| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Moja firma > Działalność gospodarcza > Odpowiedzialność za produkt niebezpieczny

Odpowiedzialność za produkt niebezpieczny

Odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną za produkt niebezpieczny została wprowadzona do polskiego systemu prawa cywilnego w 2000 r. Jest to więc instytucja prawna znacznie młodsza w porównaniu do odpowiedzialności z tytułu rękojmi za wady rzeczy sprzedanej. Dla osób zawodowo zajmujących się produkcją towarów czy też ich sprzedażą warto przypomnieć, jakie konsekwencje prawne wiążą się z wprowadzaniem do obrotu gospodarczego produktu uznanego za niebezpieczny oraz jak tego uniknąć.

Zarówno wspomniana Dyrektywa Rady z 1985 r. jak i nowelizująca ją Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady z 1999 r. będące źródłem dla wprowadzenia w kodeksie cywilnym odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny mówią o odpowiedzialności za „produkty wadliwe”. Nasz ustawodawca posługuje się jednak pojęciem „niebezpieczne właściwości produktu”. Przy właściwej interpretacji w/w dyrektyw i przepisów kodeksu cywilnego dotyczących odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny, wynika iż chodzi tutaj o takie wady, które skutkują niebezpieczeństwem dla zdrowia i życia użytkownika produktu.

Produkty niebezpieczne ze swej natury, co do zasady, nie są objęte przepisami kodeksu cywilnego dotyczącymi odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny. Dlatego powstanie szkody będącej skutkiem normalnego użycia na przykład broni, alkoholu czy papierosów nie może skutkować roszczeniem odszkodowawaczym ze strony osoby poszkodowanej w wyniku właściwego i zgodnego z prawem użycia tych produktów. W przypadku wprowadzania takich produktów do obrotu konieczne jest jednak umieszczenie informacji o negatywnych konsekwencjach ich użycia, na przykład ostrzeżenia o szkodliwości palenia tytoniu skutkującego powstawaniem chorób nowotworowych czy skutkach spożywania alkoholu przez kobiety w ciąży dla ich potomstwa.

W przypadku dopuszczenia do obrotu produktów niebezpiecznych zawierających jednocześnie wadę powstałą na etapie jego produkcji, projektu lub instrukcji można stosować przepisy dotyczące odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny. Brak umieszczenia przez producenta odpowiednich ostrzeżeń na dopuszczonym do obrotu gospodarczego produkcie niebezpiecznym, np. środek owadobójczy, strychnina nie powoduje, iż będą stosowane do niego przepisy o odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny.

Aktualna pozostaje część orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia 28 czerwca 1978 r. (sygn. akt II CR 218/72, OSNCP z 1972 r. nr 12, poz. 228), iż: producent i sprzedawca ponoszą względem nabywcy odpowiedzialność za szkodę powstałą wskutek niedostatecznego ostrzeżenia nabywcy o grożącym mu niebezpieczeństwie, związanym z użyciem nabywanej rzeczy (...) Na producencie wytwarzającym wysoce szkodliwe trucizny spoczywa obowiązek zamieszczenia takiego ostrzeżenia, aby stosujący mógł z łatwością przekonać się, że preparat stanowi nie tylko środek niebezpieczny, ale grożący śmiercią. Ostrzeżenie takie powinno być sformułowane w sposób dostatecznie jasny i odróżniający ogólną szkodliwość w potocznym rozumieniu tego słowa od szkodliwości, z którą może się łączyć utrata życia. Orzeczenie to, choć wydane na długo przed wprowadzeniem do kodeksu cywilnego odrębnego działu regulującego odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny jest istotne przy ocenie, czy wprowadzenie produktu do obrotu gospodarczego i podanie konsumentowi o nim informacji nastąpiło we właściwy sposób.

PRZYKŁAD

Firma produkująca broń sportową wypuściła na rynek model kuszy, z której po dokonaniu tysiąca strzałów samoczynnie zrywała się cięciwa co powodowało zagrożenie życia i zdrowia jej użytkowników. W tej sytuacji ze względu na niedostatecznie przetestowany materiał użyty do produkcji cięciwy, producent będzie ponosił odpowiedzialność odszkodowawczą na podstawie przepisów o produkcie niebezpiecznym. Tak więc wada materiału użytego do produkcji kuszy przesądziła o niebezpieczeństwie produktu dla użytkownika.

Ustawodawca bardzo szeroko zakreślił krąg osób ponoszących odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny. W tabeli nr 1 prezentujemy, kto ponosi odpowiedzialność za produkt niebezpieczny i jaki jest jej zakres.

Tabela nr 1. Podmioty odpowiedzialne za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

W związku z użyciem produktu niebezpiecznego przez jego użytkownika lub jego spadkobierców, przysługujące mu z tego tytułu roszczenia odszkodowawcze wiążą się:

• ze śmiercią lub uszkodzeniem ciała użytkownika - w takim przypadku znajdą zastosowanie przepisy art. 444 i następne k.c. dotyczące odpowiedzialności za czyn niedozwolony, którego skutkiem jest uszkodzenie ciała, wywołanie rozstroju zdrowia lub śmierć. Zakres rekompensaty za szkodę na osobie, wskutek użycia przez nią produktu niebezpiecznego nie jest poddany żadnym ustawowym ograniczeniom.

• ze zniszczeniem lub uszkodzeniem samego produktu, który szkodę spowodował - w takiej sytuacji poszkodowany może dochodzić swych praw z tytułu rękojmi za wady fizyczne rzeczy lub z tytułu gwarancji legalnej (odpowiedzialność za zgodność z umową przy sprzedaży konsumenckiej)

• ze zniszczeniem lub uszkodzeniem rzeczy, jakie zwykle służą do osobistego użytku i z których w taki przede wszystkim sposób korzystał poszkodowany - przez pojęcie „osobisty użytek” zgodnie z dyrektywą 85/374/EWG należy rozumieć „użytek prywatny, a więc niezwiązany z pracą lub wykonywanym zawodem”. W przypadku gdy dana rzecz będzie służyła do osobistego użytku i użytku zawodowego, wówczas decydujące znaczenie będzie miał dominujący sposób jej wykorzystania. Jeżeli chodzi o możliwość dochodzenia odszkodowania za zniszczenie takich „rzeczy osobistego użytku” - z tytułu użycia produktu niebezpiecznego, poszkodowany będzie się mógł domagać odszkodowania jedynie wtedy, gdy szkoda na „rzeczach służących do osobistego użytku” będzie przekraczała 500 euro. W innym wypadku może dochodzić odszkodowania na zasadach ogólnych.

Ustawodawca, dążąc do zapewnienia silnej ochrony użytkownikom produktu niebezpiecznego, niedopuścił do umownego wyłączenia lub ograniczenia odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny (z wyjątkiem braku możliwości dochodzenia szkód na mieniu o wartości mniejszej niż 500 euro). Możliwe jest jednak umowne zaostrzenie tej odpowiedzialności.

reklama

Narzędzia przedsiębiorcy

POLECANE

Dotacje dla firm

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Pomysł na biznes

Eksperci portalu infor.pl

Anna Kopciowska

Coach, Trener Biznesu, Rozwoju Osobistego i Motywacji

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »