Kategorie

O co wolno pytać przed zatrudnieniem

Beata Naróg
Usługi i Doradztwo Kadrowe. Szkolenia
Często zdarza się, że pracodawca w trakcie rozmowy kwalifikacyjnej pyta o szczegóły dotyczące życia prywatnego. Takie działanie jest zabronione, a kandydat na pracownika może pozostawić takie pytanie bez odpowiedzi.

Pracodawcy, zatrudniając pracowników, chcieliby popełnić jak najmniejszy błąd i zatrudnić najlepszego kandydata. Niewątpliwie procedura rekrutacyjna zmierza do zebrania jak największej liczby informacji o osobie starającej się o zatrudnienie.

Jednak w tym względzie pracodawca nie ma pełnej dowolności. Przepisy Kodeksu pracy regulują bowiem kwestie zakresu informacji, których podania można żądać od kandydata do pracy. Wszelkie inne dane mogą być pozyskane wyłącznie za zgodą osoby, której dane dotyczą.

Czego można żądać?

Kandydat na pracownika udostępnia potencjalnemu pracodawcy informacje w formie oświadczenia.
Od kandydata do pracy można żądać podania następujących informacji (art. 221 § 1, § 3 § 4 k.p.):
• imienia (imion) i nazwiska,
• imion rodziców,
• daty urodzenia,
• miejsca zamieszkania (adresu do korespondencji),
• wykształcenia,
• przebiegu dotychczasowego zatrudnienia.

Niemniej pracodawca ma prawo żądać udokumentowania wyżej wymienionych danych osobowych.

Oświadczenie złożone podmiotowi, który zamierza zatrudnić danego kandydata może być złożone w kwestionariuszu osobowym dla osoby ubiegającej się o zatrudnienie. Pomocniczy wzór tego kwestionariusza stanowi załącznik do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 28 maja 1996 r. w sprawie zakresu prowadzenia przez pracodawców dokumentacji w sprawach związanych ze stosunkiem pracy oraz sposobu prowadzenia akt osobowych pracownika (DzU nr 62, poz. 286 ze zm.).

Ponadto przyszły pracodawca ma prawo żądać świadectw pracy z poprzednich miejsc pracy, a także innych dokumentów na podstawie, których będzie możliwe potwierdzenie okresów zatrudnienia kandydata.

WAŻNE!
Można żądać udokumentowania tylko tych okresów zatrudnienia, które przypadają w tym roku kalendarzowym, w którym pracownik ubiega się o zatrudnienie.

Ponadto kandydat może zostać zobowiązany do przedłożenia dokumentów, które potwierdzą jego kwalifikacje zawodowe i które niezbędne są do wykonywania przez niego pracy. Będą to np. dyplomy ukończenia wyższej uczelni, egzaminy czeladnicze, czy wszelkiego rodzaju kursy potwierdzające kwalifikacje zawodowe danej osoby.

Innym bardzo istotnym dokumentem, który będzie musiała przedłożyć osoba ubiegająca się o zatrudnienie, będzie orzeczenie lekarskie, w którym stwierdzony będzie brak przeciwwskazań lekarskich do wykonywania pracy na określonym stanowisku, na którym kandydat ma być zatrudniony. Orzeczenie takie wystawia lekarz medycyny pracy, z którym pracodawca ma podpisaną umowę o przeprowadzaniu badań lekarskich. Podstawą uzyskania przez pracownika takiego orzeczenia będzie skierowanie na badania lekarskie wydane przez pracodawcę.

Pracodawca zatrudniający młodocianych w celu przygotowania zawodowego może ponadto żądać przedstawienia przez młodocianego świadectwa ukończenia gimnazjum.

Inne dane osobowe

Żądanie podania innych danych osobowych od kandydata do pracy, będzie dopuszczalne tylko wówczas, gdy przepisy prawa będą do tego upoważniały pracodawcę.

Przykładowo można wskazać tu ustawę o transporcie drogowym, która daje pracodawcy prawo uzyskania od kandydata do pracy zaświadczenia o niekaralności.

Osoba starająca się o zatrudnienie może także podać szerszy zakres informacji, jednak podanie tych danych zależy tylko od jej woli.

A zatem kandydat może dodatkowo przedłożyć pracodawcy:
• dokumenty potwierdzające umiejętności i osiągnięcia zawodowe,
• świadectwa pracy z poprzednich miejsc pracy, jak również inne dokumenty, które będą potwierdzały okresy zatrudnienia - przypadające w innym roku kalendarzowym aniżeli rok, w którym dana osoba ubiega się o zatrudnienie,
• dokumenty, które będą stanowiły podstawę do korzystania ze szczególnych uprawnień w zakresie stosunku pracy (np. orzeczenie o niepełnosprawności).

Sankcje za naruszenie przepisów

Pracodawca, który żąda zbyt szerokiego zakresu informacji (danych nieadekwatnych do celu, jaki chce osiągnąć) lub przetwarzający dane osobowe, do których przetwarzania nie jest uprawniony, może narazić się na odpowiedzialność karną, przewidzianą w ustawie o ochronie danych osobowych. Ponadto w wyniku wyżej opisanych działań pracodawcy może dojść do naruszenia dóbr osobistych pracownika. W takim przypadku może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny (art. 23 i 24 k.c.).

O komentarz do omawianego powyżej zagadnienia poprosiliśmy zastępcę dyrektora Departamentu Prawnego GIP Piotra Wojciechowskiego.
 

Przyszły pracodawca powinien pamiętać o tym, że rozmowa kwalifikacyjna z kandydatem na pracownika nie może przypominać „pogawędki u cioci na imieninach”. Powinna być przeprowadzona zgodnie z obowiązującym porządkiem prawnym w tym zakresie. Niestety skutecznie „usztywnia” to proces rekrutacji, w ramach którego przedstawiciele pracodawcy próbują dowiedzieć się o kandydacie jak najwięcej: w tym o jego poglądach, skłonnościach, umiejętnościach radzenia sobie w sytuacjach zawodowych. Z drugiej jednak strony trzeba pamiętać, że prawo chroni przyszłych pracowników przed próbami naruszenia ich dóbr osobistych czy praktykami dyskryminacyjnymi. Reguła jest prosta - pytaj pracodawco o to, na co pozwala ci prawo, reszty dowiesz się, jeżeli twój przyszły pracownik zgodzi się powiedzieć.

Lista zakazanych pytań
1. Czy zamierza Pani założyć rodzinę?
2. Czy jest Pani w ciąży?
3. Czy jest Pan pochodzenia żydowskiego?
4. Czy był Pan członkiem partii „Kolorowe berety”?
5. Czy należy Pani do kościoła anglikańskiego?
6. Czy jest Pan heteroseksualny?
7. Ile ma Pan dzieci?

Beata Naróg
ekspert prawa pracy
Źródło: Serwis Prawno-Pracowniczy
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Moja firma
    1 sty 2000
    24 cze 2021
    Zakres dat:
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Magdalena Foremska (PAH): 7 zł to pomoc 1 osobie w obozie w Iraku przez miesiąc [PODCAST]

    Mimo, że konflikt zbrojny w Iraku zakończył się w 2017 roku, to nadal prawie 1,5 miliona osób przebywa w obozach. Dlaczego nie mogą wrócić do domu? Zapraszamy do wysłuchania podcastu

    77% firm chce wdrożyć na stałe hybrydowy model pracy [BADANIE]

    Wprowadzenie na stałe hybrydowego modelu pracy planuje 77 proc. firm, najczęściej przy utrzymaniu pracy zdalnej przez 2 lub 3 dni w tygodniu – wynika z badań ankietowych wśród prawie 200 najemców powierzchni biurowych w największych miastach w Polsce. Jakie są pozostałe wnioski z badania?

    Roczne wstrzymanie podwyżki płacy minimalnej - przedsiębiorcy apelują do Gowina

    Przedsiębiorcy piszą do Jarosława Gowina z apelem o roczne wstrzymanie podwyżki płacy minimalnej. Chcemy uniknąć zwolnień - apelują.

    Restrukturyzacja to najtańsza opcja dla zadłużonego rolnika

    Jak powinni postępować zadłużeni rolnicy? Eksperci podpowiadają możliwe scenariusze działania. Jednym z nich jest restrukturyzacja. Ile kosztuje takie postępowanie?

    Fotowoltaika - nadchodzą zmiany

    Fotowoltaika. Według prognoz Instytutu Energii Odnawialnej, moc zainstalowana w fotowoltaiki w Polsce podwoi się w ciągu najbliższych dwóch lat. W 2025 roku może osiągnąć nawet 15 GW. Rynek OZE swój dynamiczny wzrost zawdzięczał dotąd przede wszystkim prosumentom, którzy korzystali z programu „Mój Prąd”. Jednak proporcje zaczynają się zmieniać – miejsce mikroinstalacji zajmują farmy, a energia słoneczna „goni” wiatrową.

    Kurs reedukacyjny: co to jest?

    Kurs reedukacyjny: co to jest i w jakich przypadkach jest konieczny? Dziś opowiemy o szkoleniach organizowanych przez WORD-y.

    6 trendów nowej rzeczywistości - co się zmieniło w firmach? [RAPORT]

    Z badania przeprowadzonego przez GfK wynika, że firmy stały się bardziej online, ale początkowy entuzjazm związany z pracą zdalną nieco opadł. Sprawdź 6 trendów nowej rzeczywistości widocznych w Raporcie #RegionyNEXERY2021.

    Polski Ład - czy będą zmiany podatkowe dla przedsiębiorców?

    Rzecznik MŚP postuluje do Premiera o korzystne zmiany dla przedsiębiorców w rządowym planie „Polskiego Ładu”. O jakie zmiany wystąpił Adam Abramowicz?

    Jest stanowisko Rzecznika Finansowego na zapytanie SN w sprawie tzw. kredytów frankowych

    Rzecznik Finansowy uznał, zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego, że bieg przedawnienia roszczenia banku o zwrot kwot wypłaconych z tytułu kredytu frankowego, rozpoczyna się od chwili, w której umowa kredytu stała się trwale bezskuteczna.

    Ile kosztuje licencja taxi?

    Ile kosztuje licencja taxi? Kierowca musi spełnić parę wymogów formalnych. Na jaki wydatek musi się przygotować? Kilkaset złotych.

    Czy wejście na giełdę będzie łatwiejsze? MF chce zmian

    Resort finansów chce zmian w “Polskim Ładzie” i proponuje pakiet nowych ulg. Będą ulgi wspierające wejście polskich firm na giełdę, będą też ulgi na inwestowanie przez fundusze vc i zwolnienie podatkowe dla alternatywnych spółek inwestycyjnych. Czy to ułatwi wejście na giełdę?

    Sektor ubezpieczeniowy podwaja wydatki na cyberbezpieczeństwo

    Przyśpieszona transformacja cyfrowa sektora zmieniła priorytety branży w zakresie inwestycji technologicznych. Najważniejsze z nich to cyberbezpieczeństwo i migracja do chmury.

    Czy strategia multicloud w firmie ma wady?

    Tylko 32% firm korzysta z jednej platformy chmurowej. Decydując się na wdrożenie chmur od różnych dostawców firmy jednak często nie zdają sobie sprawy z wyzwań jakie taki proces przed nimi stawia.

    Jak zostać kierowcą Ubera? To w pewnym sensie proste...

    Jak zostać kierowcą Ubera? Choć wymogi nie są zaporowe, jest kilka punktów, które musi wypełnić kandydat. Zaraz opowiemy o procesie autoryzacji.

    Jak obniżyć rachunki za energię - zmiana sprzedawcy w 24 h i porównywarka cen

    Jak obniżyć rachunki za energię. Ministerstwo Klimatu i Środowiska informuje, że dobiegają końca konsultacje publiczne i uzgodnienia międzyresortowe projektu nowelizacji ustawy – Prawo energetyczne oraz ustawy o odnawialnych źródłach energii, który proponuje szereg rozwiązań na rzecz dalszego wzmocnienia pozycji odbiorcy energii elektrycznej. Zawarte w nim regulacje dotyczą m.in. możliwości: zmiany sprzedawcy w ciągu 24h, nabywania energii elektrycznej po cenach dynamicznych, korzystania z usług agregatorów czy dostępu do darmowej porównywarki cen, która będzie prowadzona przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki.

    Qashqai zostaje w Wielkiej Brytanii. Sunderland zaczyna produkcję

    Qashqai zostaje w Wielkiej Brytanii. Pomimo brexitu Nissan nie zdecydował się na przeniesienie produkcji z Wysp Brytyjskich.

    Mieszkanie wynajmuje 4 proc. gospodarstw domowych

    Sektor mieszkań na wynajem w Polsce jest mały i zdominowany przez indywidualnych właścicieli; prywatnie swoje mieszkanie wynajmuje 4 proc. gospodarstw domowych, a wśród nich niecałe 1 proc. korzysta z najmu instytucjonalnego - wynika z raportu firmy CBRE.

    Wartość sprzedaży kredytów hipotecznych

    Kredyty hipoteczne. Wartość sprzedaży kredytów hipotecznych przez liderów rynku pośrednictwa finansowego przekroczyła 9 mld zł - informuje Związek Firm Pośrednictwa Finansowego.

    Chipy płatnicze - czy to nieuniknione?

    Technologie cyfrowe, chociaż powszechne w naszym codziennym życiu, wciąż wzbudzają wiele pytań i kontrowersji, zwłaszcza w kontekście tego, jak daleko jesteśmy skłonni przesuwać granicę ich akceptacji. Czy takim novum będą właśnie chipy płatnicze?

    Kryzys na rynku najmu mieszkań

    Rynek najmu. Jeszcze do niedawna inwestycje w lokale na wynajem były uznawane za żyłę złota. Rentowność nie spadała poniżej 4%, wartość nieruchomości ciągle wzrastała. Wydawało się, że ten segment jest bezpieczny i przyszłościowy. Wraz z wprowadzonymi obostrzeniami z powodu pandemii COVID-19, popyt wycofał się z rynku, co spowodowało katastrofalne skutki dla indywidualnych inwestorów.

    Przed jakimi wyzwaniami stoi sektor data center?

    Centra danych w pandemicznej rzeczywistości stały się kluczowe dla funkcjonowania globalnej gospodarki. Można powiedzieć, że zapotrzebowanie na dane i zabezpieczenie ciągłości działania obiektów data center jeszcze nigdy w historii nie było tak wielkie. Możemy wskazać Polskę jako jeden ze „wschodzących” rynków, gdzie sektor w ostatnim czasie rozwija się bardzo dynamicznie.

    Zgoda na nadanie numeru VIN. Kiedy jest wydawana?

    Zgoda na nadanie numeru VIN jest wydawana przez wydział komunikacji w określonych przypadkach. Jakich? O tym opowiemy za chwilę.

    Prezydent podpisał ustawę o e-doręczeniach

    Prezydent Andrzej Duda podpisał nowelizację ustawy o doręczeniach elektronicznych (e-Doręczeniach). Główna zmiana to przesunięcie terminu wdrożenia e-Doręczeń. Jaki jest cel tej ustawy?

    Polacy i Hiszpanie wybierają firmy odpowiedzialne

    Patrząc całościowo na najświeższe wyniki badania, można zobaczyć, że normalność wraca nie tylko w postaci luzowania kolejnych obostrzeń, ale też w naszych głowach. Niemniej, pandemia z pewnością wyrobiła w nas nowe nawyki, które zostaną z nami na długo. Jeśli nie na zawsze - mówi Michał Tokarski, partner, lider sektora dóbr konsumenckich w Polsce, Deloitte.

    Globalne podatki dla firm przyniosłyby 695 mld USD rocznie

    Wprowadzenie globalnego podatku majątkowego zapewniłoby 289 mld USD rocznie, globalnego podatku klimatycznego – 279 mld USD rocznie, a globalnej minimalnej stawki CIT – 127 mld USD rocznie. Na co można by przeznaczyć taką kwotę?