Bezpieczny zapas czy finansowa pułapka? Firmy coraz dłużej czekają na gotówkę

• Zapasy głównym źródłem zamrożonej gotówki
• Najdłużej na odzyskanie gotówki czekają firmy przemysłowe
• Polskie firmy zwiększają zapasy, ale na razie bez utraty płynności

Jak wynika z analizy Allianz Trade, w 2025 r. firmy na świecie odzyskiwały gotówkę wydaną na zakup materiałów, produkcję i towary średnio po ponad 67 dniach; to o około cztery dni dłużej niż przed 2020 r. Oznacza to, że przedsiębiorstwa muszą przeznaczać coraz więcej pieniędzy na finansowanie bieżącej działalności.

Autorzy analizy wskazali, że nie jest to już krótkotrwały skutek pandemii, lecz trwalsza zmiana w finansach przedsiębiorstw. W 2026 r. eksperci oczekują dalszego, umiarkowanego wydłużenia okresu obiegu gotówki.

Zapasy głównym źródłem zamrożonej gotówki

Odzyskanie gotówki to czas od momentu, gdy firma wydaje pieniądze, na przykład na stal, części, leki lub towary do sprzedaży - do chwili, gdy otrzyma zapłatę od klienta. Im dłużej trwa ten okres, tym więcej własnej gotówki lub kredytu potrzebuje przedsiębiorstwo, aby działać bez zakłóceń. Zdaniem analityków głównym powodem wydłużenia tego okresu jest zamrażanie gotówki przez firmy w magazynach.

Zapasy gotówki w magazynach przedsiębiorstw odpowiadają za blisko 80 proc. długości całego cyklu obiegu gotówki. Od 2021 r. odpowiadają także za około 90 proc. zmian cyklu. Oznacza to, że przedsiębiorstwa świadomie kupują więcej surowców, podzespołów i towarów, niż potrzebują w danej chwili - podali analitycy. „Globalnie firmy coraz częściej traktują magazyn nie jako koszt, ale jako formę zabezpieczenia działalności” - zaznaczyli. Zdaniem ekspertów chodzi o zabezpieczenie się m.in. przed przerwami w dostawach, konfliktami, ograniczeniami w handlu lub problemami transportowymi.

Według szacunków Allianz Trade każdy dodatkowy dzień utrzymywania zapasów w magazynie wydłuża cały okres oczekiwania na odzyskanie gotówki średnio o 1,16 dnia. Im dłużej pieniądze pozostają związane z produkcją i zapasami, tym większe jest zapotrzebowanie firmy na kapitał obrotowy - zauważono. Przedsiębiorstwo musi mieć bowiem środki m.in. na wynagrodzenia, energię, transport i kolejne dostawy, mimo że nie odzyskało jeszcze pieniędzy wydanych wcześniej. Może w tym celu wykorzystać własne oszczędności, zaciągnąć kredyt lub opóźniać płatności wobec dostawców.

Najdłużej na odzyskanie gotówki czekają firmy przemysłowe

Autorzy analizy zwracają uwagę, że duże przedsiębiorstwa mogą próbować poprawiać swoją sytuację gotówkową kosztem dostawców. Mogą np. żądać dłuższych terminów płatności albo oczekiwać, że mniejsze firmy będą utrzymywać większe zapasy na własny koszt. Dla mniejszych firm oznacza to podwójne obciążenie: muszą wyłożyć pieniądze na materiały lub towary, a później dłużej czekać na zapłatę.

Z analizy wynika, że obecnie najdłużej na odzyskanie gotówki czekają firmy przemysłowe. W przypadku producentów środków transportu cykl gotówki wynosi średnio ok. 123 dni. W elektronice jest to 108 dni, a w budownictwie oraz produkcji maszyn i urządzeń - ok. 103 dni. W branży farmaceutycznej pieniądze są zamrożone średnio przez 100 dni. „Są to sektory, które najbardziej odczuły skutki zakłóceń dostaw w ostatnich latach i jednocześnie najmocniej zwiększyły zapasy bezpieczeństwa” - zauważyli analitycy.

Znacznie krótszy obieg gotówki występuje w energetyce (ok. 18 dni) i w transporcie (ok. 19 dni). W usługach są to średnio 23 dni, a w handlu detalicznym - 29 dni. Jednocześnie jedna czwarta (25 proc.) przeanalizowanych przedsiębiorstw odzyskuje gotówkę dopiero po ponad 107 dniach. Kolejne 25 proc. firm potrzebuje na to ok. 43 dni. Z danych wynika więc, że długość obiegu gotówki jest ściśle związana z branżą.

Według analizy Europa Środkowo-Wschodnia należy do regionów o najkrótszym cyklu obiegu gotówki na świecie - wynosi on ok. 55 dni. Firmom w Europie Zachodniej, Ameryce Północnej i Południowej cykl ten zajmuje po 63 dni, a azjatyckim przedsiębiorcom - 70 dni. Krótszy okres oznacza, że firmy w regionie potrzebują relatywnie mniej pieniędzy do finansowania codziennej działalności. Analitycy zastrzegli jednak, że może to wynikać nie tylko z większej sprawności przedsiębiorstw, ale również z mniejszych możliwości finansowania i niższych rezerw gotówki w Europie Środkowo-Wschodniej.

Polskie firmy zwiększają zapasy, ale na razie bez utraty płynności

W Polsce zapasy gotówki rosną m.in. w motoryzacji, produkcji maszyn i innych branżach przemysłowych - podano. Towarzyszy temu wzrost produkcji, eksportu, inwestycji i wyników finansowych firm. Zdaniem autorów analizy na razie nie świadczy to o pogarszaniu się płynności, lecz raczej o zwiększeniu aktywności gospodarczej i przebudowie łańcuchów dostaw.

Zdaniem ekspertów ryzykiem dla polskich przedsiębiorstw może być natomiast presja zagranicznych odbiorców na wydłużanie terminów płatności. W takim przypadku polskie firmy będą musiały dłużej finansować działalność z własnej gotówki lub kredytów.

Obliczenia Allianz Trade opierają się na danych finansowych spółek giełdowych z 55 krajów. Dane pochodzą od ok. 25 tys. przedsiębiorstw, z czego próba z Europy Wschodniej stanowiła 2 proc., a z Europy Zachodniej - 15 proc. Dane obejmują stan na 1 czerwca 2026 r.