Cichy problem w firmach. Eksperci ostrzegają przed jego skutkami

• Większość badanych dostrzega wpływ osamotnienia na gospodarkę
• Relacje w pracy buduje codzienny sposób zarządzania
• Chiny wprowadzają ograniczenia dla usług AI imitujących relacje

Z badania Instytutu Humanites „Między samotnością a innowacją. Człowiek i gospodarka w świecie AI” wynika, że 66 proc. respondentów uważa, iż samotność osłabia współpracę w zespołach, a 57 proc. – że hamuje budowanie innowacyjnej gospodarki.

Większość badanych dostrzega wpływ osamotnienia na gospodarkę

– Człowiek nie zostawia swojego osamotnienia przed drzwiami firmy. Brak więzi, traktowanie pracowników jak zasób, a nie jak ludzi, obniża ich poczucie wartości, motywację i zaangażowanie. Potrzebujemy wiedzieć, że jesteśmy dla kogoś ważni i że to, co robimy, ma sens – powiedziała PAP Dzik.

Wskazała na różnice w deklarowanej satysfakcji zawodowej. Wśród badanych mieszkających samodzielnie zadowolenie z pracy deklaruje 48 proc., wobec 62 proc. w gospodarstwach co najmniej dwuosobowych. Zdaniem ekspertki wyniki te skłaniają do przyjrzenia się znaczeniu więzi w życiu zawodowym, zwłaszcza wobec przekonania, że osoba żyjąca w pojedynkę może bardziej poświęcić się pracy i być bardziej dyspozycyjna.

– Innowacje potrzebują współpracy, wymiany myśli i gotowości do konfrontowania pomysłów. Trudno je rozwijać, kiedy każdy zamyka się we własnym świecie – podkreśliła.

Według Zofii Dzik o jakości relacji w firmie decyduje codzienny sposób zarządzania. Dbanie o pracowników powinno zaczynać się już podczas rekrutacji, od dotrzymywania obietnicy udzielenia odpowiedzi kandydatowi. Jak zaznaczyła, młodzi ludzie opowiadają jej o wysyłaniu setek CV i pozostawaniu bez jakiejkolwiek informacji zwrotnej.

Relacje w pracy buduje codzienny sposób zarządzania

– Jabłka w kuchni i ergonomiczne biuro nie zmienią kultury organizacyjnej, jeśli nie zmieni się sposób zarządzania i zainteresowanie drugim człowiekiem – oceniła.

Podała przykład prowadzonej przez Humanites akcji „Dwie Godziny dla Rodziny/dla Człowieka”, do której – jak poinformowała – dołączyło ponad 4 tys. firm z ponad 50 krajów. Wspólne aktywności pozwalają pracownikom poznawać swoje zainteresowania i doświadczenia. Powstawały m.in. książki kucharskie z rodzinnymi przepisami i osobistymi historiami.

– Nie wystarczy raz w roku zabrać ludzi na spektakularny wyjazd integracyjny. Relacja zaczyna się i dzieje w codziennych kontaktach – powiedziała.

Dzik wskazała, że firmy technologiczne zarabiają na czasie, który użytkownicy spędzają w sieci – im dłużej zatrzymują ich przed ekranem, tym więcej mogą zarobić na reklamach. Sztuczna inteligencja daje im kolejne narzędzie: potrafi naśladować bliskość i tworzyć wrażenie relacji, do której człowiek chce wracać.

– W mojej ocenie część firm technologicznych świadomie wykorzystuje wiedzę o ludzkiej samotności, nie żeby jej przeciwdziałać, ale żeby na niej zarabiać – zaznaczyła.

Chiny wprowadzają ograniczenia dla usług AI imitujących relacje

W tym kontekście przywołała chińskie regulacje dotyczące usług AI naśladujących relacje międzyludzkie. Jak wyjaśniła, zakazują one projektowania takich usług w celu zastępowania kontaktów społecznych, psychicznego kontrolowania użytkownika czy wywoływania uzależnienia. Nakazują również wyraźne informowanie, że rozmówcą jest sztuczna inteligencja.

Zdaniem Dzik decyzję Chin mogły przyspieszyć problemy demograficzne: starzenie się społeczeństwa i ujemny przyrost naturalny. Wycofywanie się ludzi z kontaktów z innymi na rzecz relacji z maszynami może bowiem przynosić konsekwencje wykraczające poza życie pojedynczego użytkownika i przekładać się na całe społeczeństwo, gospodarkę i rozwój państwa.

Badanie „Między samotnością a innowacją. Człowiek i gospodarka w świecie AI” przeprowadzono pomiędzy kwietniem a czerwcem 2026 r. na panelu internetowym metodą CAWI, na próbie 1050 osób w wieku 18-64 lata pracujących lub zajmujących się domem. 

Mira Suchodolska (PAP)