Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Odpowiedzialność karna za niegospodarność

Piotr Trocha
inforCMS
Od 1 stycznia wzrosła wartość znacznej szkody w majątku przedsiębiorcy, której wyrządzenie jest przesłanką odpowiedzialności karnej za niegospodarność. Za umyślną niegospodarność nie może jednak zostać skazany sprawca, który miał świadomość nadużycia uprawnień, ale nie przewidywał, że wyrządzi tym znaczną szkodę.

Z raportu PricewaterhouseCoopers wynika, że 43 proc. największych polskich spółek w latach 2005-2007 padło ofiarą przestępstwa gospodarczego. Choć w stosunku do badania z 2005 roku spadek wyniósł 11 proc., jednak prawie trzykrotnie wzrosła wartość poniesionych strat materialnych. Polskie firmy, głównie na skutek sprzeniewierzenia aktywów, straciły średnio 1,2 mln dolarów. Jednak w około 32 proc. takich spraw do skazania nigdy nie dochodzi. Kodeks karny (k.k.) poddaje wprawdzie karze więzienia do lat pięciu działanie osób, które obowiązane do zajmowania się sprawami majątkowymi lub działalnością gospodarczą przedsiębiorcy, nadużywają uprawnień lub nie dopełniają obowiązków i wyrządzają przez to znaczną szkodę majątkową (art. 296 par. 1 k.k.). Jednak sprawcy skutecznie podnoszą argument ryzyka działalności gospodarczej, jako jedną z okoliczności, które wyłączają bezprawność działania lub ich winę (tzw. kontratypy). Dochodzą do tego trudności dowodowe, gdyż by wykazać umyślne działanie sprawcy, organy ścigania muszą udowodnić mu zarówno zamiar co do sposobu, jak i skutku jego działania, w postaci znacznej szkody. Sami pokrzywdzeni w zawiadomieniu pomijają też czasami fakt, że szkoda - choć wystąpiła - nie była znaczna. A wskutek wzrostu minimalnego wynagrodzenia od 1 stycznia jej wartość również wzrosła do 225,2 tys. zł. Nie zmienia to faktu, że sprawcy można postawić także zarzut działania nieumyślnego, za co podlega karze więzienia do lat trzech (art. 296 par. 4 k.k.).

Wartość szkody

Przestępstwo z art. 296 k.k. jest obecnie przestępstwem materialnym. Dla przypisania odpowiedzialności konieczne jest wykazanie, że sprawca doprowadził do skutku w postaci wyrządzenia mocodawcy znacznej szkody majątkowej. Musi to być szkoda, której wartość w chwili czynu przekracza 200-krotną wysokość najniższego miesięcznego wynagrodzenia (art. 115 par. 5 i 7 k.k.). Na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z 11 września 2007 r. (Dz.U. z 2007 r. nr 171, poz. 1209) od 1 stycznia 2008 r. najniższe miesięczne wynagrodzenie wzrosło z 936 zł do 1126 zł. Odpowiednio dolna granica odpowiedzialności za znaczną szkodę majątkową wzrosła do 225,2 tys. zł. Jeśli sprawca wyrządzi szkodę poniżej tej wysokości, nie popełni przestępstwa z art. 296 par. 1 k.k. Należy jednak pamiętać, iż w przypadku wielu zachowań sprawcy, z których każde powoduje szkodę niższą niż znaczna, możliwe jest zsumowanie szkód i pociągnięcie do odpowiedzialności, jeżeli między zachowaniami zachodziły krótkie odstępy czasu, a sprawca działał z góry powziętym zamiarem (art. 12 k.k.).

WAŻNE

WARTOŚĆ SZKODY

Od 1 stycznia wzrosła minimalna wartość szkody majątkowej w wielkich rozmiarach, zagrożona sankcją do 10 lat więzienia, która wynosi obecnie 1 126 000 zł. Szkoda majątkowa z art. 296 k.k. obejmuje zarówno uszczerbek w majątku, obejmujący rzeczywistą stratę (damnum emergens), jak i utracony zysk (lucrum cessans).

Odpowiedzialność kadry

Zarzut niegospodarności z art. 296 k.k można postawić tylko określonej grupie podmiotów. Jej sprawcą może być osoba zobowiązana do zajmowania się sprawami majątkowymi przedsiębiorstwa na podstawie przepisu prawnego, decyzji organu lub umowy. Oznacza to prowadzenie całości albo części interesów przedsiębiorstwa, z prawem do samodzielnego podejmowania istotnych decyzji dotyczących jego majątku. Do osób odpowiedzialnych należy zaliczyć zatem wspólników spółki jawnej, komplementariuszy, partnerów oraz wspólników spółki cywilnej, jeśli nie zostali wyłączeni od prowadzenia spraw spółki, jak też prokurentów spółek i innych pełnomocników przedsiębiorców. Z oczywistych względów do tego katalogu zaliczają się członkowie zarządu, syndycy oraz likwidatorzy spółek handlowych i spółdzielni. Orzecznictwo zalicza do tej grupy także dyrektorów wyodrębnionych zakładów spółki kapitałowej (i ich zastępców), zatrudnionych na umowę o pracę, mimo że nie wchodzą w skład statutowych władz spółki (II AKa 88/2005).

Poza tymi osobami sprawcą przestępstwa z art. 296 k.k. mogą być pełnomocnicy przedsiębiorcy, za pośrednictwem których przedsiębiorca występuje w obrocie i którzy rozporządzają jego majątkiem. Dotyczy to m.in. menedżerów, lecz w praktyce tylko nieznaczna ich część przyznaje, że w wyniku ich działania doszło do pokrzywdzenia przedsiębiorstwa, którym zarządzają. Jednak czynności reprezentanta nie mogą być automatycznie utożsamiane z czynnościami przedsiębiorstwa (R. Zawłocki, Prawo karne gospodarcze, Warszawa 2007, s. 375). Nie można zatem np. za samodzielne wyprowadzanie pieniędzy ze spółki przez księgowego pociągnąć do odpowiedzialności bezpośrednio zarządu. Także zaniechanie czynności kontrolnych i nieinformowanie pracodawcy o zmianie warunków realizacji kontraktów może stanowić niedopełnienie przez pracownika obowiązku z art. 296 k.k. (postanowienie SN IV KK 173/2004).

Warto wskazać też, że sprawcą przestępstwa nadużycia zaufania może być również adwokat jako pełnomocnik procesowy. W tym celu trzeba ustalić w oparciu o treść umowy, czy w ramach pełnomocnictwa adwokat miał wpływ na sprawy majątkowe lub działalność gospodarczą, które mu powierzono (O. Górniok (red.), Prawo karne gospodarcze, Komentarz, Warszawa 2003).

Podwójna umyślność

Stawiając zarzut umyślnej niegospodarności z art. 296 par. 1 k.k., trzeba mieć na względzie, iż sprawca swym zamiarem musi obejmować nie tylko nadużycie uprawnień lub niedopełnienie obowiązków, ale też spowodowanie skutku w postaci znacznej szkody majątkowej (wyrok SN z 27 czerwca 2001 r. V KKN 49/99). W konsekwencji - gdy stan faktyczny nie pozwala stwierdzić umyślności także co do takiego skutku, sprawcy nie można przypisać odpowiedzialności z art. 296 par. 1 k.k. Jak podkreśla Sąd Najwyższy - nie sposób przyjąć przy tym automatycznie, iż skoro niedopełnienie obowiązków dobrego gospodarza lub nadużycie uprawnień jest ewidentne, tym samym należy przyjąć umyślność co do skutku (V KKN 49/99). Przykładowo - fakt, że sprawca założył spółkę z osobą, której nie znał dobrze i oddał jej do dyspozycji pieniądze z kredytu na działalność spółki, świadczy z pewnością o jego łatwowierności, ale nie musi świadczyć o przestępstwie niegospodarności wobec spółki. Chodzi zwłaszcza o przypadek, gdy przedsięwzięcie miałoby szansę powodzenia, gdyby wszystkie osoby biorące w nim udział były uczciwe i działały zgodnie z umową.

Wzorzec gospodarza

Ponieważ niegospodarności (za wyjątkiem działania w celu osiągnięcia korzyści majątkowej - art. 296 par. 2) można dopuścić się także nieumyślnie, przy ocenie zachowania sprawcy niezbędne będzie często odwoływanie się do wzorca dobrego gospodarza (A. Marek, Kodeks karny. Komentarz, Warszawa 2006, s. 532). Prowadzenie działalności gospodarczej z natury obarczone jest bowiem ryzykiem niepowodzenia. Zatem, by ustalić, czy zachowanie sprawcy było nadużyciem uprawnień lub niedopełnieniem obowiązków, należy porównać je z zachowaniem np. wzorcowego członka zarządu lub dyrektora, który znalazł się w takiej sytuacji. Jeśli taka osoba zachowałaby się w danej sytuacji jak sprawca, wówczas nie można mu postawić zarzutu niegospodarności. Należy jednak przy tym pamiętać, że poziom wymagań stawianych osobom profesjonalnie zajmującym się działalnością gospodarczą musi być odpowiednio wysoki.

PRZESTĘPCZOŚĆ GOSPODARCZA W LICZBACH

61 - w tylu ustawach przewidziana jest odpowiedzialność karna za przestępstwa gospodarcze

321 - liczba przestępstw gospodarczych typu podstawowego

48 proc. - taki odsetek przestępstw gospodarczych wykryły same przedsiębiorstwa

11 proc. - przestępstw gospodarczych wykryły działania organów ścigania

Źródło: raport PWC

PIOTR TROCHA

gp@infor.pl

PODSTAWA PRAWNA

• Ustawa z 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz.U. nr 88, poz. 553).

Chcesz dowiedzieć się więcej, sprawdź »
Komplet: Dokumentacja kadrowa 2022 + Kodeks pracy 2022
Komplet: Dokumentacja kadrowa 2022 + Kodeks pracy 2022
Tylko teraz
198,00 zł
268,00
Przejdź do sklepu
Źródło: GP
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Moja firma
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    PIE: Silny wzrost sprzedaży detalicznej to efekt migracji z Ukrainy
    Silny wzrost sprzedaży detalicznej związany z zakupami m.in. odzieży czy kosmetyków to efekt migracji z Ukrainy. Budownictwo czeka wyraźne spowolnienie - przekazał w poniedziałek Polski Instytut Ekonomiczny
    30 lat relacji gazowych między Polską a Rosją przestaje istnieć
    Po 30 latach relacje gazowe między Polską a Rosją przestaną istnieć; nasz rząd podjął uchwałę o rozwiązaniu porozumień między rządami, nazywanych jamalskimi, które podpisano w 1993 r. - poinformował w poniedziałek pełnomocnik rządu ds. strategicznej infrastruktury energetycznej Piotr Naimski.
    Komisja Europejska: Plan awaryjny dla unijnego transportu w przypadkach kryzysowych
    Komisja Europejska przyjęła w poniedziałek plan awaryjny w dziedzinie transportu, który ma zapewnić odporność tej branży na terenie Unii w sytuacjach kryzysowych. Uwzględniła przy tym doświadczenia zebrane w trakcie pandemii Covid-19, ale także wyzwania wynikające z rosyjskiej agresji na Ukrainę
    Własny biznes na wsi? Wniosek o premię do 31 maja 2022 r.
    Tylko do 31 maja 2022 r. ci, którzy chcą założyć własny biznes na wsi, mogą ubiegać się o wsparcie finansowanego z PROW na lata 2014-2020 - przypomina Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
    GUS: Budownictwo mieszkaniowe w kwietniu 2022 w trendzie spadkowym
    GUS: Budownictwo mieszkaniowe w kwietniu 2022 - publikująca wstępne dane budownictwa mieszkaniowego w kwietniu oraz czterech pierwszych miesiącach bieżącego roku okazała się w pełni zgodna z oczekiwaniami. A te jak wiadomo nie są już od dłuższego czasu optymistyczne, a raczej zdecydowanie nastawione na spadek dynamiki inwestycji mieszkaniowych.
    Wpływ sankcji na system finansowy
    Świat finansów targany jest toczonymi na ogromną skalę wojnami ekonomicznymi. Nie mniejszy wpływ mają na nie również wojny informacyjne, dyplomatyczne, a także otwarty konflikt zbrojny rozgrywany pomiędzy Rosją a Zachodem – w Ukrainie. Wszystko to powoduje niestabilność światowego systemu finansów.
    Jakie opony do motocykla? Podpowiadamy o czym pamiętać
    Jakie opony do motocykla? To pytanie, przed którym może stanąć wielu motocyklistów na początku sezonu. Jest kilka rzeczy, o których warto pamiętać.
    Problem z samochodem zastępczym. UOKiK reaguje
    Problem z samochodem zastępczym? Miało go wielu Polaków. Teraz kwestię postanowił uregulować UOKiK. Jakie są wnioski i działania?
    Zakaz sprzedaży aut spalinowych od 2035 r. Pomysł Forda i Volvo
    Zakaz sprzedaży aut spalinowych od 2035 r.? Ford i Volvo chcą wprowadzenia takiej regulacji na terenie UE. Ma dotyczyć aut osobowych i dostawczych.
    Prawo zatrzymania problemem dla frankowiczów?
    Prawo zatrzymania - krajowe banki w ramach „frankowych” sporów coraz częściej powołują się na tak zwane prawo zatrzymania. O co dokładnie chodzi?
    Frankowicze w sądach: W I kwartale br. do sądów wpłynęło ponad 20 proc. więcej spraw niż rok wcześniej
    Frankowicze w sądach: Jak wynika z danych ponad 40 sądów okręgowych, w I kwartale br. wpłynęło do nich łącznie prawie 16 tys. nowych spraw frankowych. To o przeszło 21% więcej niż dokładnie rok wcześniej.
    Kara za brak licencji wspólnotowej to nawet... 12 tys. zł!
    Kara za brak licencji wspólnotowej? Tak po 21 maja 2022 roku jest realna. Dokument jest wymagany podczas międzynarodowego transportu rzeczy.
    Credit Agricole: dane o produkcji przemysłowej są sygnałem silnego spowolnienia wzrostu PKB
    Dane o produkcji przemysłowej są pierwszym sygnałem oczekiwanego przez nas silnego spowolnienia wzrostu PKB w Polsce w II kw. - do 3,1 proc. r/r z 8,5 proc. w I kw. – stwierdzili ekonomiści banku Credit Agricole w piątkowym komentarzu do danych GUS.
    Światowy Dzień Pszczół
    Światowy Dzień Pszczół, ustanowiony przez ONZ z inicjatywy Słowenii, obchodzony jest 20 maja. Celem jest podkreślenie znaczenia pszczół dla pozyskiwania żywności i zwrócenie uwagi na zagrożenia dla tych owadów.
    Natura 2000 - ma już prawie 1 tys. obszarów
    Natura 2000 to już 20 proc. powierzchni Polski. Wkrótce pojawią się nowe, a niektóre z istniejących zostaną powiększone.
    Losowanie Eurojackpot: wyniki. Które numery wylosują?
    W grze Eurojackpot bierze udział osiemnaście państw z Europy, również Polska. Nagroda pierwszego stopnia jest przewidziana dla graczy, którzy trafnie wytypują 5 spośród 50 liczb i jednocześnie 2 z 12 liczb.
    Nieruchomości zabytkowe cieszą się zainteresowaniem inwestorów
    Zakup nieruchomości zabytkowej to nie lada wyzwanie dla inwestorów. Wszelkie działania przy obiekcie muszą odbywać się pod ścisłą kontrolą Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, a ich restauracja może się okazać finansową studnią bez dna. Inwestujący w tego typu obiekty mogą jednak skorzystać z pewnych przywilejów, a atrakcyjność zabytkowych budynków zawsze rodzi zainteresowanie i popyt. Co na temat inwestowania w zabytki twierdzą eksperci?
    Apple w biznesie: szeroki wachlarz korzyści dla firm
    Efektywność, produktywność, satysfakcja, wzrost zaangażowania pracowników i bezpieczeństwo danych. Lista korzyści z użytkowania smartfonów oraz komputerów Apple jest długa, bo poza wysoką wydajnością cechuje je intuicyjność oraz łatwość obsługi. Dodatkowo kupujący je użytkownicy biznesowi mogą skorzystać z atrakcyjnej oferty iSpot.
    Reklama na budynku wspólnoty mieszkaniowej - jakie są przepisy?
    Umieszczenie reklamy na części wspólnej nieruchomości, nawet przez właściciela lokalu znajdującego się w budynku, nie jest sprawą dowolną.
    Państwa unijne i PE porozumiały się ws. nowych przepisów o magazynowaniu gazu w UE
    Państwa unijne i Parlament Europejski porozumiały się w sprawie nowych przepisów dotyczących magazynowania gazu w Unii Europejskiej. Nowe regulacje to odpowiedź UE na agresję Rosji wobec Ukrainy i wynikające z tego zagrożenie, że w Europie może zabraknąć błękitnego paliwa
    Nowelizacja ustawy deweloperskiej od 1 lipca 2022
    Nowelizacja ustawy deweloperskiej wejdzie w życie w przewidywanym terminie, czyli 1 lipca 2022 roku. Rząd nie zajmie się projektem ustawy mającej przesunąć termin wejście życie nowej ustawy deweloperskiej, wprowadzającej m. in. Fundusz Gwarancyjny.
    Kredyt mieszkaniowy bez wkładu własnego – dla kogo, limity cen mieszkań
    Wyższe limity kwalifikujące do wsparcia i szerszy dostęp do pieniędzy wypłacanych przy narodzinach kolejnych dzieci – takie zmiany w programie kredytów bez wkładu własnego zapowiedział rząd i to jeszcze zanim program wszedł w życie.
    Mandat za jazdę po lesie, czyli jak dostać 500 zł grzywny
    Mandat za jazdę po lesie? Tak, jest możliwy. A do tego jego kwota okazuje się niemała! Kierowca dostanie co najmniej 500 zł.
    Wywóz auta na Ukrainę. Rośnie eksport pojazdów z Polski
    Wywóz auta na Ukrainę, czyli Ukraińcy będący w Polsce chętnie eksportują kupione u nas pojazdy. Ile pojazdów z Ukrainy przyjeżdża nad Wisłę?
    Forum Rynku Nieruchomości 2022
    Forum Rynku Nieruchomości 2022 w Sopocie odbędzie się pod pod tytułem "Jeszcze na fali czy już dryfujemy? Branża nieruchomości wobec nieustających wyzwań".