| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Moja firma > Temat Dnia > Zawieszenie przepisów prawa pracy

Zawieszenie przepisów prawa pracy

Jeżeli pracodawca zatrudnia mniej niż 20 pracowników, może zawrzeć z pracownikami porozumienie o stosowaniu mniej korzystnych warunków zatrudnienia niż te wynikające z umów o pracę.


W przypadku złej kondycji finansowej firmy warto pamiętać, że nie zawsze musimy zwalniać pracowników. Są inne wyjścia. Pracodawcy próbują różnych sposobów, aby firma przetrwała trudny okres, np. zaciągają kredyty w bankach. Istnieje również możliwość czasowego zawieszenia korzystnych warunków zatrudnienia wynikających z poszczególnych umów o pracę.

Powyższa możliwość jest jednak ograniczona do ściśle określonej sytuacji. Wewnątrzzakładowe przepisy prawa pracy można zawiesić jedynie w sytuacji, gdy jest to uzasadnione sytuacją ekonomiczną pracodawcy, a celem zawieszenia tych przepisów jest ułatwienie pracodawcy wyjścia z kryzysu ekonomicznego. Wynika z tego, że zawieszone przepisy powinny dotyczyć tylko tych przepisów zakładowego prawa pracy określających prawa i obowiązki stron stosunku pracy, których realizacja ma wpływ na sytuację finansową pracodawcy.

Jednak przepisy nie określają, jak zła musi być sytuacja finansowa zakładu pracy, aby uzasadniała zawarcie porozumienia zawieszającego. Dlatego też kondycja pracodawcy musi być każdorazowo indywidualnie oceniana w zależności od okoliczności dotyczących konkretnego przypadku. Przy czym sytuacja finansowa pracodawcy nie podlega kontroli sądu.

Należy pamiętać, że przepisami prawa pracy są nie tylko przepisy Kodeksu pracy, innych ustaw regulujących prawa i obowiązki stron stosunku pracy oraz rozporządzeń wykonawczych. W żadnym wypadku ww. przepisy nie mogą ulec zawieszeniu, ponieważ gwarantują one pewne minimum uprawnień pracowniczych.

Natomiast innymi przepisami prawa pracy są tzw. wewnętrzne przepisy prawa pracy. Należą do nich układy zbiorowe pracy, porozumienia zbiorowe, regulaminy i statuty określające prawa i obowiązki stron stosunku pracy. Oznacza to, że zawieszenie przepisów prawa pracy dotyczy jedynie wewnętrznych źródeł prawa pracy, czyli regulaminów, porozumień wewnątrzzakładowych i ponadzakładowych, układów zbiorowych pracy, statutów oraz zapisów zawartych w umowach.

Zawieszenia przepisów prawa pracy można dokonać na okres najwyżej 3 lat. Możliwe jest jednak zawarcie porozumienia na krótszy okres, np. kilku miesięcy lub nawet kilku tygodni. Natomiast dyskusyjne jest, czy dopuszczalne jest zawarcie kolejnego porozumienia zawieszającego po upływie okresu poprzedniego porozumienia.

Podstawa prawna:

• art. 9 § 1, art. 91, 231a, 24127 Kodeksu pracy,

• orzeczenia Sądu Najwyższego:

- wyrok z 6 grudnia 2005 r. (III PK 91/05, OSP 2007/11/132),

- uchwała z 9 kwietnia 2008 r. (II PZP 6/08, Biul. SN 2008/4/27).

W zależności od wielkości firmy i liczby zatrudnionych pracowników można zawiesić postanowienia zawarte w:

• układzie zbiorowym pracy (zakładowym i ponadzakładowym),

• tzw. wewnętrznych aktach prawa pracy (np. regulaminach, statutach),

• umowach o pracę.

Zawieszenie układu zbiorowego może dotyczyć wszystkich jego postanowień, bez żadnych ograniczeń. Strony porozumienia o zawieszeniu układu same decydują, w jakim zakresie i na jaki czas ograniczyć jego stosowanie. Nie ma również przeszkód prawnych, aby wręcz wyłączyć zbiorowy układ pracy.

Zawieszeniu ulegają jedynie te postanowienia układu, które w sposób korzystniejszy niż Kodeks pracy regulują prawa pracowników. Zawieszenie może dotyczyć całości lub tylko części układu, przy czym w drugim przypadku strony powinny szczegółowo określić, które zapisy układu zbiorowego będą zawieszone. Jest to na tyle istotne, że brak precyzyjnych ustaleń może powodować w praktyce wiele kontrowersji dotyczących realizacji uprawnień pracowników wynikających z zawieszonego układu.

Ponadto w okresie zawieszenia zakładowego układu zbiorowego pracy pracodawca powinien w regulaminie wynagradzania ustalić obowiązujące warunki wynagradzania pracowników. Zawieszenie układu dotyczy zwykle świadczeń na rzecz pracowników, m.in. takich jak dodatki stażowe i funkcyjne czy nagrody jubileuszowe, które zostały przewidziane w tym układzie. W okresie zawieszenia układu lub jego części postanowienia układu przewidujące prawa pracowników do zawieszonych świadczeń nie obowiązują. Jednak porozumienie o zawieszeniu układu nie może pozbawiać pracowników tych uprawnień, które w rzeczywistości mają charakter przepisów ustawowych, a jedynie zostały powtórzone w układzie zbiorowym pracy. Może to dotyczyć np. wynagrodzenia za godziny nadliczbowe, które wynika wprost z przepisów Kodeksu pracy.

Do wewnętrznych aktów prawa pracy należą w szczególności różnego rodzaju regulaminy, statuty, konstytuujące w sposób bardziej korzystny niż przepisy ustawowe kwestie wynagrodzenia, premii, bonusów. Jeżeli u danego pracodawcy obowiązują ww. akty wewnętrzne, to z uwagi na złą kondycję finansową firmy mogą one zostać w całości lub w części zawieszone na mocy porozumienia.

Kolejną możliwością poprawienia sytuacji finansowej firmy jest czasowe zawieszenie niektórych postanowień poszczególnych umów o pracę. Z tej możliwości może skorzystać pracodawca nieobjęty układem zbiorowym pracy lub zatrudniający mniej niż 20 pracowników.

W tym przypadku prawo stwarza możliwość zawieszenia konkretnych postanowień umów o pracę. W treści porozumienia powinno być wyraźnie zaznaczone, jakie postanowienia zawarte w umowach mają zostać zawieszone i jakie warunki będą obowiązywały zamiast zawieszonych. Pracodawca może zatem zawrzeć porozumienie zawieszające np. prawo do różnych bonusów pracowniczych.

Porozumienie może również ograniczyć uprawnienia pracownicze, obniżając je do minimum ustawowego, co w szczególności dotyczy dodatku za pracę w godzinach nadliczbowych i odprawy emerytalnej, a dla niektórych grup zawodowych, np. lekarzy - do nagród jubileuszowych lub premii regulaminowych wynikających z przepisów ustawy o zakładach opieki zdrowotnej.

Podstawa prawna:

• art. 91, 231a, 24127 Kodeksu pracy.

Pracodawca nie może zawiesić przepisów jednostronnie, gdyż wymagana jest zgoda pracowników. Porozumienie zawierane jest między pracodawcą a pracownikami reprezentowanymi przez organizację związkową lub - jeśli brak takiej organizacji - przez przedstawicielstwo pracowników wyłonione w trybie przyjętym u pracodawcy.

Przedstawiciele pracowników są wybierani w sposób zwyczajowo przyjęty w zakładzie pracy, w większości przypadków będą to wybory. Natomiast odnośnie do układów zbiorowych pracy porozumienie zawierane jest między wszystkimi stronami zbiorowego układu pracy. W zależności od tego, czy chodzi o ponadzakładowy układ zbiorowy czy zakładowy układ zbiorowy, reprezentacją pracowników będzie odpowiednio zakładowa organizacja związkowa albo ponadzakładowa organizacja związkowa. Jeśli u pracodawcy obowiązuje jedynie ponadzakładowy układ pracy, to porozumienie o jego zawieszeniu mogą zawrzeć również te podmioty, które byłyby uprawnione do zawarcia układu zakładowego u tego pracodawcy.

Zasadą jest, że porozumienie o zawieszeniu układu zawierają jego strony. W razie rozwiązania wszystkich organizacji związkowych, które zawarły układ zakładowy, pracodawca może odstąpić od stosowania tego układu w całości lub w części po upływie okresu równego co najmniej okresowi wypowiedzenia układu. W przepisach nie wskazano, w jakim terminie pracodawcy przysługuje tego rodzaju uprawnienie. Trzeba uznać, że skoro pracodawca może odstąpić od układu, to tym bardziej może zawiesić niektóre jego postanowienia. Wynika to z zasady a maiori ad minus (skoro można więcej, to można i mniej). W przypadku braku organizacji związkowych, które zawarły układ, stosuje się odpowiednio przepisy o zawieszaniu przepisów zakładowego prawa pracy. Tym samym pracodawca powinien zawrzeć porozumienie z reprezentacją pracowników. Natomiast organizacja związkowa powstała po zawarciu zbiorowego układu pracy nie była stroną układu i tym samym nie ma prawa domagać się uczestnictwa w rokowaniach dotyczących porozumienia.

Podstawa prawna:

• art. 91, art. 24129 § 3 Kodeksu pracy.

reklama

Narzędzia przedsiębiorcy

POLECANE

Dotacje dla firm

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Pomysł na biznes

Eksperci portalu infor.pl

Karol Walczak

Prawnik

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »