| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJE MOBILNE | KARIERA | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Moja firma > Spółki > Podstawa prawna rozwiązania z ważnego powodu spółki jawnej składającej się z dwóch wspólników

Podstawa prawna rozwiązania z ważnego powodu spółki jawnej składającej się z dwóch wspólników

W obrocie działa wiele dwuosobowych spółek handlowych, w tym zwłaszcza spółek jawnych. Konflikty w takich spółkach prowadzą z reguły do zakończenia ich działalności. Ze względu na silną polaryzację interesów wspólników, rozwiązanie spółki następuje w tym przypadku zazwyczaj przez sąd z ważnego powodu. 

Powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie również w funkcji art. 66 k.s.h. Otóż, ustanowiona w tym przepisie konstrukcja przejęcia majątku rozwiązanej spółki ma charakter zastępczy wobec przewidzianego w art. 63 § 2 k.s.h. wyłączenia wspólnika. Zestawienie obydwu wymienionych przepisów pokazuje, że w określonych w nich sytuacjach ustawodawca ma na względzie interes pozostałych wspólników, zainteresowanych utrzymaniem przedsiębiorstwa spółki i jego dalszym prowadzeniem. Realizacja tego interesu w razie rozwiązania spółki składającej się jedynie z dwóch wspólników jest jednak możliwa w sposób szczególny. Stąd też powstała potrzeba uregulowania tego sposobu w art. 66 k.s.h.

Wzgląd na wspomnianą okoliczność uzasadnia nawet pogląd, że przewidziane w powołanym przepisie prawo dochodzenia przejęcia całości majątku rozwiązanej spółki dotyczy nie tylko spółki dwuosobowej. Przysługuje właściwie w każdej spółce jawnej, w której ważny powód jej rozwiązania jest stwierdzany wobec wszystkich wspólników poza jednym z nich17. Za taką interpretacją art. 66 k.s.h. przemawia cel wspomnianego prawa. Ma ono bowiem zapewniać utrzymanie materialnej i ludzkiej struktury organizacyjnej spółki w postaci jej przedsiębiorstwa. Ma przez to umożliwiać kontynuację działalności tego przedsiębiorstwa, bez jego likwidacji, z tym, że już w formie działalności indywidualnej (jednoosobowej)18. Jest tak jednak o tyle, o ile dany wspólnik zasługuje na przejęcie majątku spółki z racji jego nieprzyczynienia się do jej rozpadu, a zarazem jest zainteresowany takim przejęciem i dalszym prowadzeniem przedsiębiorstwa.

Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że wbrew ogólnemu wrażeniu dotyczącemu stanowiska nauki w kwestii podstawy prawnej dla rozwiązania dwuosobowej spółki jawnej przez sąd z ważnego powodu stanowisko to przedstawia się odmiennie. Nie zakłada ono derogacji art. 63 k.s.h. jako takiego przez art. 66 k.s.h. według zasady lex specialis. Uwzględnia tę zasadę jedynie w relacji między art. 66 k.s.h. a art. 63 § 2 k.s.h.

Udzielając zatem odpowiedzi na pytanie postawione w niniejszym opracowaniu, należy stwierdzić, że podstawą prawną w postępowaniu w sprawie przedmiotowego rozwiązania spółki jawnej jest zasadniczo art. 63 § 1 k.s.h. Natomiast art. 66 k.s.h. stanowi przy tym uzupełniającą podstawę prawną takiego postępowania. Jego zastosowanie w tym przypadku jest uzależnione od spełnienia dwóch przesłanek: po pierwsze - uprzedniego stwierdzenia zachodzenia ważnego powodu rozwiązania spółki w osobie tylko jednego wspólnika, a po drugie - woli drugiego wspólnika w przejęciu majątku spółki w zamian za rozliczenie się ze wspólnikiem obciążonym ważnym powodem według reguł właściwych dla wystąpienia wspólnika ze spółki.

Powyższe rozstrzygnięcie nie oznacza jednak, że zastosowanie art. 63 § 1 k.s.h. jest każdorazowo warunkiem wystąpienia z powództwem na podstawie art. 66 k.s.h. Wspólnik dwuosobowej spółki jawnej, zainteresowany przejęciem jej majątku, może od razu wystąpić do sądu o rozwiązanie tej spółki w trybie i ze skutkami określonymi w tym drugim przepisie19. Jak wynika z przytoczonych opinii nauki, żądanie w wymienionej kwestii może być dochodzone w ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 63 § 1 k.s.h. (powództwo wzajemne) albo bezpośrednio w drodze odrębnego powództwa wniesionego na podstawie art. 66 k.s.h.20.

Zastosowanie powołanych podstaw prawnych kształtuje się wszakże różnie w zależności od sytuacji faktycznych. Jeżeli zostało już wszczęte postępowanie o rozwiązanie spółki jawnej na mocy pierwszego z powołanych przepisów, to powództwo wniesione następnie w trybie drugiego z tych przepisów nie może być rozpoznane samodzielnie do czasu zakończenia postępowania głównego. Postępowanie dotyczące przejęcia majątku spółki powinno wówczas podlegać połączeniu z postępowaniem głównym. Ponadto, w razie wniesienia powództwa na podstawie art. 63 § 1 k.s.h. można w tym samym postępowaniu rozszerzyć jego podstawę prawną o art. 66 k.s.h. i wynikające z niego żądanie przejęcia majątku spółki. Oznacza to, że w powyższej sytuacji obydwaj wspólnicy-strony sporu mają możliwość skorzystania w tym samym postępowaniu z prawa domagania się przejęcia majątku spółki, zarzucając sobie wzajemnie ważny powód rozwiązania spółki. W zależności też od rezultatu ustaleń co do zachodzenia ważnego powodu po stronie każdego z tych wspólników, sąd zdecyduje, czy oprócz orzeczenia o rozwiązaniu spółki orzec też o przyznaniu jej majątku jednemu ze wspólników, czy też brak uzasadnienia dla orzeczenia w tej sprawie (z racji obciążenia ważnym powodem, w jednakowym stopniu, obydwu wspólników).

dr hab. Marcin Trzebiatowski

adiunkt w Katedrze Prawa Handlowego KUL Jana Pawła II

 

 1 Ustawa z 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz.U. Nr 94, poz. 1037 z późn.zm.), dalej k.s.h..

 2 M. Allerhand [w:] Kodeks handlowy. Komentarz Maurycego Allerhanda, Bielsko-Biała 1997 (przedruk), s. 167, uw. 16 do art. 118. Z. Fenichel [w:] T. Dziurzyński, Z. Fenichel, M. Honzatko, Kodeks handlowy z komentarzem, Łódź 1996 (przedruk), s. 135, uw. 5 do art. 118.

 3 J. Szwaja [w:] S. Sołtysiński, A. Szajkowski, J. Szwaja, Kodeks handlowy. Komentarz, tom I, Warszawa 1997, s. 725; W. Pyzioł [w:] Kodeks handlowy. Komentarz (red. K. Kruczalak), Warszawa 1998, s. 168 i 172. Podobnie A. W. Wiśniewski, Prawo o spółkach. Podręcznik praktyczny. Wiadomości ogólne. Spółki osobowe, tom 1, Warszawa 1992, s. 111-112; B. Jasinkiewicz [w:] Kodeks handlowy z komentarzem (opr. zbior.), Gdańsk 1997, s. 139.

 4 J. Szwaja [w:] S. Sołtysiński, A. Szajkowski, A. Szumański, J. Szwaja, Kodeks spółek handlowych. Komentarz do artykułów 1-150, tom I, Warszawa 2006, s. 499.

 5 J. A. Strzępka, E. Zielińska [w:] Kodeks spółek handlowych. Komentarz (red. J. A. Strzępka), Warszawa 2009, s. 123-124; S. Sołtysiński [w:] System prawa prywatnego. Prawo spółek osobowych (red. A. Szajkowski), tom 16, Warszawa 2008, s. 822; K. Strzelczyk [w:] J. Naworski, K. Strzelczyk, T. Siemiątkowski, R. Potrzeszcz, Komentarz do kodeksu spółek handlowych. Spółki osobowe, Warszawa 2001, s. 191.

 6 S. Ciarkowski, Spółka jawna - powstanie, zarządzanie, przekształcanie. Komentarz, przykłady, wzory, Gdańsk 2007, s. 391.

 7 M. Allerhand, jw., s. 173, uw. 5 do art. 121.

 8 Z. Fenichel, jw., s. 135, uw. 5 do art. 118.

 9 J. Szwaja, Kodeks spółek..., s. 513.

10 Jw., s. 514.

11 Na tle przepisów k.s.h. - J. Jacyszyn [w:] J. Jacyszyn, S. Krześ, E. Marszałkowska-Krześ, Kodeks spółek handlowych. Komentarz. Orzecznictwo, Warszawa 2001, s. 104, a na tle przepisów k.h. - W. Pyzioł, jw., s. 168 i 172; A. W. Wiśniewski, jw., s. 111-112.

12 B. Jasinkiewicz, jw., s. 144.

13 A. Szajkowski, M. Tarska, Prawo spółek handlowych, Warszawa 2005, s. 211. W tym sensie również A. Kawałko [w:] Meritum. Prawo spółek 2006/2007 (opr. zbior.), Warszawa 2006, s. 337; J. Szczotka, Spółka jawna, Bydgoszcz-Lublin 2003, s. 122 i 126. Por. też A. Kidyba, Kodeks spółek handlowych. Komentarz do artykułów 1-300 K.S.H., tom I, Warszawa 2002, s. 242.

14 E. J. Krześniak, Rozwiązanie spółki partnerskiej, PPH 2003/7/28.

15 Por. M. Rodzynkiewicz, Kodeks spółek handlowych. Komentarz, Warszawa 2005, s. 111 i 115.

16 Por. E. J. Krześniak, jw., s. 28.

17 Patrz przyp. 8. Tak za M. Allerhandem, choć jedynie ogólnie względem art. 63 § 2 k.s.h., K. Strzelczyk, jw., s. 192. Por. też J. Szczotka, jw., s. 126-127, wraz z cyt. tam dalszą literaturę.

18 Por. postanowienie SN z 19 grudnia 2007 r., V CSK 343/07, Lex-Temida nr 394751. Co do problemów związanych z tym swoistym „przekształceniem” spółki zob. np. R. Fronc, M. Poźniak-Niedzielska, Jeszcze o jednoosobowej spółce osobowej, PPH 2006/2/15-17.

19 Por. wyrok SN z 26 września 2007 r., IV CSK 165/07, Mon.Pr. 2007/20/1114, w tym zwłaszcza stan faktyczny sprawy rozstrzygniętej tym wyrokiem.

20 Patrz przyp. 11 oraz np. M. Rodzynkiewicz, jw., s. 115-116.

reklama

Polecamy artykuły

Narzędzia przedsiębiorcy

POLECANE

Dotacje dla firm

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Pomysł na biznes

Eksperci portalu infor.pl

PLISZKA inżyniering przeciwpożarowy

PLISZKA inżyniering przeciwpożarowy od 1989 roku działa na polu zwiększenia świadomości społecznej w zakresie profilaktyki i bezpieczeństwa przeciwpożarowego w domach, biurach, zakładach przemysłowych itp.

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »
Notyfikacje
Czy chcesz otrzymywać informacje o najnowszych zmianach? Zaakceptuj powiadomienia od mojafirma.Infor.pl
Powiadomienia można wyłączyć w preferencjach systemowych
NIE
TAK