Protest w zamówieniach publicznych

 

Kiedy można zgłosić protest

Protest jest podstawowym instrumentem pozwalającym na zwalczanie wadliwych decyzji zamawiającego w zamówieniach publicznych. Można go wnieść wobec treści ogłoszenia o zamówieniu, ogłoszenia o konkursie, postanowień specyfikacji istotnych warunków zamówienia, regulaminu konkursu, czynności podjętych przez zamawiającego w postępowaniu lub konkursie oraz w przypadku zaniechania przez zamawiającego czynności, do której jest obowiązany na podstawie ustawy (art. 181 ust. 1 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. - Prawo zamówień publicznych; t.j. Dz.U. z 2007 r. nr 223, poz. 1655 z późn. zm.; dalej „p.z.p.”). Protest uważa się za wniesiony z chwilą, gdy dotarł on do zamawiającego w taki sposób, że mógł zapoznać się z jego treścią.

ZAPAMIĘTAJ

Protest wnosi się w terminie 10 dni od dnia, w którym powzięto lub przy zachowaniu należytej staranności można było powziąć wiadomość o okolicznościach stanowiących podstawę jego wniesienia, a jeżeli wartość zamówienia jest mniejsza niż kwoty określone w przepisach wydanych na podstawie art. 11 ust. 8 p.z.p.1 - w terminie 7 dni.

Protest dotyczący treści ogłoszenia, a jeżeli postępowanie jest prowadzone w trybie przetargu nieograniczonego, także dotyczące postanowień specyfikacji istotnych warunków zamówienia, wnosi się w terminie:

• 7 dni od dnia zamieszczenia ogłoszenia w Biuletynie Zamówień Publicznych lub zamieszczenia specyfikacji istotnych warunków zamówienia na stronie internetowej - jeżeli wartość zamówienia jest mniejsza niż kwoty określone w przepisach wydanych na podstawie art. 11 ust. 8 p.z.p.,

• 14 dni od dnia publikacji ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym UE lub zamieszczenia specyfikacji istotnych warunków zamówienia na stronie internetowej - jeżeli wartość zamówienia jest równa lub przekracza kwoty określone w przepisach wydanych na podstawie art. 11 ust. 8 p.z.p.

Jeżeli postępowanie jest prowadzone w trybie innym niż przetarg nieograniczony, protest dotyczący postanowień specyfikacji istotnych warunków zamówienia wnosi się w terminie:

• 7 dni od dnia doręczenia specyfikacji istotnych warunków zamówienia, jednak nie później niż 3 dni przed upływem terminu składania ofert - jeżeli wartość zamówienia jest mniejsza niż kwoty określone w przepisach wydanych na podstawie art. 11 ust. 8 p.z.p.,

• 10 dni od dnia doręczenia specyfikacji istotnych warunków zamówienia - jeżeli wartość zamówienia jest równa lub przekracza kwoty określone w przepisach wydanych na podstawie art. 11 ust. 8 p.z.p.

Termin na wniesienie protestu, liczony jest od dnia, w którym powzięto lub można było powziąć wiadomość o okolicznościach stanowiących podstawę jego wniesienia (z zastrzeżeniem art. 180 ust. 3 i 4 p.z.p.). Nie liczy się więc zwykle moment faktycznego powzięcia wiadomości o np. odrzuceniu oferty, lecz chwila, w której wykonawca mógł się o tym fakcie dowiedzieć, np. chwila przysłania faksu bez względu na fakt, czy pracownik wykonawcy zapoznał się z jego treścią (zob. wyrok Zespołu Arbitrów z 2 października 2007 r. sygn. akt UZP/ZO/0-1177/07, niepublikowany).

Co powinien zawierać protest

W przypadku wniesienia protestu dotyczącego treści ogłoszenia lub postanowień specyfikacji istotnych warunków zamówienia zamawiający może przedłużyć termin składania ofert. Wniesienie protestu jest dopuszczalne tylko przed zawarciem umowy. Protest powinien wskazywać oprotestowaną czynność lub zaniechanie zamawiającego, a także zawierać żądanie, zwięzłe przytoczenie zarzutów oraz okoliczności faktycznych i prawnych uzasadniających wniesienie protestu. Nie wystarczy zatem podanie tylko domniemanych nieprawidłowości bez określonych żądań. Taki protest byłby nie tylko nieprawidłowy, ale również narażałby się na odrzucenie przez zamawiającego.

PRZYKŁAD

Gmina W. ogłosiła przetarg nieograniczony na rozbudowę oczyszczalni ścieków. Jedynym kryterium oceny ofert zawartym w specyfikacji istotnych warunków zamówienia była cena. Firma, która zaoferowała najniższe koszty prac, została jednak odrzucona z powodu nieprawidłowej polisy ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej. W ustawowym terminie oferent złożył protest, który nie zawierał jednak żądań, a tylko wskazywał na nieprawidłowości w postępowaniu przetargowym. Taki protest może zostać odrzucony jako dokument, który nie zawiera wszystkich niezbędnych ustawowych elementów. Późniejsze odwołanie do Krajowej Izby Odwoławczej (dalej KIO) również może zakończyć się dla wykonawcy fiaskiem.

Na treść protestu składa się określenie czynności, która zdaniem protestującego została bezprawnie dokonana lub zaniechana, żądanie (np. unieważnienie czynności dokonania wyboru oferty najkorzystniejszej, powtórzenie czynności oceny ofert i wyboru oferty najkorzystniejszej), zwięzłego przytoczenia zarzutów (np. bezprawnego wyboru oferty najkorzystniejszej, bezprawnego zaniechania wykluczenia wykonawcy z postępowania, bezprawnego zaniechania unieważnienia postępowania, bezprawnego dokonania opisu przedmiotu zamówienia w sposób wskazujący na jednego wykonawcę, bezprawne nieprzekazanie modyfikacji specyfikacji istotnych warunków zamówienia) oraz okoliczności faktyczne i prawne, uzasadniające wniesienie protestu. Protest powinien być podpisany przez osobę uprawnioną do tego rodzaju czynności na podstawie dokumentu rejestrowego lub odpowiedniego pełnomocnictwa. W przeciwnym razie zostanie on odrzucony na podstawie art. 180 ust. 7 p.z.p. Ten sam skutek (obowiązek odrzucenia protestu) powoduje wniesienie protestu po terminie lub po zawarciu umowy o zamówienie publiczne.

Forma protestu

Forma protestu powinna odpowiadać postanowieniom art. 27 ust. 1-3 p.z.p. Przepisy zrezygnowały z obowiązkowej formy pisemnej protestu, pozostawiając rozstrzygnięcie tej kwestii zamawiającemu. Oznacza to, że protest powinien być przekazany zgodnie z wyborem zamawiającego, pisemnie, faksem lub drogą elektroniczną, z zastrzeżeniem, iż zawsze dopuszczalna jest droga pisemna. Należy uznać, iż jeżeli zamawiający wbrew przepisom ustawy nie określi w jakiej formie należy składać protesty, dopuszczalna jest każda forma. Tylko na żądanie protestującego, zamawiający powinien niezwłocznie potwierdzić fakt otrzymania protestu. W tym miejscu należy zwrócić szczególną uwagę zamawiającym, iż wybrany sposób wnoszenia protestów do zamawiającego nie może ograniczać konkurencji (art. 27 ust. 3 p.z.p.). Oczywiście wniesienie protestu w formie pisemnej jest najbardziej zalecane ze względów dowodowych. Jest to szczególnie istotne wtedy, gdy spodziewamy się, że postępowanie protestacyjne może nie przynieść pożądanych efektów.

 

Wzór protestu

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

Rozstrzygnięcie protestu

W przypadku wniesienia protestu po upływie terminu składania ofert bieg terminu związania ofertą ulega zawieszeniu do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia protestu. O zawieszeniu biegu terminu związania ofertą zamawiający informuje niezwłocznie wykonawców, którzy złożyli oferty. Zamawiający w dowolnym czasie, jednak nie później niż na 7 dni przed upływem ważności wadiów, wzywa wykonawców, pod rygorem wykluczenia z postępowania, do przedłużenia ważności wadium albo wniesienia nowego wadium na okres niezbędny do zabezpieczenia postępowania do zawarcia umowy, po ostatecznym rozstrzygnięciu protestu.

Kopię wniesionego protestu zamawiający niezwłocznie przekazuje wykonawcom uczestniczącym w postępowaniu o udzielenie zamówienia, a jeżeli protest dotyczy treści ogłoszenia lub postanowień specyfikacji istotnych warunków zamówienia, zamieszcza ją również na stronie internetowej, na której jest udostępniana specyfikacja, wzywając wykonawców do wzięcia udziału w postępowaniu toczącym się w wyniku wniesienia protestu. Uczestnikami postępowania toczącego się w wyniku wniesienia protestu stają się wykonawcy, którzy mają interes prawny w tym, aby protest został rozstrzygnięty na korzyść jednej ze stron, i którzy przystąpili do postępowania:

• w terminie 3 dni od dnia otrzymania wezwania,

• do upływu terminów na wniesienie protestu, jeżeli protest dotyczy treści ogłoszenia lub w postępowaniu w trybie przetargu nieograniczonego także postanowień specyfikacji istotnych warunków zamówienia.

Wykonawca zgłasza przystąpienie do postępowania toczącego się w wyniku wniesienia protestu, wskazując swój interes prawny w przystąpieniu i określając swoje żądanie w zakresie zarzutów zawartych w proteście. Zgłoszenie przystąpienia wnosi się do zamawiającego, przekazując jednocześnie jego kopię wykonawcy wnoszącemu protest. Do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia protestu zamawiający nie może zawrzeć umowy. Protest jest ostatecznie rozstrzygnięty:

• jeżeli nie przysługuje odwołanie - wraz z rozstrzygnięciem przez zamawiającego protestu lub z upływem terminu na jego rozstrzygnięcie,

• jeżeli nie wniesiono odwołania - z upływem terminu do wniesienia odwołania,

• w przypadku wniesienia odwołania - z dniem wydania postanowienia kończącego postępowanie odwoławcze albo wyroku KIO.

Zamawiający może złożyć do KIO wniosek o uchylenie zakazu zawarcia umowy przed ostatecznym rozstrzygnięciem protestu. KIO może uchylić zakaz zawarcia umowy, jeżeli niezawarcie umowy mogłoby spowodować negatywne skutki dla interesu publicznego przewyższające korzyści związane z koniecznością ochrony wszystkich interesów, w odniesieniu do których zachodzi prawdopodobieństwo doznania uszczerbku w wyniku czynności podjętych przez zamawiającego w postępowaniu o udzielenie zamówienia. KIO rozpoznaje wniosek na posiedzeniu niejawnym, w drodze postanowienia, nie później niż w terminie 5 dni od dnia jego złożenia.

Rozstrzygnięcie protestu wraz z uzasadnieniem oraz pouczeniem o sposobie i terminie wniesienia odwołania zamawiający przekazuje jednocześnie podmiotowi, który wniósł protest, oraz wykonawcom, którzy przystąpili do postępowania toczącego się w wyniku wniesienia protestu, a jeżeli protest dotyczy treści ogłoszenia lub postanowień specyfikacji istotnych warunków zamówienia w postępowaniu prowadzonym w trybie przetargu nieograniczonego, zamieszcza również na stronie internetowej, na której jest udostępniana. W przypadku uwzględnienia protestu zamawiający powtarza oprotestowaną czynność lub dokonuje czynności bezprawnie zaniechanej:

• niezwłocznie - jeżeli uwzględnił wszystkie zgłoszone żądania,

• po ostatecznym rozstrzygnięciu protestu - jeżeli co najmniej jedno ze zgłoszonych żądań nie zostało uwzględnione.

O powtórzeniu lub dokonaniu czynności zamawiający informuje niezwłocznie wszystkich wykonawców.

ZAPAMIĘTAJ

Powoływanie się na te same okoliczności w powtórnym proteście lub wobec przyłączenia się do protestu (lub nieprzyłączenia się) skutkuje odrzuceniem protestu.

ADAM MALINOWSKI - radca prawny 

¹ Chodzi tu o przypadki przekazania ogłoszeń dotyczących zamówień. Urzędowi Oficjalnych Publikacji Wspólnot Europejskich ogłoszenia dotyczące zamówień przekazuje się, jeżeli wartość zamówień:

1) udzielanych przez zamawiających z sektora finansów publicznych, w rozumieniu przepisów o finansach publicznych, z wyłączeniem uczelni publicznych, jednostek badawczo-rozwojowych, państwowych instytucji kultury oraz podsektora samorządowego, a także udzielanych przez zamawiających będących innymi państwowymi jednostkami organizacyjnymi nieposiadającymi osobowości prawnej, jest równa lub przekracza wyrażoną w złotych równowartość kwoty:

a) 133 000 euro - dla dostaw lub usług,

b) 5 150 000 euro - dla robót budowlanych;

2) udzielanych przez zamawiających innych niż określeni w pkt 1, z wyjątkiem zamówień, o których mowa w pkt 3, jest równa lub przekracza wyrażoną w złotych równowartość kwoty:

a) 206 000 euro - dla dostaw lub usług,

b) 5 150 000 euro - dla robót budowlanych;

3) sektorowych jest równa lub przekracza wyrażoną w złotych równowartość kwoty:

a) 412 000 euro - dla dostaw lub usług,

b) 5 150 000 euro - dla robót budowlanych.