Wyrok TK. 50-proc. stawka PIT - martwy przepis

Zarzut niekonstytucyjności postawił tylko przepisowi proceduralnemu wprowadzającemu w życie te przepisy. Trybunał uznał, że tryb wprowadzenia 50-proc. stawki PIT naruszył 30-dniowy okres vacatio legis i był niezgodny z konstytucją.
Najwyższa stawka, obejmująca osoby zarabiające ponad 600 tys. zł rocznie, nie zniknie z porządku prawnego, jednak przestanie obowiązywać. Takie salomonowe rozwiązanie znalazł po długich rozważaniach Trybunał Konstytucyjny. Trybunał nie uznał bowiem za niekonstytucyjne materialnych przepisów, wprowadzających 50-proc. stawkę, a jedynie przepis art. 9 ustawy nowelizującej ustawę o PIT wprowadzający te przepisy w życie.

Rozpoznając wniosek prokuratora generalnego w sprawie konstytucyjności przepisów ustawy z dnia 18 listopada 2004 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, TK podtrzymał dotychczasową linię orzecznictwa, że dla przepisów podatkowych musi być zachowany dłuższy, 30-dniowy okres vacatio legis. W tym przypadku wynosił on 18 dni. Przypomnijmy, że w tej kwestii zgodne były wszystkie strony postępowania: prokurator, Sejm i rząd. Wszyscy wnosili o uznanie przepisów za niekonstytucyjne. Szukając rozwiązania, trybunał wezwał Jolantę Szymanek-Deresz celem wyjaśnienia, dlaczego prezydent podpisał ustawę tak późno. Broniła się ona jednak twardo, podkreślając, że prezydent nie złamał prawa, zmieścił się w konstytucyjnym terminie, a wyjaśnienia przed Trybunałem powinien składać tylko wówczas, gdyby to on zaskarżył ustawę do Trybunału.

Trybunał podkreślił, że nie ma znaczenia, że przepisy dotyczące waloryzacji przez ministra finansów skali podatkowej już nie obowiązują. Zdaniem TK, 30-dniowego okresu vacatio legis nie normowały żadne przepisy, a ukształtowało go orzecznictwo w obronie zasad konstytucyjnych. Okres ten dla regulacji daninowych, wprowadzających dla podatników obciążenia podatkowe, powinien nadal obowiązywać. Podatnicy zostali zaskoczeni nową stawką, co złamało konstytucyjne zasady zaufania do państwa prawa i przyzwoitej legislacji – podkreślił TK.

Trybunał nie był jednak jednomyślny. Zdanie odrębne zgłosił sędzia Marek Mazurkiewicz. Według niego trybunał powinien uznać za niekonstytucyjne wszystkie zaskarżone przepisy dotyczące 50-proc. stawki. TK pozostawia w treści ustawy zaskarżone przepisy, choć w wyniku pozbawienia ich przymiotu wejścia w życie stają się one niewykonalne i ich byt prawny jest wątpliwy. Decyzja o ich wejściu w życie jest uzależniona od niepewnych, przyszłych działań ustawodawcy. Stan ten nie sprzyja przejrzystości prawa – podkreślił sędzia Marek Mazurkiewicz. Wyrok ma fundamentalne znaczenie, ponieważ w nieco nowym porządku prawnym, podtrzymuje dotychczasową zasadę 30-dniowej vacatio legis dla przepisów podatkowych (TK 48/04).