Kategorie

Uprawnienia spedytora i przewoźnika wynikające z prawa zastawu

ShutterStock
Prawo zastawu należy do ograniczonych praw rzeczowych, których celem jest zabezpieczenie wierzytelności. Podobnie jak hipoteka zastaw jest prawem rzeczowym, jednakże w odróżnieniu od niej służy zabezpieczeniu wierzytelności na rzeczach ruchomych oraz niektórych prawach.

Prawo zastawu przysługuje spedytorowi i przewoźnikowi z mocy samej ustawy. Zatem prawo zastawu nie musi wynikać z zawartej umowy lub aneksu - jest ono należne bez względu na zawarcie takiego postanowienia. Warunkiem skorzystania z prawa zastawu jest posiadanie przesyłki lub dokumentów umożliwiających rozporządzanie przesyłką przez przewoźnika, spedytora lub osoby, które je dzierżą w ich imieniu. 

Prawo zastawu dla spedytora i przewoźnika

Reklama

Do prawa zastawu przysługującego spedytorowi i przewoźnikowi mają zastosowanie przepisy Kodeksu cywilnego (dalej jako „k.c.”) dotyczące zastawu na rzeczy ruchomej art. 306-325. Zatem wierzyciel może dochodzić zaspokojenia z rzeczy bez względu na to, czyją stała się własnością i z pierwszeństwem przed wierzycielami osobistymi właściciela rzeczy (z wyjątkiem tych wierzycieli, którym z mocy ustawy przysługuje pierwszeństwo szczególne).

Jeżeli w chwili ustanowienia zastawu rzecz jest już obciążona innym prawem rzeczowym, zastaw powstały później ma pierwszeństwo przed prawem powstałym wcześniej, chyba że zastawnik działał w złej wierze. Ponadto nieważne jest zastrzeżenie, przez które zastawca zobowiązuje się względem zastawnika, że nie dokona zbycia lub obciążenia rzeczy przed wygaśnięciem zastawu. Przedstawione wyżej atrybuty zastawu przemawiają za tym, że jest on skuteczną bronią w walce z nierzetelnymi kontrahentami.


Prawo zastawu w spedycji

Spedytorowi dla zabezpieczenia roszczeń o przewoźne oraz roszczeń o prowizję, o zwrot wydatków i innych należności wynikłych ze zleceń spedycyjnych, jak również dla zabezpieczenia takich roszczeń przysługujących poprzednim spedytorom i przewoźnikom, przysługuje ustawowe prawo zastawu na przesyłce, dopóki przesyłka znajduje się u niego lub u osoby, która ją dzierży w jego imieniu, albo dopóki może nią rozporządzać za pomocą dokumentów (art. 802 k.c). Przedmiotem zabezpieczenia roszczeń spedytora mogą być wszelkie należności ze zleceń spedycyjnych. Zatem jest on upoważniony do ustanowienia zabezpieczenia należności jemu przypadających z jakichkolwiek zleceń spedycyjnych, jakie istniały pomiędzy nim a zleceniodawcą, ale także do zabezpieczenia roszczeń poprzednich spedytorów czy przewoźników.

Prawo zastawu w przewozie

Zgodnie z art. 790 k.c. dla zabezpieczenia roszczeń wynikających z umowy przewozu, w szczególności: przewoźnego, składowego, opłat celnych i innych wydatków, jak również dla zabezpieczenia takich roszczeń przysługujących poprzednim spedytorom i przewoźnikom, przysługuje przewoźnikowi ustawowe prawo zastawu na przesyłce, dopóki przesyłka znajduje się u niego lub u osoby, która ją dzierży w jego imieniu, albo dopóki może nią rozporządzać za pomocą dokumentów. Przepisy regulujące zastaw w spedycji i przewozie zawierają bardzo zbliżoną regulację prawną, jednakże należy zauważyć, że pod względem przysługujących uprawnień znacznie się od siebie różnią.


Reklama

Zgodnie z art. 790 k.c. przewoźnikowi przysługuje prawo zastawu przesyłki będącej przedmiotem konkretnej umowy przewozu. Zatem w przypadku zaległości wynikających z poprzednio zawartych umów z danym kontrahentem, przewoźnik nie jest uprawniony do zastawu przesyłki będącej przedmiotem umowy późniejszej. Ponadto art. 57 ustawy prawa przewozowego ogranicza przysługujące przewoźnikowi prawo zastawu przesyłek organów władzy i administracji państwowej oraz organów wymiaru sprawiedliwości i ścigania.

Przepisy dotyczące zastawu w prawie przewozowym nie dotyczą przewozów w transporcie morskim, lotniczym i konnym. Zastaw może być ustanowiony również przez przewoźnika kolejowego i drogowego. Przepisy o zastawie stosuje się także do przewozów międzynarodowych, jeżeli umowa międzynarodowa nie stanowi inaczej.

Kiedy stosować prawo zastawu?

Prawo zastawu jest skutecznym środkiem windykacyjnym służącym przewoźnikom i spedytorom. Jednakże w celu zastosowania przyznanego ustawowo uprawnienia należy dokładnie przeanalizować możliwość i warunki jego zastosowania.

Błędnie zastosowane prawa zastawu może skutkować powstaniem stanu bezprawnego jakim jest popełnienie czynu niedozwolonego z art. 278 Kodeksu karnego tj. przywłaszczenie cudzej rzeczy ruchomej. Ponadto powoływanie się na prawo zastawu nie może być oderwane od innych praw i obowiązków jakie prawo nakłada na spedytora i przewoźnika. Naruszenie tych obowiązków może doprowadzić do powstania odpowiedzialności odszkodowawczej.

Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Moto
    1 sty 2000
    13 maja 2021
    Zakres dat:

    Sprzedaż opon w Q1 2021. Wyraźnie widać wzrosty!

    Sprzedaż opon w Q1 2021 z dwucyfrowymi wzrostami. Polski Związek Przemysłu Oponiarskiego zaprezentował dane, które napawają optymizmem.

    Test: Opel Insignia kombi po liftingu. Królowa flot ciągle w formie?

    Opel Insignia po liftingu: Niemcy reanimowali staruszka czy jedynie usprawnili kilka drobiazgów w aucie, które jest nadal godne uwagi? Sprawdziliśmy to.

    Top 7: Jak podróżować z dziećmi?

    Jak podróżować z dziećmi? Jeżeli dziecko jest naprawdę małe, wyjazd może się stać wyzwaniem. Oto porady jak przygotować się do wyjazdu.

    Profesjonalna rejestracja pojazdów

    Profesjonalna rejestracja pojazdów: czym jest, na czym polega i dopełnienia jakich formalności wymaga? Sprawdziliśmy to.

    Wymiana karty motorowerowej na prawo jazdy kategorii AM

    Wymiana karty motorowerowej na prawo jazdy kategorii AM powinna zostać wykonana niezwłocznie. Na czym polega i jakich dokumentów wymaga?

    Wyrejestrowanie pojazdu po złomowaniu

    Wyrejestrowanie pojazdu po złomowaniu jest konieczne do tego, aby kierowca nie musiał np. płacić za polisę OC. Jak dochować obowiązku?

    Mercedes EQT - niewielki van z napędem elektrycznym

    Mercedes EQT jest przestronny, rodzinny, nowoczesny i... elektryczny. Niewielki van być może już wkrótce uzupełni ofertę marki.

    Odholowanie samochodu przez policję

    Odholowanie samochodu przez policję: w jakich przypadkach jest możliwe? Jak wygląda procedura odbioru samochodu z parkingu policyjnego?

    Nieodebranie samochodu z parkingu policyjnego

    Nieodebranie samochodu z parkingu policyjnego: co oznacza? I kiedy właściciel straci pojazd? Dziś poszukamy odpowiedzi na te pytania.

    Ile kosztuje parking policyjny 2021 r.?

    Ile kosztuje parking policyjny 2021 r.? Na jak duże opłaty powinni przygotować się kierowcy? Postanowiliśmy to sprawdzić.

    Nalepka kontrolna na szybie pojazdu: gdzie ją przykleić?

    Nalepka kontrolna na szybie pojazdu: gdzie ją przykleić? I jak ją przykleić? Przygotowaliśmy zestaw praktycznych porad.

    Nowy Tigaun Allspace. Premiera jeszcze w maju!

    Tiguan Allspace będzie kolejną z nowości, które pojawią się w gamie marki. Volkswagen odświeży wygląd SUV-a i zadba o... technologię!

    Jak założyć wyząbkowane opony? Czy się da?

    Jak założyć wyząbkowane opony? To o tyle zasadnicze pytanie, że ząbkowanie oznacza uszkodzenie bieżnika w ogumieniu.

    Kto płaci za parking policyjny po wypadku?

    Kto płaci za parking policyjny po wypadku? To postanowiliśmy sprawdzić dziś. Odpowiedź na pytanie jest o tyle ważna, że koszty mogą być wysokie!

    Wspólne oświadczenie o zdarzeniu drogowym: czym jest?

    Wspólne oświadczenie o zdarzeniu drogowym: czym jest, do czego może być potrzebne i czemu ułatwia załatwienie sprawy kierowcy? Sprawdziliśmy to.

    Jazda na suwak a wymuszanie. Kiedy kierowcy łamią przepisy?

    Jazda na suwak a wymuszanie, czyli dziś opowiemy o przypadkach, w których kierowca nie ma obowiązku ustąpienia pierwszeństwa.

    Test: Audi Q2 po liftingu. Recepta jest prosta: benzyniak i automat

    Audi Q2 po liftingu w czerwonym kolorze stanęło przed redakcją. Recepta na sukces? Półtoralitrowy benzyniak, automatyczna skrzynia i wyposażenie.

    Co druga Toyota w Polsce jest... hybrydowa!

    Sprzedaż hybryd Toyoty w Polsce wzrosła do poziomu 30 316 sztuk. W efekcie co drugi model opuszczający salon japońskiej marki ma eko-napęd.

    Ile kosztuje doba na parkingu policyjnym?

    Ile kosztuje doba na parkingu policyjnym? Od 1 stycznia kierowcy powinni się liczyć z wyższymi opłatami. O ile wzrosły i ile teraz wynoszą?

    Brak nalepki na szybie 2021 r. Ile wynosi mandat?

    Brak nalepki na szybie: 2021 r. coś zmienia? Ile wynosi mandat? Jakie jeszcze konsekwencje czekają na kierowcę? Postanowiliśmy to sprawdzić.

    Kupno auta z parkingu policyjnego: co musisz wiedzieć?

    Kupno auta z parkingu policyjnego? Tak jest możliwe. Atrakcyjna cena to jednak nie wszystko. Kupujący musi też pamiętać o wadach takich pojazdów.

    Mandat za dwie naklejki na szybie. Czy jest możliwy?

    Mandat za dwie naklejki na szybie. Czy jest możliwy? I ile może wynosić? Poszukajmy odpowiedzi na te pytania.

    Auta luksusowe: Polacy kupują je coraz chętniej!

    Auta luksusowe zdają się być... korona-odporne w Polsce. Bo pomimo pandemii rynek samochodów premium ma się świetnie. Na ile świetnie? Oto raport.

    Przejęcie leasingu samochodu przez osobę prywatną

    Przejęcie leasingu samochodu przez osobę prywatną: na czym polega, czy jest możliwe i co musisz o nim wiedzieć? Na te pytania odpowiemy w tekście.

    Jak odebrać auto z parkingu policyjnego?

    Jak odebrać auto z parkingu policyjnego? Podstawą są dokumenty uprawniające do odbioru, ale także... wniesienie opłaty za holowanie i postój.