukować koszty przez odliczanie VAT od kupowanych towarów i usług,
• mogą obniżać podatek dochodowy przez rozliczanie inwestycji oraz zatrudnianie innych osób,
• są swoim własnym szefem,
• w przypadku pozyskania kilku klientów mają szansę na rozwój własnego biznesu i na uniezależnienie się od jednego pracodawcy,
• mają większą elastyczność w organizowaniu i planowaniu pracy własnej, zarówno w odniesieniu do godzin, jak i miejsca pracy.

Ograniczenia

Umów cywilnoprawnych oraz o świadczenie usług nie należy zawierać, jeśli praca jest świadczona w warunkach stosunku pracy, tj.:
• wykonywana jest osobiście,
• w sposób ciągły (to znaczy, że pracownik wykonuje pewne powtarzające się czynności, a praca przez niego świadczona nie jest jednorazowa),
• ma charakter podporządkowany (wykonywanie poleceń przełożonych oraz wykonywanie pracy w określonym miejscu i w określonym czasie).

Jeśli wymienione warunki występują łącznie, nie ulega wątpliwości, że taka praca powinna być świadczona w ramach stosunku pracy. Dopiero niewystępowanie któregoś ze wskazanych elementów będzie umożliwiało zawarcie umowy cywilnoprawnej.

Dorota Twardo
specjalista ds. kadr i płac
Audyt, Doradztwo, Finanse „Lidmar”
Źródło: Serwis Prawno-Pracowniczy
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Moja firma

    Jak ustawić bezpieczne hasło na komputerze firmowym?

    Bezpieczne hasło i ochrona danych to podstawa każdej firmy. Tymczasem oszuści wykorzystują zaawansowane narzędzia IT do masowego łamania haseł dostępów do usług internetowych i w ten sposób pozyskują ogromne wolumeny danych do dokonywania przestępstw.

    MRiRW: blisko 2,2 mld euro z KPO na sektor rolno-spożywczy

    Sektor rolno-spożywczy ma w Krajowym Planie Odbudowy wyodrębnioną pulę na rozwój i wzmocnienie odporności na kryzysy. Jakie inwestycje będą jeszcze wspierane z KPO?

    Codzienie tracimy około 600 milionów zł z polskiego PKB

    Trzecia fala pandemii łagodniejsza dla gospodarki, ale niektóre sektory wciąż dużo tracą. Kto traci, a kto zyskuje na pandemii?

    Pakiet akcyzowy - zmiany dla firm

    Nowelizacja ustawy o podatku akcyzowym weszła w życie. Szereg zmian już obowiązuje m.in. uzyskiwanie lub cofanie zezwoleń akcyzowych. Co jeszcze się zmieniło?

    Jak powinna wyglądać umowa na dostawy produktów rolniczych?

    Umowa dla rolnika: jak powinny być uregulowane kwestie ceny, terminów płatności, siły wyższej, kontroli jakości czy wypowiedzenia kontraktu?

    Dziedziczenie jednoosobowej działalności gospodarczej – co dalej po śmierci przedsiębiorcy

    Prawnik wyjaśnia, co dzieje się po śmierci przedsiębiorcy prowadzącego działalność gospodarczą w formie jednoosobowej działalności gospodarczej, wpisanej do CEIDG

    Hotele znów otwarte. Te miejskie na razie są omijane są przez gości

    Od 8 maja hotele znów mogą przyjmować gości. Jednak w przeciwieństwie do hoteli resortowych w tych miejskich nie widać bardzo dużego zainteresowania.

    Ceny mieszkań wzrosły od 7 do 13 proc.

    Ceny mieszkań. W ciągu roku ceny transakcyjne mieszkań na rynku wtórnym wzrosły od 7 do 13 proc., najwyższe wzrosty odnotowano w Gdańsku, Łodzi i Wrocławiu, najniższe w Warszawie - wynika z Barometru Metrohouse i Gold Finance. W dalszym ciągu duży jest udział zakupów w celach inwestycyjnych.

    Instalacja fotowoltaiczna - co warto wiedzieć?

    Fotowoltaika. Jak dobrać moc instalacji fotowoltaicznej? Gdzie montować panele? Jak sprawdza się instalacja w zależności od pogody? Jakie formalności trzeba spełnić, z jakimi kosztami się liczyć?

    Jak uzyskać wyrok w sprawach budowlanych w mniej niż dwa miesiące?

    Brak płatności nawet jednej faktury może zagrozić wypłacalności wykonawcy. W poszukiwaniu wyjścia z tej pułapki, coraz więcej firm budowlanych zwraca się w kierunku e-arbitrażu.

    Ponad 20% przedsiębiorców z branży beauty zapowiada zwolnienia

    Firmy z branży beauty zamierzają zwolnić część swoich pracowników. Planowane redukcje najczęściej mają obejmować ponad 60% kadr. Branża przeżywa stagnację i zapowiada falę upadłości.

    Pieniądze z KPO na termomodernizację budynków na wsi

    Termomodernizacja budynków na wsi. Z budżetu Krajowego Planu Odbudowy (KPO) będą wspierane inwestycje mieszkańców wsi m.in. w zakresie termomodernizacji budynków mieszkalnych, modernizację infrastruktury wodno-kanalizacyjnej, termomodernizację budynków szkół, bibliotek i domów kultury.

    Jak założyć wyząbkowane opony? Czy się da?

    Jak założyć wyząbkowane opony? To o tyle zasadnicze pytanie, że ząbkowanie oznacza uszkodzenie bieżnika w ogumieniu.

    Dotacje dla firm w maju - lista konkursów

    Dotacje z Funduszy Europejskich czekają na przedsiębiorców. Przedstawiamy listę majowych konkursów i dotacji.

    Tarcza branżowa - zasady wsparcia, nowe kody PKD

    Tarcza branżowa to wsparcie dla firm poszkodowanych przez pandemię COVID-19. Od kiedy i na jakie wsparcie mogą liczyć przedsiębiorcy po zmianach?

    Jak rozwód Gatesów wpłynie na rynek start-upów?

    Rozwód Gatesów. Rozwody najbogatszych obywateli USA to nierzadko wyjątkowo bolesny cios wymierzony m.in. w majątek osobisty oraz portfele inwestycyjne. Czy jest się czego obawiać?

    Europejski Fundusz Gwarancyjny już wkrótce na polskim rynku

    Europejski Fundusz Gwarancyjny został utworzony dobrowolnie i solidarnościowo przez państwa członkowskie Unii Europejskiej, jako narzędzie walki z ekonomicznymi skutkami pandemii COVID-19.

    Kto płaci za parking policyjny po wypadku?

    Kto płaci za parking policyjny po wypadku? To postanowiliśmy sprawdzić dziś. Odpowiedź na pytanie jest o tyle ważna, że koszty mogą być wysokie!

    Karina Hertel: Jak wybrać adwokata marki, który wie o czym mówi? [PODCAST]

    Czy każde konto na IG, FB może być kontem sukcesu? Jak odnieść sukces w mediach społecznościowych? Czy każdy influencer musi sprzedawać? Zapraszamy do posłuchania podcastu.

    Wyrok TSUE w sprawie frankowiczów – co zmienia?

    Kredyty frankowe - kolejne orzeczenia TSUE. Z wielkiej chmury mały deszcz”, „rozczarowanie”, „remis bez zwycięzcy” – to wybrane nagłówki z komunikatów medialnych. Zaskoczenie? Bynajmniej.

    Ile i jak streamerzy zarabiają na transmisjach?

    Podobnie jak na całym świecie, w Polsce rynek live streamingu rozkwitał w ostatnich latach. Szczególne wzrosty mogliśmy zauważyć w zeszłym roku, gdy zamknięci w domach, szukaliśmy kontaktu z otoczeniem. Jak bardzo rynek ewoluował?

    Producenci zacierają ręce. Boom na środki do dezynfekcji trwa

    Blisko 70% konsumentów kupuje obecnie środki do dezynfekcji. Osoby, które stawiają na taką ochronę, głównie wybierają żele oraz płyny. Zdecydowanie najmniej popularną formą pozostają spreje.

    Co to jest phishing? Jak nie dać się okraść?

    Phishing. Oszuści łapią się różnych sposobów, by wyłudzić nasze dane i pieniądze. Podszywają się pod firmy kurierskie, energetyczne, portale ogłoszeniowe, a nawet Policję. Wysyłają maile i SMSy.

    Wspólne oświadczenie o zdarzeniu drogowym: czym tak jest?

    Wspólne oświadczenie o zdarzeniu drogowym: czym jest, do czego może być potrzebne i czemu ułatwia załatwienie sprawy kierowcy? Sprawdziliśmy to.

    Pierwszy całkowicie wydrukowany dom

    Wydrukowany domu. Holenderskie małżeństwo zamieszkało w pierwszym domu, który został w pełni wydrukowany na drukarce 3D. Jego twórcy wierzą, że może wyznaczyć trend w budownictwie mieszkalnym - poinformował "The Guardian".