| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Moja firma > Biznes > Firma > Mała firma > ABC małej firmy > Działalność gospodarcza a dziedziczenie

Działalność gospodarcza a dziedziczenie

Osoba fizyczna może prowadzić działalność gospodarczą w wielu formach: samodzielnie, wspólnie z innymi osobami (spółka cywilna) czy w ramach odrębnego podmiotu jakim jest spółka prawa handlowego. Śmierć przedsiębiorcy i kwestie dziedziczenia po nim mogą jednak sprowadzić na spadkobierców wiele problemów.


4. Dziedziczenie udziału w spółkach osobowych

W odróżnieniu od spółek kapitałowych (sp. z o.o. i SA), spółki osobowe nie mają (za wyjątkiem akcji w spółce komandytowo-akcyjnej) – oznaczonych udziałów pozwalających na swobodny obrót i dziedziczenie. Prawo partycypacji w spółce osobowej ma charakter osobisty - jego ewentualne przeniesienie następuje w drodze cesji. Ponownie należy zaznaczyć, że nie dotyczy to akcjonariuszy spółki komandytowo-akcyjnej co do których stosuje się przepisy dotyczące spółki akcyjnej.

Środki wniesione do spółki oraz roszczenie o wypłatę zysku podlegają jednak ogólnym zasadom dziedziczenia - czasem wiąże się to z wstąpieniem do spółki na prawach wspólnika, czasem jedynie z wypłatą aktywów przypadających na danego wspólnika (tak jakby ze spółki występował). W poszczególnych rodzajach spółek osobowych pojawiają się jednak pewne odrębności.

Spółka jawna

Spółka jawna jest „wzorcową” spółką osobową, co oznacza, że regulacje jej dotyczące mają zastosowanie (co do zasady) do pozostałych spółek. Stąd rozważania na jej temat będą podstawą do opisu norm dotyczących kolejnych spółek.

Śmierć wspólnika oznacza rozwiązanie spółki

Zgodnie z art. 58 kodeksu spółek handlowych, śmierć jednego ze wspólników spółki jawnej jest przesłanką jej rozwiązania i likwidacji jej majątku. Jednakże, jeżeli umowa spółki stanowi inaczej lub pozostali wspólnicy postanowią (w uchwale) o dalszym trwaniu spółki, można uniknąć rozwiązania. Co ważne, uchwała wspólników powinna być podjęta bezzwłocznie (czyli bez zbędnej zwłoki) - w przeciwnym wypadku spadkobierca wspólnika może złożyć do sądu rejestrowego wniosek o rozwiązanie spółki.

Co jeśli wspólnicy wstępują do spółki

Zasadą w kodeksie spółek handlowych jest to, że spadkobiercy wspólnika nie wchodzą do spółki (nie muszą mieć odpowiedniej wiedzy i umiejętności - ma to chronić interes spółki). Zasada ta może być zmieniona jeśli tak stanowi umowa spółki; wówczas ogół praw i obowiązków przechodzi na wszystkich spadkobierców (ustawowych lub testamentowych). W takiej sytuacji spadkobiercy muszą wybrać ze swojego grona jedną osobę, która będzie reprezentować pozostałych i wykonywać uprawnienia członkowskie (np. reprezentację spółki, czy wykorzystywanie prawa głosu).

Aby skutecznie dochodzić swoich praw do udziału w spółce, konieczne jest przeprowadzenie postępowania o stwierdzenie nabycia spadku (przed sądem) lub sporządzenie protokołu poświadczenia dziedziczenia (przed notariuszem). Dysponując tymi dokumentami spadkobierca upoważniony może samodzielnie domagać się wpisu spadkobierców do rejestru KRS.

Jeśli spadkobiercy nie wchodzą do spółki

W sytuacji, w której spółka nie przewiduje wstąpienia spadkobierców do spółki (co jest normą), wartość udziałów zmarłego wspólnika wydawany jest spadkobiercom zgodnie z poniższymi zasadami:

  • wartość udziału kapitałowego wspólnika albo jego spadkobiercy oznacza się na podstawie osobnego bilansu, uwzględniającego wartość zbywczą majątku spółki,
  • jako dzień bilansowy uznaje się dzień śmierci wspólnika,
  • udział kapitałowy obliczony w sposób określony powyżej powinien być wypłacony w pieniądzu. Rzeczy wniesione do spółki przez wspólnika tylko do używania zwraca się w naturze.

Jeżeli udział kapitałowy wspólnika występującego albo spadkobiercy wspólnika przy rozliczeniu wykazuje wartość ujemną, jest on obowiązany wyrównać spółce przypadającą na niego brakującą wartość. Spadkobiercy ponoszą również pełną, osobistą, subsydiarno-solidarną odpowiedzialność za zobowiązania spółki powstałe przed ich przystąpieniem - porównaj.

Udział w zysku

Spadkobiercy wspólnika (nie wstępujący do spółki) uczestniczą w zysku i stracie ze spraw jeszcze niezakończonych; nie mają oni jednak wpływu na ich prowadzenie. Mogą jednak żądać wyjaśnień, rachunków oraz podziału zysku i straty z końcem każdego roku obrotowego.

Spółka partnerska

Podobnie jak w przypadku spółki jawnej – śmierć wspólnika co do zasady powoduje rozwiązanie spółki; podobnie, co do zasady, jego spadkobiercy nie wchodzą do spółki - jeśli umowa nie stanowi inaczej.

Odrębnie niż w przypadku spółki jawnej, aby wstąpić do spółki partnerskiej (zakładając, że umowa na to zezwala) spadkobierca wspólnika musi mieć uprawnienia do wykonywania wolnego zawodu określonego w umowie spółki partnerskiej (np. w miejsce zmarłego radcy prawnego może wstąpić jego spadkobierca, o ile również jest radcą prawnym).

Spółka komandytowa

W spółce komandytowej mamy do czynienia z dwoma kategoriami wspólników: komplementariuszami i komandytariuszami. Ci pierwsi, działają i odpowiadają za zobowiązania tak jak wspólnicy spółki jawnej (m.in. tylko oni mogą spółkę reprezentować z mocy prawa). Z uwagi na podobieństwo w zakresie skutków śmierci i spadkobrania udziału stosuje się do nich odpowiednio zasady przedstawione przy opisywaniu spółki jawnej.

Komandytariusze z kolei pełnią funkcję głównie finansującą spółkę poprzez wniesienie wkładów; jeśli wartość ich wkładu przekracza wartość sumy komandytowej, nie ponoszą odpowiedzialności za zobowiązania spółki; nie mogą jednak (co do zasady) jej reprezentować.

W stosunku do nich ustawodawca wprowadził odrębne normy dotyczące skutków śmierci komandytariusza i dziedziczenia po nim udziału:

  • co do zasady spadkobiercy dziedziczą jego udział w spółce (inaczej niż w pozostałych spółkach osobowych);
  • spadkobiercy muszą wskazać jednego z nich, który będzie wykonywał prawa z udziału (przy czym decyzje podjęte wcześniej, przez któregokolwiek z nich, są wiążące dla pozostałych).

Ustalenia o podziale udziału pomiędzy spadkobierców (np. poprzez dział spadku) są skuteczne względem spółki dopiero po wyrażeniu zgody przez pozostałych wspólników.

Spółka komandytowo-akcyjna

Spółka komandytowo-akcyjna stanowi hybrydę pomiędzy spółkami osobowymi (sposób zarządzania, odpowiedzialność komplementariuszy itp.) a spółkami osobowymi (akcjonariusze, kapitał zakładowy, rada nadzorcza, walne zgromadzenie). Stąd też zupełnie różny status wspólników i kwestii dziedziczenia udziałów w spółce (po komplementariuszu) i akcji (po akcjonariuszu).

Jeśli chodzi o szczegóły- odnośnie dziedziczenia po komplementariuszu stosuje się przepisy dotyczące spółki komandytowej (a więc docelowo spółki jawnej), a odnośnie akcjonariuszy – dotyczące spółki akcyjnej (o czym w dalszej części opracowania).

reklama

Narzędzia przedsiębiorcy

POLECANE

Dotacje dla firm

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Pomysł na biznes

Eksperci portalu infor.pl

Chronos-Investment Sp. z o. o.

Usługi księgowe i doradztwo podatkowe.

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »