| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Moja firma > Firma w Unii > Zakazane porozumienia między przedsiębiorstwami działającymi na rynku UE

Zakazane porozumienia między przedsiębiorstwami działającymi na rynku UE

Europejska polityka konkurencji ma na celu stworzenie i utrzymanie uczciwej konkurencji pomiędzy przedsiębiorcami działającymi na rynku Unii Europejskiej. W tym celu reguluje ona m.in. różnego rodzaju porozumienia o charakterze gospodarczym między nimi.


Polityka konkurencji jest jedną z najsilniejszych prerogatyw Komisji Europejskiej. Pozwala na głęboką ingerencję organów kontrolnych, zarówno międzynarodowych, jak i krajowych (Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów), w działania przedsiębiorstw oraz całych sektorów gospodarki wspólnotowej. Przykładem takiej ingerencji jest chociażby zablokowanie kupna Gas de Portugal (GDP) przez Energia de Portugal i ENI1, czy też żądanie informacji od całego sektora elektrycznego i gazowego w Unii Europejskiej, w zakresie faktycznej liberalizacji rynku i uzasadnienia dla aktualnego poziomu cen energii elektrycznej i gazu2. Przykładem jest również najnowszy wyrok Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich, w którym potwierdził on, że pojedyncze spotkanie przedsiębiorstw działających na tym samym rynku może stanowić uzgodnioną praktykę sprzeczną z prawem wspólnotowym i podlegającą karze, nawet jeżeli takie spotkanie ma „luźny” charakter3.

Niniejszy artykuł ma na celu przeanalizowanie zasad rządzących zakazanymi przez prawo wspólnotowe porozumieniami między przedsiębiorstwami, w świetle najnowszego orzecznictwa w tym zakresie. Ponieważ tego rodzaju działania dotyczą nie tylko dużych przedsiębiorstw, ale również małych i średnich, znajomość generalnych zasad rządzących tego rodzaju porozumieniami ma istotne znaczenie praktyczne. Szczególnie, ma to znaczenia dla przedsiębiorstw działających w niszowych sektorach rynku, gdzie współpraca kilku przedsiębiorstw ma wpływ na kształt rynku.

Powyższa sprawa dotyczyła pięciu operatorów sieci komórkowych działających w Holandii. 13 czerwca 2001 r. miało miejsce spotkanie przedstawicieli tych pięciu operatorów, które dotyczyło m.in. obniżenia wynagrodzenia podstawowego dla dystrybutorów z tytułu pośrednictwa w zawieraniu umów abonamentowych począwszy od określonego terminu. Holenderski organ ochrony konkurencji wydał decyzję, w której stwierdził, że wspomnianych pięciu operatorów zawarło między sobą porozumienie lub uzgodniło wspólną praktykę. Doszedłszy do wniosku, że omawiane zachowania istotnie ograniczyły konkurencję i tym samym były zakazane przez prawo krajowe, nałożył grzywny na zainteresowane przedsiębiorstwa. Przedsiębiorstwa te zakwestionowały tę decyzję. Sąd krajowy, do którego wpłynęło odwołanie od tej decyzji, zwrócił się z pytaniem prejudycjalnym do Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich o wyjaśnienie pojęcia uzgodnionej praktyki, a w szczególności - o wskazanie kryteriów oceny, czy uzgodniona praktyka ma cel antykonkurencyjny, a także o sprecyzowanie, czy jeżeli sąd krajowy bada istnienie uzgodnionej praktyki, to ma on obowiązek przyjęcia domniemania istnienia związku przyczynowego, ustanowionego przez Trybunał w tej dziedzinie oraz o określenie, czy domniemanie to obowiązuje również wtedy, gdy uzgodnienie zostało oparte tylko i wyłącznie na jednorazowym spotkaniu.

Na kanwie powyższej sprawy należy zauważyć, iż prawo wspólnotowe zakazuje wszelkiej współpracy między przedsiębiorstwami, która prowadziłaby do zakłócenia konkurencji we Wspólnocie oraz wywierałaby negatywny wpływ na handel między państwami członkowskimi (tzw. zmowa kartelowa)4. Oznacza to, że zarówno porozumienia między przedsiębiorstwami, jak i uzgodnione praktyki, które prowadzą na przykład do ustalenia cen sprzedaży lub ich struktury, ograniczają produkcję, sprzedaż lub zmiany technologiczne, czy też ustalają warunki udziału w zamówieniach publicznych, wprowadzają utrudnienia dla handlu równoległego, a także nie pozwalają na wymianę informacji handlowej, są zabronione. Zakaz ten ma charakter bezwzględnie obowiązujący. W najnowszym wyroku Trybunał sprecyzował pojęcie uzgodnionej praktyki stwierdzając, iż oznacza ona rodzaj koordynacji pomiędzy przedsiębiorstwami, która wprawdzie nie prowadzi do zawarcia umowy we właściwym tego słowa znaczeniu, lecz świadomie pozwala na zastąpienie praktycznej konkurencji między nimi. W przypadku jego wystąpienia, wszelkie wywołane przez niego skutki prawne są nieważne i rodzą sankcje odszkodowawcze.

Istotną kwestią jest również cel takiego porozumienia, który musi mieć charakter antykonkurencyjny. W tym zakresie Trybunał sformułował określone kryteria pozwalające na dokonanie oceny, czy praktyka uzgodniona ma charakter antykonkurencyjny, w szczególności są to treść postanowień ustanawiających taką praktykę, obiektywne cele, do osiągnięcia, których praktyka ta zmierza oraz kontekst gospodarczy i prawny, w jaki się ona wpisuje. Dla stwierdzenia antykonkurencyjnego celu wystarczy, aby praktyka mogła oddziaływać negatywnie na konkurencję. Biorąc zatem pod uwagę kontekst prawny i gospodarczy, w jaki się wpisuje, musi ona być w stanie zapobiec, ograniczyć lub zakłócić konkurencję na wspólnym rynku. Taka praktyka - w świetle najnowszego wyroku - może mieć cel antykonkurencyjny, nawet jeżeli nie ma ona bezpośredniego związku z cenami konsumenckimi, dotyczy jedynie wynagrodzenia wypłacanego dystrybutorom z tytułu pośrednictwa w zawieraniu umów abonamentowych. W kontekście najnowszego wyroku, Trybunał uznał, iż każda wymiana informacji między konkurentami realizuje cel antykonkurencyjny, jeżeli może prowadzić do wyeliminowania niepewności związanej z zachowaniem planowanym przez odnośne przedsiębiorstwa, w tym z zachowaniem dotyczącym obniżenia podstawowego wynagrodzenia dystrybutorów.

Należy zauważyć również, iż pojęcie uzgodnionej praktyki obejmuje - poza uzgodnieniem przedsiębiorstw - również zachowanie na rynku będące wynikiem tego uzgodnienia oraz związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy nimi. Istnienie takiego związku przyczynowego jest domniemane w świetle orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości. Jego wzruszenia muszą dokonać zainteresowane podmioty. Przyjmuje się bowiem, że przedsiębiorstwa uczestniczące w uzgodnieniu i działające na rynku uwzględniają informacje, które wymieniły ze swoimi konkurentami, ustalając swoje zachowanie na rynku. Takie domniemanie może wynikać również z jednorazowego spotkania konkurentów, jak w przedmiotowej sprawie operatorów holenderskich sieci komórkowych.

reklama

Narzędzia przedsiębiorcy

POLECANE

Dotacje dla firm

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Pomysł na biznes

Eksperci portalu infor.pl

Karol Walczak

Prawnik

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »