| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Moja firma > Spółki > Podstawa prawna rozwiązania z ważnego powodu spółki jawnej składającej się z dwóch wspólników

Podstawa prawna rozwiązania z ważnego powodu spółki jawnej składającej się z dwóch wspólników

W obrocie działa wiele dwuosobowych spółek handlowych, w tym zwłaszcza spółek jawnych. Konflikty w takich spółkach prowadzą z reguły do zakończenia ich działalności. Ze względu na silną polaryzację interesów wspólników, rozwiązanie spółki następuje w tym przypadku zazwyczaj przez sąd z ważnego powodu. 

Powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie również w funkcji art. 66 k.s.h. Otóż, ustanowiona w tym przepisie konstrukcja przejęcia majątku rozwiązanej spółki ma charakter zastępczy wobec przewidzianego w art. 63 § 2 k.s.h. wyłączenia wspólnika. Zestawienie obydwu wymienionych przepisów pokazuje, że w określonych w nich sytuacjach ustawodawca ma na względzie interes pozostałych wspólników, zainteresowanych utrzymaniem przedsiębiorstwa spółki i jego dalszym prowadzeniem. Realizacja tego interesu w razie rozwiązania spółki składającej się jedynie z dwóch wspólników jest jednak możliwa w sposób szczególny. Stąd też powstała potrzeba uregulowania tego sposobu w art. 66 k.s.h.

Wzgląd na wspomnianą okoliczność uzasadnia nawet pogląd, że przewidziane w powołanym przepisie prawo dochodzenia przejęcia całości majątku rozwiązanej spółki dotyczy nie tylko spółki dwuosobowej. Przysługuje właściwie w każdej spółce jawnej, w której ważny powód jej rozwiązania jest stwierdzany wobec wszystkich wspólników poza jednym z nich17. Za taką interpretacją art. 66 k.s.h. przemawia cel wspomnianego prawa. Ma ono bowiem zapewniać utrzymanie materialnej i ludzkiej struktury organizacyjnej spółki w postaci jej przedsiębiorstwa. Ma przez to umożliwiać kontynuację działalności tego przedsiębiorstwa, bez jego likwidacji, z tym, że już w formie działalności indywidualnej (jednoosobowej)18. Jest tak jednak o tyle, o ile dany wspólnik zasługuje na przejęcie majątku spółki z racji jego nieprzyczynienia się do jej rozpadu, a zarazem jest zainteresowany takim przejęciem i dalszym prowadzeniem przedsiębiorstwa.

Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że wbrew ogólnemu wrażeniu dotyczącemu stanowiska nauki w kwestii podstawy prawnej dla rozwiązania dwuosobowej spółki jawnej przez sąd z ważnego powodu stanowisko to przedstawia się odmiennie. Nie zakłada ono derogacji art. 63 k.s.h. jako takiego przez art. 66 k.s.h. według zasady lex specialis. Uwzględnia tę zasadę jedynie w relacji między art. 66 k.s.h. a art. 63 § 2 k.s.h.

Udzielając zatem odpowiedzi na pytanie postawione w niniejszym opracowaniu, należy stwierdzić, że podstawą prawną w postępowaniu w sprawie przedmiotowego rozwiązania spółki jawnej jest zasadniczo art. 63 § 1 k.s.h. Natomiast art. 66 k.s.h. stanowi przy tym uzupełniającą podstawę prawną takiego postępowania. Jego zastosowanie w tym przypadku jest uzależnione od spełnienia dwóch przesłanek: po pierwsze - uprzedniego stwierdzenia zachodzenia ważnego powodu rozwiązania spółki w osobie tylko jednego wspólnika, a po drugie - woli drugiego wspólnika w przejęciu majątku spółki w zamian za rozliczenie się ze wspólnikiem obciążonym ważnym powodem według reguł właściwych dla wystąpienia wspólnika ze spółki.

Powyższe rozstrzygnięcie nie oznacza jednak, że zastosowanie art. 63 § 1 k.s.h. jest każdorazowo warunkiem wystąpienia z powództwem na podstawie art. 66 k.s.h. Wspólnik dwuosobowej spółki jawnej, zainteresowany przejęciem jej majątku, może od razu wystąpić do sądu o rozwiązanie tej spółki w trybie i ze skutkami określonymi w tym drugim przepisie19. Jak wynika z przytoczonych opinii nauki, żądanie w wymienionej kwestii może być dochodzone w ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 63 § 1 k.s.h. (powództwo wzajemne) albo bezpośrednio w drodze odrębnego powództwa wniesionego na podstawie art. 66 k.s.h.20.

Zastosowanie powołanych podstaw prawnych kształtuje się wszakże różnie w zależności od sytuacji faktycznych. Jeżeli zostało już wszczęte postępowanie o rozwiązanie spółki jawnej na mocy pierwszego z powołanych przepisów, to powództwo wniesione następnie w trybie drugiego z tych przepisów nie może być rozpoznane samodzielnie do czasu zakończenia postępowania głównego. Postępowanie dotyczące przejęcia majątku spółki powinno wówczas podlegać połączeniu z postępowaniem głównym. Ponadto, w razie wniesienia powództwa na podstawie art. 63 § 1 k.s.h. można w tym samym postępowaniu rozszerzyć jego podstawę prawną o art. 66 k.s.h. i wynikające z niego żądanie przejęcia majątku spółki. Oznacza to, że w powyższej sytuacji obydwaj wspólnicy-strony sporu mają możliwość skorzystania w tym samym postępowaniu z prawa domagania się przejęcia majątku spółki, zarzucając sobie wzajemnie ważny powód rozwiązania spółki. W zależności też od rezultatu ustaleń co do zachodzenia ważnego powodu po stronie każdego z tych wspólników, sąd zdecyduje, czy oprócz orzeczenia o rozwiązaniu spółki orzec też o przyznaniu jej majątku jednemu ze wspólników, czy też brak uzasadnienia dla orzeczenia w tej sprawie (z racji obciążenia ważnym powodem, w jednakowym stopniu, obydwu wspólników).

dr hab. Marcin Trzebiatowski

adiunkt w Katedrze Prawa Handlowego KUL Jana Pawła II

 

 1 Ustawa z 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz.U. Nr 94, poz. 1037 z późn.zm.), dalej k.s.h..

 2 M. Allerhand [w:] Kodeks handlowy. Komentarz Maurycego Allerhanda, Bielsko-Biała 1997 (przedruk), s. 167, uw. 16 do art. 118. Z. Fenichel [w:] T. Dziurzyński, Z. Fenichel, M. Honzatko, Kodeks handlowy z komentarzem, Łódź 1996 (przedruk), s. 135, uw. 5 do art. 118.

 3 J. Szwaja [w:] S. Sołtysiński, A. Szajkowski, J. Szwaja, Kodeks handlowy. Komentarz, tom I, Warszawa 1997, s. 725; W. Pyzioł [w:] Kodeks handlowy. Komentarz (red. K. Kruczalak), Warszawa 1998, s. 168 i 172. Podobnie A. W. Wiśniewski, Prawo o spółkach. Podręcznik praktyczny. Wiadomości ogólne. Spółki osobowe, tom 1, Warszawa 1992, s. 111-112; B. Jasinkiewicz [w:] Kodeks handlowy z komentarzem (opr. zbior.), Gdańsk 1997, s. 139.

 4 J. Szwaja [w:] S. Sołtysiński, A. Szajkowski, A. Szumański, J. Szwaja, Kodeks spółek handlowych. Komentarz do artykułów 1-150, tom I, Warszawa 2006, s. 499.

 5 J. A. Strzępka, E. Zielińska [w:] Kodeks spółek handlowych. Komentarz (red. J. A. Strzępka), Warszawa 2009, s. 123-124; S. Sołtysiński [w:] System prawa prywatnego. Prawo spółek osobowych (red. A. Szajkowski), tom 16, Warszawa 2008, s. 822; K. Strzelczyk [w:] J. Naworski, K. Strzelczyk, T. Siemiątkowski, R. Potrzeszcz, Komentarz do kodeksu spółek handlowych. Spółki osobowe, Warszawa 2001, s. 191.

 6 S. Ciarkowski, Spółka jawna - powstanie, zarządzanie, przekształcanie. Komentarz, przykłady, wzory, Gdańsk 2007, s. 391.

 7 M. Allerhand, jw., s. 173, uw. 5 do art. 121.

 8 Z. Fenichel, jw., s. 135, uw. 5 do art. 118.

 9 J. Szwaja, Kodeks spółek..., s. 513.

10 Jw., s. 514.

11 Na tle przepisów k.s.h. - J. Jacyszyn [w:] J. Jacyszyn, S. Krześ, E. Marszałkowska-Krześ, Kodeks spółek handlowych. Komentarz. Orzecznictwo, Warszawa 2001, s. 104, a na tle przepisów k.h. - W. Pyzioł, jw., s. 168 i 172; A. W. Wiśniewski, jw., s. 111-112.

12 B. Jasinkiewicz, jw., s. 144.

13 A. Szajkowski, M. Tarska, Prawo spółek handlowych, Warszawa 2005, s. 211. W tym sensie również A. Kawałko [w:] Meritum. Prawo spółek 2006/2007 (opr. zbior.), Warszawa 2006, s. 337; J. Szczotka, Spółka jawna, Bydgoszcz-Lublin 2003, s. 122 i 126. Por. też A. Kidyba, Kodeks spółek handlowych. Komentarz do artykułów 1-300 K.S.H., tom I, Warszawa 2002, s. 242.

14 E. J. Krześniak, Rozwiązanie spółki partnerskiej, PPH 2003/7/28.

15 Por. M. Rodzynkiewicz, Kodeks spółek handlowych. Komentarz, Warszawa 2005, s. 111 i 115.

16 Por. E. J. Krześniak, jw., s. 28.

17 Patrz przyp. 8. Tak za M. Allerhandem, choć jedynie ogólnie względem art. 63 § 2 k.s.h., K. Strzelczyk, jw., s. 192. Por. też J. Szczotka, jw., s. 126-127, wraz z cyt. tam dalszą literaturę.

18 Por. postanowienie SN z 19 grudnia 2007 r., V CSK 343/07, Lex-Temida nr 394751. Co do problemów związanych z tym swoistym „przekształceniem” spółki zob. np. R. Fronc, M. Poźniak-Niedzielska, Jeszcze o jednoosobowej spółce osobowej, PPH 2006/2/15-17.

19 Por. wyrok SN z 26 września 2007 r., IV CSK 165/07, Mon.Pr. 2007/20/1114, w tym zwłaszcza stan faktyczny sprawy rozstrzygniętej tym wyrokiem.

20 Patrz przyp. 11 oraz np. M. Rodzynkiewicz, jw., s. 115-116.

reklama

Narzędzia przedsiębiorcy

POLECANE

Dotacje dla firm

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Pomysł na biznes

Eksperci portalu infor.pl

Eksperci Budujesz-Kupujesz.pl

Eksperci budowlani

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »