Kategorie

Jest sposób na związkowców

Dzisiejszy raport poświęcony jest kontrowersyjnemu przepisowi dotyczącemu zasad współżycia społecznego w prawie pracy. Artykuł 8 Kodeksu pracy, który obowiązywał już w PRL, otworzył furtkę do dowolności orzekania na podstawie zasad moralności i sprawiedliwości.
Coraz częściej korzystają z niej pracodawcy, którzy chcą pozbyć się chronionych związkowców łamiących podstawowe obowiązki pracownicze.

Wielkie emocje wywołał w środowisku prawniczym wyrok Sądu Najwyższego z 27 października 2004 r., który unieważnił umowę o zakazie konkurencji. Sąd Najwyższy stwierdził, iż w stosunkach pracy nie liczy się sama litera prawa, ale także pozaprawne reguły nazwane zasadami współżycia społecznego.

Zwolniony menedżer domagał się łącznie 168 tys. zł z odsetkami tytułem odszkodowania za wcześniejsze rozwiązanie umowy o pracę (co odpowiadało jego
9-miesięcznej pensji). Sąd uznał, że zasada wolności umów nie ma charakteru bezwzględnego. Odnosi się to do umów cywilnoprawnych i z zakresu prawa pracy. Sędziowie powołali się na zasadę sprawiedliwości, która ma odniesienie także do moralnego zachowania pracownika.

Duch prawa w ustawach

Żaden ustawodawca nie jest w stanie w sztywnych ramach przepisów wyczerpująco zamknąć rozwiązań odpowiednich do wszystkich sytuacji, które mogą trafić do sądów. Dlatego bardzo ważne jest odwoływanie się w orzecznictwie do tzw. ducha prawa. Pozwalają na to zwroty niedookreślone w przepisach i tzw. klauzule generalne zawarte m.in.w art. 5 kodeksu cywilnego czy w art. 8 kodeksu pracy.

Zgodnie z ich treścią nie można czynić ze swego prawa użytku, który byłby sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego. Takie działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uważane za wykonywanie prawa i nie korzysta z ochrony.

Życiowe wyroki

Dzięki istnieniu takiego rozwiązania możliwa jest weryfikacja przez sądy pracy, czy korzystanie przez uprawnionego z zagwarantowanego przepisami prawa mieści się czy wykracza poza granice zasad współżycia społecznego i społeczno-gospodarczego przeznaczenia prawa (wyrok Sądu Najwyższego z 17 września 1997 r. I PKN 273/97 OSNAPiUS 1998, nr 13, poz. 394). Sąd może odnieść się w wyroku do wartości aprobowanych przez społeczeństwo. Nie oznacza to oczywiście, że w jakimkolwiek stopniu jest zobowiązany do ulegania presji obywatelskiej.

Pracodawca może powołać się na klauzulę generalną, gdy sprzeciwia się powrotowi do pracy pozornego działacza związkowego.
Deska ratunku

– Sprawy, w których sąd musi zbadać, czy nie doszło w nich do naruszenia zasad współżycia społecznego, nie są codziennością polskich sądów – mówi Wieslawa Stachowiak, przewodnicząca wydziału VI pracy Sądu Okręgowego w Poznaniu. – Klauzule generalne stosuje się i uwzględnia tylko w wyjątkowych sytuacjach. Najczęściej na art. 8 kodeksu pracy powołują się ci, którzy sami bez pomocy adwokata przygotowują pisma procesowe. Z reguły jednak zarzut ten nie potwierdza się w ustaleniach poczynionych w czasie procesu – uważa sędzia Stachowiak.

– W środowisku prawniczym powoływanie się na naruszenie zasad współżycia społecznego uchodzi za swoistą ostatnią deskę ratunku. Sądy, szczególnie pierwszej instancji, niechętnie uwzględniają ten argument. Mam poczucie, że nieufnie podchodzą do spraw, w których podstawą powództwa jest zarzut o naruszenie art. 8 kodeksu pracy. Z praktyki wiem, że sądy rzadko uznają takie roszczenia za uzasadnione – mówi Iwona Muszak, adwokat z Zamościa.

Klauzula obronna

– Najczęściej powołanie się na klauzulę generalną służy obronie interesów strony pozwanej, czyli najczęściej pracodawców. Jeżeli ktoś domaga się świadczenia w oparciu o przepis prawa pracy, strona pozwana może zarzucić, że jego realizacja byłaby sprzeczna z zasadami współżycia społecznego i z tego powodu powinno się jej zaniechać. Często z tego powodu powództwa są oddalane – mówi sędzia Romualda Spyt, przewodnicząca III wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Okręgowego w Gdańsku. Opinię tę potwierdza adwokat Waldemar Gujski. Jego zdaniem, gdyby nie było możliwości powoływania się na zasady współżycia społecznego, pracodawca nie mógłby pozbyć się np. łamiącego wszelkie obowiązki pracownicze chronionego działacza związkowego. A tak, sąd zamiast przywrócenia do pracy może orzec w ramach odszkodowania tylko 3-miesięczne wynagrodzenie i w ten sposób przypieczętować rozstanie się pracodawcy ze złym pracownikiem.

Podobnego zdania jest sędzia Krystyna Strzelecka, przewodnicząca Wydziału VI Sądu Okręgowego w Krakowie. – Ze swojej praktyki mogę powiedzieć, że najczęściej art. 8 wykorzystywany był w sprawach związanych z rozwiązaniem stosunku pracy z chronionym działaczem związku zawodowego. Zdarza się, że sąd bada, czy związek zawodowy w firmie nie został założony tylko po to, by ochronić konkretne osoby przed utratą miejsca pracy. Pracodawcy powołują się na art. 8 k.p., gdy są przekonani, że związek w ich firmie nie został powołany po to, by realizować cele określone w ustawie o związkach zawodowych. W takim przypadku niewątpliwie można uznać, że przywrócenie do pracy takich pozornych działaczy byłoby niezgodne z zasadami współżycia społecznego – twierdzi sędzia Strzelecka.

Nowe czasy, nowe zasady

W czasach PRL zawrotną karierę zrobiła w prawie pracy klauzula o zasadach współżycia społecznego. Zdaniem prof. Tadeusza Zielińskiego, w praktyce częściej chroniła ona pracowników niż pracodawców przed sprzecznym „z moralnością socjalistyczną” wykonywaniem praw podmiotowych. Profesor Zieliński stwierdził w 2001 r. na łamach Pracy i Zabezpieczenia Społecznego, że w nowych warunkach ustrojowych dominacja socjalnych interesów pracowniczych nad prawem pracodawców do prowadzenia racjonalnej polityki zatrudnienia stanowi rażący anachronizm.

Funkcjonowanie naszych sądów pokazuje jednak, że na zasady współżycia społecznego mogą się skutecznie powoływać także pracodawcy.

Komisja Kodyfikacyjna Prawa Pracy o klauzulach generalnych w nowym kodeksie pracy

Komisja jednomyślnie opowiedziała się za utrzymaniem w stosunkach pracy konstrukcji odsyłającej do zasad współżycia społecznego lub pojęcia ekwiwalentnego. Realizacja tego postulatu może nastąpić przez zamieszczenie w nowym kodeksie odpowiednika dotychczasowego art. 8. Inną formą realizacji stanowiska komisji mogłoby być odesłanie do przepisów prawa cywilnego w stosunkach pracy. Nie wiadomo, na jakie rozwiązanie się ostatecznie zdecydowano, bo projekt nowego kodeksu pracy nadal nie został upubliczniony.

Tomasz Zalewski

Więcej na ten temat przeczytasz w naszej publikacji
Kasy fiskalne 2021
Kasy fiskalne 2021
Tylko teraz
Źródło: GP
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Moja firma
    1 sty 2000
    24 lip 2021
    Zakres dat:
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Kooperatywy mieszkaniowe - projekt ustawy w konsultacjach

    Kooperatywy mieszkaniowe. Projekt ustawy regulujący tworzenie kooperatyw mieszkaniowych zamieszczono 22 lipca 2021 r. na stronach Rządowego Centrum Legislacji i skierowano do konsultacji publicznych. Jego celem jest upowszechnienie kooperatyw mieszkaniowych, a przez to zwiększenie dostępności mieszkań. W projekcie zrezygnowano niestety z propozycji ulgi podatkowej dla członków kooperatywy mieszkaniowej.

    Mieszkanie Plus znów w ogniu politycznego sporu. Co to oznacza dla najemców?

    Mieszkanie Plus - Koalicja Obywatelska domaga się zwiększenia ochrony najemców programu. Jednak objęci nią byliby także najemcy mieszkań oferowanych przez prywatne firmy i fundusze. Istnieje ryzyko, że więcej by na tym stracili niż zyskali.

    Jakie są długi spółek giełdowych w 2021 r.?

    Z danych Krajowego Rejestru Długów wynika, iż zmniejszyło się zadłużenie spółek notowanych na giełdzie. Ile wynosi obecnie?

    Branża opakowań rośnie dzięki e-commerce [BADANIE]

    Pomimo wzrostu cen surowców branża opakowań rośnie w rekordowym tempie. Ważnym impulsem rozwoju pozostaje e-commerce.

    Społeczne agencje najmu od 23 lipca. Kto i jak może skorzystać z SAN?

    Społeczne agencje najmu. 23 lipca 2021 roku weszła w życie nowelizacja ustawy o niektórych formach popierania budownictwa mieszkaniowego. Dzięki nowym przepisom mogą już powstawać społeczne agencje najmu (SAN) – podmioty pośredniczące między właścicielami mieszkań na wynajem i osobami, którym dochody lub sytuacja życiowa utrudniają najem mieszkania w warunkach rynkowych. Kto i jak może skorzystać na działalności SAN?

    Ważny termin dla najemców centrów handlowych

    Covidowe prolongaty umów najmu można anulować tylko do 6 sierpnia 2021 r. Co z najemcami, którzy płacili czynsze?

    Fotowoltaika - skąd wziąć pieniądze?

    Fotowoltaika - skąd wziąć pieniądze na inwestycję? Z jakich programów korzystają Polacy? Czy fotowoltaika to oszczedności?

    Jak firmy MŚP oceniają wpływ pandemii na ich branże? [BADANIE]

    Co czwarta firma MŚP uważa, że pandemia pomoże rozwinąć ich branżę, a w produkcji – co druga. Tak wynika z 8. edycji Barometru COVID-19, realizowanego przez EFL.

    Budownictwo mieszkaniowe w 2021 roku – rekordowe 6 miesięcy

    Budownictwo mieszkaniowe w 2021 roku. Pierwsze półrocze 2021 roku było dla deweloperów najlepszym półroczem w historii. Notują oni rekordową sprzedaż i budują najwięcej mieszkań. Potężny popyt na mieszkania powoduje, że chociaż deweloperzy budują najwięcej w historii, to i tak ceny mieszkań idą w górę. Bardzo prawdopodobne, że deweloperów czeka najlepszy rok w historii.

    Lokalizacja mieszkania - co warto sprawdzić przed zakupem?

    Lokalizacja mieszkania. Tak naprawdę nie ma jednej definicji dobrej lokalizacji. W zależności od naszych potrzeb, miejsca pracy, etapu życia, na którym się znajdujemy czy jego stylu, sami możemy zdefiniować, czym jest tak naprawdę dobra lokalizacja. Nie ma jednego rozwiązania. Zupełnie inne potrzeby będą miały rodziny z małymi dziećmi, inne – ludzie już dojrzali, a jeszcze inne młodzi single. Jest jednak kilka czynników, które warto wziąć pod uwagę. Czym się kierować, szukając idealnego miejsca do zamieszkania?

    Domy do 70 m2 bez pozwolenia na budowę - założenia projektu

    Domy do 70 m2 bez pozwolenia na budowę. W Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów opublikowano projekt ustawy o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, którego celem ma być umożliwienie budowy budynków mieszkalnych jednorodzinnych o powierzchni zabudowy do 70 m2 (do 90 m2 powierzchni użytkowej) bez konieczności uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę (ale w procedurze zgłoszenia), bez konieczności ustanawiania kierownika budowy oraz prowadzenia dziennika budowy. Nowe przepisy mają wejść w życie w IV kwartale 2021 roku.

    Zmiana pozwolenia na budowę po 19 września 2020 r. - skutki

    Zmiana pozwolenia na budowę. Główny Urząd Nadzoru Budowlanego udzielił wyjaśnień odnośnie stosowania dotychczasowych przepisów Prawa budowlanego (obowiązujących przed nowelizacją, która weszła w życie 19 września 2020 r.) w zakresie zmiany pozwolenia na budowę.

    Kompleksowa informacja o wyrobach budowlanych

    Główny Urząd Nadzoru Budowlanego zaprasza do odwiedzenia nowej strony internetowej Punktu kontaktowego do spraw wyrobów budowlanych pod adresem punkt-kontaktowy.gunb.gov.pl. Jak zadać pytanie?

    E-commerce wpływa na rozwój transakcji bezgotówkowych

    Co sprawia, że rynek płatności bezgotówkowych stale rośnie? Odpowiedź jest prosta: e-commerce.

    Audyt energetyczny przedsiębiorstwa - kto i jak powinien go przeprowadzić?

    Audyt energetyczny przedsiębiorstwa to procedura mającą na celu przeprowadzenie szczegółowych i potwierdzonych obliczeń dotyczących przedsięwzięć realizowanych na terytorium Polski, służących poprawie efektywności energetycznej oraz dostarczenie informacji o potencjalnych oszczędnościach energii osiągniętych w wyniku ich realizacji. Kto ma obowiązek przeprowadzić audyt energetyczny przedsiębiorstwa? Jaki jest zakres i termin tego audytu i jakie obowiązki informacyjne ciążą na obowiązanych przedsiębiorcach? Jakie kary grożą za brak audytu energetycznego przedsiębiorstwa?

    Tomasz Sętowski: W Polsce jest boom na sztukę [PODCAST]

    Czy pandemia zachwiała rynkiem dóbr luksusowych? Jak wygląda sytuacja na rynku dzieł sztuki? Czy Polacy chętnie w nią inwestują? W rozmowie z Agnieszką Gorczycą (Infor.pl), malarz Tomasz Sętowski wyjaśnia te kwestie i tłumaczy dlaczego udział w aukcjach młodej sztuki to dobry pomysł na inwestycje. Zapraszamy do wysłuchania podcastu!

    Branża turystyczna - długi i obawa przed lockdownem

    Branża turystyczna wciąż z długami obawia się kolejnego lockdownu. Przed wyjazdem na wakacje sprawdź organizatora wycieczki. Czy grozi mu opadłość?

    Nowa polityka klimatyczna UE (Fit for 55) to wyższe ceny energii

    Komisja Europejska przyjęła pakiet Fit for 55, aby dostosować politykę unijną do obniżenia emisji gazów cieplarnianych netto o co najmniej 55 proc. do 2030 roku w porównaniu z poziomami z 1990 roku. Efektem zmian w polityce klimatycznej UE będzie dalszy wzrost cen energii. Według Polskiego Instytutu Ekonomicznego dla najuboższych gospodarstw unijnych koszty emisji w transporcie i budynkach wzrosną średnio o 4,3 proc., w Polsce – aż o 14,3 proc. – Ceny wzrosną tym bardziej, im wolniej i bardziej ospale będziemy prowadzić transformację energetyczną – ocenia Izabela Zygmunt, starsza analityczka ds. energii i klimatu z WiseEuropa.

    Membrana dachowa na krokwiach czy papa na pełnym deskowaniu?

    Membrana dachowa na krokwiach czy papa na pełnym deskowaniu? Ten budowlany dylemat dyskutowany był już wielokrotnie. Przede wszystkim od strony technicznej. Zagadnieniu warto jednak przyjrzeć się bliżej, także pod kątem finansowym i skalkulować rzeczywiste koszty jednego i drugiego rozwiązania. Zwłaszcza, że obecna sytuacja rynkowa zmusza do tego, by na nowo przeliczyć wydatki związane z konstrukcją dachu. Kluczowe są tu zwłaszcza dwie kwestie: rosnące ceny drewna oraz usług dekarskich.

    Ceny rosną, Polacy chcą ograniczać wydatki

    Ceny rosną. Jednocześnie ponad 40 procent Polaków chce ograniczać wydatki. Tak wynika z badania dla Rejestru Dłużników BIG InfoMonitor.

    Jak sprawdzić poziom natężenia pola elektromagnetycznego w okolicy? Ruszył system SI2PEM

    Poziom natężenia pola elektromagnetycznego - system SI2PEM. Każdy zainteresowany może już sprawdzić poziom natężenia pola elektromagnetycznego w swojej okolicy – szybko, wygodnie i za darmo, przez internet, z dokładnością do 1 metra kwadratowego. Ruszył SI2PEM, czyli System Informacyjny o Instalacjach wytwarzających Promieniowanie Elektromagnetyczne (www.si2pem.gov.pl) - poinformowała 20 lipca 2021 r. Kancelaria Prezesa Rady Ministrów. System będzie aktualizowany wraz z kolejnymi danymi przekazywanymi przez podmioty obowiązane.

    Dlaczego mieszkania drożeją? Kiedy zaczną tanieć?

    Dlaczego mieszkania drożeją? Główną przyczyną wzrostu cen mieszkań jest malejąca ich podaż i wyższe koszty budowy - powiedział PAP wiceprezes JLL Kazimierz Kirejczyk. Dodał, że jest mało prawdopodobne, aby ceny mogły w niedalekiej przyszłości zacząć spadać. Nie widać ryzyka bańki spekulacyjnej na rynku mieszkaniowym, nawet w obliczu niskich stóp procentowych - ocenia ekspert Polskiego Instytutu Ekonomicznego. Wyjaśnia, że koszt zakupu nieruchomości rośnie nieco szybciej niż inne ceny konsumenckie, ale jest on niższy niż wzrost wynagrodzeń.

    Społeczne inicjatywy mieszkaniowe (SIM) podobne do TBS-ów

    Społeczne inicjatywy mieszkaniowe (SIM). Społeczne inicjatywy mieszkaniowe w wielu kwestiach są podobne do TBS-ów, które działają w Polsce już od 25 lat. Sporą nowością ma być możliwość rozliczenia partycypacji albo dojścia do własności mieszkania. Będzie to możliwe jednak dopiero po spłacie kredytu na budowę. Rząd chce mocno wspierać społeczne inicjatywy mieszkaniowe. Świadczy o tym m.in. kwota dofinansowania dla gmin uruchamiających takie instytucje (aż 1,5 mld zł).

    Prosta spółka akcyjna - nowy podmiot od 1 lipca 2021 r.

    W ramach pakietu Ministerstwa Rozwoju „100 zmian dla firm - Pakiet ułatwień dla przedsiębiorców” w Kodeksie spółek handlowych wprowadzono przepisy regulujące nowy typ spółki kapitałowej. Jest to prosta spółka akcyjna. Nowe przepisy weszły w życie 1 lipca 2021 r.

    Polskie firmy muszą być obecne w Google, jeśli chcą przetrwać

    Wg danych zebranych przez firmę Senuto, w polskim Internecie jest obecnych blisko 90 tysięcy sklepów online i tylko w 2020 roku w czasie pandemii, powstało ponad 6 tysięcy nowych. Generują one miesięcznie prawie 400 milionów odwiedzin tylko z samych wyszukiwarek. Oznacza to, że statystycznie, każdy dorosły Polak, każdego miesiąca, odwiedza sklepy internetowe z użyciem Google 13 razy. Czyli niemal co drugi dzień.