Zakaz nierównego traktowania zleceniobiorców i wykonawców. Kontrowersje

Od 1 stycznia 2011 r. obowiązuje ustawa o wdrożeniu niektórych przepisów UE w zakresie równego traktowania (zwana dalej ustawą). Celem ustawy jest dostosowanie prawa krajowego do dyrektyw unijnych, dotyczących zakazu dyskryminacji ze względu na płeć, rasę, pochodzenie etniczne, religię, przekonania, niepełnosprawność, wiek oraz orientację seksualną.

Zakaz dyskryminacji w rozumieniu ustawy odnosi się do zakazu nierównego traktowania ze względu na płeć, rasę, pochodzenie etniczne, narodowość, religię, wyznanie, światopogląd, niepełnosprawność, wiek lub orientację seksualną. Katalog ten ma charakter zamknięty.

Powyższe kryteria zostały również wymienione jako kryteria dyskryminacyjne w Kodeksie pracy, w związku z tym nasuwa się pytanie o relację między przepisami ustawy a Kodeksu pracy. Mówiąc inaczej, czy w związku z wejściem w życie ustawy na pracodawcy ciążą nowe, dodatkowe w stosunku do Kodeksu pracy, obowiązki.

Przepisy właściwe w ramach stosunku pracy

Przepisów ogólnych oraz regulacji zawartych w rozdziale drugim („Zasada równego traktowania i środki prawne dla jej ochrony”) ustawy nie stosuje się do pracowników w zakresie uregulowanym w Kodeksie pracy (art. 2 ust. 2 ustawy). Ustawę stosuje się w zakresie warunków podejmowania i wykonywania działalności gospodarczej lub zawodowej, w tym w szczególności w ramach stosunku pracy lub pracy na podstawie umowy cywilnoprawnej (art. 4 pkt 2 ustawy). Zestawienie tych przepisów wskazuje na niekonsekwencję ustawodawcy w określeniu relacji między przepisami ustawy a Kodeksu pracy. Uzasadniona wydaje się wykładnia art. 4 pkt 2 w zw. z art. 2 ust. 2, a w konsekwencji przyjęcie, że w zakresie wykonywania działalności zawodowej w ramach stosunku pracy ustawę stosuje się, jeżeli dana kwestia nie została uregulowana w Kodeksie pracy.

Przykład

Pracownik został zwolniony wyłącznie z powodu osiągnięcia wieku emerytalnego. W tej sytuacji pierwszeństwo będą miały przepisy Kodeksu pracy, a dyskryminowany pracownik może dochodzić od pracodawcy odszkodowania za naruszenie zasady równego traktowania na podstawie art. 18^3d k.p. Nie znajdzie natomiast zastosowania art. 13 ustawy, na podstawie którego każdy, wobec kogo zasada równego traktowania została naruszona, ma prawo do odszkodowania na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego.

Dyskryminacja przy nawiązywaniu stosunku pracy

Sformułowanie użyte w art. 2 ust. 2 ustawy nasuwa także wątpliwości co do tego, które przepisy - ustawy czy Kodeksu pracy - stosuje się w przypadku dyskryminacji przy nawiązywaniu stosunku pracy. Przepis ten wskazuje, że pierwszego i drugiego rozdziału ustawy nie stosuje się do pracowników w zakresie uregulowanym w Kodeksie pracy. Tymczasem wykładnia przepisów Kodeksu pracy - w szczególności art. 18^3a § 1 oraz art. 18^3b § 1 pkt 1 - prowadzi do wniosku, że zakres zastosowania kodeksowego zakazu dyskryminacji obejmuje również osoby ubiegające się o zatrudnienie, które pracownikami jeszcze nie są. Wniosek ten potwierdza również art. 18^3d k.p., w którym jest mowa o prawie osoby (a więc nie tylko pracownika), wobec której pracodawca naruszył zasadę równego traktowania w zatrudnieniu, do odszkodowania. Uwzględniając cel ustawy, pojęcie „pracownik” użyte w art. 2 ust. 2 należy rozumieć szerzej niż tylko „osoba zatrudniona na podstawie stosunku pracy”. (...)

Agnieszka Zwolińska 

Więcej  przeczytasz w   "Serwisie Prawno-Pracowniczym" w artykule KONTROWERSJE WOKÓŁ ZAKAZU NIERÓWNEGO TRAKTOWANIA - NOWE PRZEPISY