Kategorie

Czy kierowca zapłaci odszkodowanie członkowi swojej rodziny?

Kamil Fraszkiewicz
Wypadek samochodowy fot. Fotolia
Jeśli kierowca spowoduje wypadek, w którym ucierpią członkowie jego rodziny, to czy musi zapłacić im odszkodowanie? Jak wygląda to z punktu widzenia przepisów prawa?

Jednym samochodem lub motocyklem często podróżują członkowie bliskiej rodziny (np. małżonkowie albo rodzice z dzieckiem). W związku z powyższym, kierowcy czasem mają wątpliwości dotyczące swojej odpowiedzialności cywilnej wobec bliskich. Na szczęście ta kwestia jest mniej skomplikowana, niż mogłoby się wydawać. Obowiązujące przepisy nie przewidują zwolnienia kierowcy oraz ubezpieczyciela z odpowiedzialności za szkody osobowe krewnych przewożonych jednym samochodem lub motocyklem. Po wielu sporach sądowych oraz interwencji Rzecznika Ubezpieczonych (obecnego Rzecznika Finansowego) okazało się, że brak zwolnienia z odpowiedzialności dotyczy również sytuacji, w której ranny małżonek był współwłaścicielem pojazdu.

Wobec członków swojej rodziny kierowca odpowiada na zasadzie ryzyka

Reklama

Warto wiedzieć, że odpowiedzialność kierowcy wobec jego pasażerów jest regulowana przez przepisy kodeksu cywilnego (KC). Zgodnie z artykułem 415 KC ten „kto z winy swej wyrządził drugiemu szkodę, obowiązany jest do jej naprawienia”. Szczegółowe przepisy nie stwarzają podstawy do tego, aby wyłączyć lub ograniczyć odpowiedzialność cywilną kierowcy wobec członków jego rodziny. Artykuł 822 paragraf 1 KC mówi, że ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej powinno chronić ubezpieczonego przed skutkami szkód wyrządzonych osobom trzecim. Krajowi ubezpieczyciele czasem próbowali argumentować, że ranny członek bliskiej rodziny nie jest „osobą trzecią”. Takie ujęcie problemu nie wydaje się jednak zgodne z przepisami i podważa sens ubezpieczenia OC, które przede wszystkim powinno chronić ofiary wypadku. Wyłączenie odpowiedzialności ubezpieczyciela wobec osoby bliskiej jest możliwe tylko wtedy, gdy szkoda dotyczyła drugiego samochodu objętego majątkową wspólnością małżeńską (zobacz uchwała Sądu Najwyższego z dnia 29 listopada 1996 r. - sygn. akt III CZP 118/96).

ZWRÓĆ UWAGĘ: Zakład ubezpieczeń nie powinien wyłączać lub ograniczać swojej odpowiedzialności za szkody osobowe wyrządzone członkom rodziny sprawcy. Taka praktyka jest sprzeczna z przepisami i ochronną funkcją ubezpieczenia OC.

Przepisy kodeksu cywilnego nie uzasadniają również odpowiedzialności kierowcy wobec członków rodziny na zasadzie winy. Taki mniej restrykcyjny wariant dotyczy tzw. przewozu z grzeczności. Przewóz z grzeczności następuje, jeżeli kierowca nie miał żadnego interesu w podwiezieniu danej osoby. Bezpłatny przewóz nie jest grzecznościowy, jeżeli wiąże się z realizacją jakiegoś konkretnego celu (np. podwiezieniem lekarza do chorej matki). Takie stanowisko zaprezentował Sąd Najwyższy w ważnym wyroku z dnia 17 czerwca 1969 roku - sygn. akt II CR 191/69). Typowym przykładem przewozu grzecznościowego jest podwiezienie nieznajomego autostopowicza, który w żaden sposób nie zapłacił za przejazd.

Zobacz też: Po jakiej drodze można jeździć bez ubezpieczenia?

ZWRÓĆ UWAGĘ: Przewóz członków bliskiej rodziny nie może być traktowany jako grzecznościowy. Dlatego zasady odpowiedzialności kierowcy są bardziej restrykcyjne. 

Brak przesłanek do traktowania przewozu członków rodziny jako grzecznościowego sprawia, że kierowca powinien odpowiadać wobec krewnych na zasadzie ryzyka (tzn. niezależnie od swojej winy). Od odpowiedzialności na zasadzie ryzyka, można uwolnić się tylko po wskazaniu przynajmniej jednej z poniższych przesłanek egzoneracyjnych: 

  1. wyłączna wina osoby trzeciej, za którą kierujący nie ponosi odpowiedzialności (np. jako rodzic)
  2. wyłączna wina osoby poszkodowanej
  3. działanie siły wyższej 

Przykładem zastosowania tzw. egzoneracji przez kierowcę jest udowodnienie, że wyłączną winę za wypadek ponosi osoba trzecia (patrz punkt 1).

ZWRÓĆ UWAGĘ: Kierowca może uwolnić się od odpowiedzialności wobec pasażera przewożonego „niegrzecznościowo” (w tym członka rodziny), jeżeli udowodni, że tylko inny kierujący jest winny wypadku.

Małżonek - współwłaściciel pojazdu również otrzyma odszkodowanie z OC

W kontekście opisywanego zagadnienia, warto wspomnieć o sytuacji wzbudzającej kontrowersje i spory wśród prawników. Mowa o przypadku, w którym szkoda osobowa zostaje wyrządzona małżonkowi, będącemu jednocześnie współwłaścicielem samochodu. Ze względu na bardzo rozbieżne orzecznictwo sądów we wspomnianej kwestii, ówczesny Rzecznik Ubezpieczonych zwrócił się do Sądu Najwyższego z wnioskiem o wyrażenie stanowiska. Pytanie Rzecznika Ubezpieczonych brzmiało następująco: „Czy ubezpieczyciel ponosi odpowiedzialność gwarancyjną wynikającą z umowy ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych za szkody na osobie wyrządzone przez kierującego pojazdem każdemu pasażerowi, w tym osobie bliskiej, będącemu współposiadaczem pojazdu, w związku z ruchem, którego wyrządzono szkodę?”. W odpowiedzi na wniosek, Sąd Najwyższy podjął uchwałę z 7 lutego 2008 r. (sygn. akt III CZP 115/07), która wskazuje, że ubezpieczyciel powinien wypłacić świadczenie za szkody na osobie również małżonkowi będącemu współwłaścicielem pojazdu. Taka sama zasada dotyczy innych współwłaścicieli auta lub motocykla.

ZWRÓĆ UWAGĘ: Zakład ubezpieczeń nie jest zwolniony z odpowiedzialności za szkody na osobie również wtedy, gdy poszkodowany był współwłaścicielem pojazdu. 

Źródło: porównywarka OC Ubea.pl

Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Moto
    1 sty 2000
    20 cze 2021
    Zakres dat:
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Audi RS e-tron GT: w 3,2 sek. do setki w elektryku! Pierwsza jazda.

    Audi e-tron GT choć jest elektryczny, powstaje w tej samej fabryce co R8. Choć nie emituje spalin, generuje potężną ilość emocji.

    Zastaw rejestrowy na pojeździe. Czym jest i kiedy jest wpisywany?

    Zastaw rejestrowy na pojeździe. Czyli dziś opowiemy o tym, czemu pojawia się taka adnotacja w dokumentach pojazdu i jak się jej pozbyć.

    Nadanie nowego numeru VIN. Na czym polega?

    Nadanie nowego numeru VIN może być konieczne po poważnej modyfikacji pojazdu. jak przeprowadzić procedurę zgodnie z przepisami?

    Wydanie dowodu rejestracyjnego zatrzymanego przez Policje

    Wydanie dowodu rejestracyjnego zatrzymanego przez Policje. Czyli jak odzyskać dokumenty pojazdu po kontroli funkcjonariuszy?

    Status PKK: nieprawidłowe dane. Co to oznacza?

    Status PKK: nieprawidłowe dane. Co oznacza taki komunikat pojawiający się w systemie info-car.pl? Kandydat na kierowcę nie ma się co martwić.

    Mitsubishi L200 po tuningu. Po fabrycznym tuningu!

    Mitsubishi L200 świetnie radzi sobie w terenie. Ma jednak pewną słabość. 150 koni to niezbyt dużo. Na szczęście Japończycy mogą coś na to poradzić.

    Zdjęcie samochodu z rejestracją nie narusza RODO

    Zdjęcie samochodu z rejestracją spokojnie można publikować. Powód? Numer rejestracyjny pojazdu nie stanowi danych osobowych.

    Cupra Ateca [TEST]: w 4,9 sek. do setki w... rodzinnym SUV-ie

    Cupra Ateca choć ma typowo rodzinne ubranie, oferuje kierowcy aż 300 koni. Czy takie połączenie sprawdza się na drodze?

    Jak sprawdzić numer PKK? Kierowcę czeka wizyta w urzędzie...

    Jak sprawdzić numer PKK? Niestety, ale ustawodawca nie przewidział możliwości sprawdzenia online. To oznacza, że kierowca musi zawitać w urzędzie.

    Wniosek o dokonanie adnotacji w dowodzie rejestracyjnym

    Wniosek o dokonanie adnotacji w dowodzie rejestracyjnym: jak wygląda, jakie dokumenty do niego dołączyć i ile kosztuje załatwienie sprawy?

    Ile czasu jest ważny numer PKK?

    Ile czasu jest ważny numer PKK? To pytanie, które mogą zadać kandydaci na kierowców. A więc? Postaramy się odpowiedzieć na nie w naszym materiale.

    Fabryczny gaz nie wbity w dowód. Co to oznacza?

    Fabryczny gaz nie wbity w dowód tworzy poważny problem dla kierowcy. Powód? Samochód nie przejdzie przeglądu technicznego!

    Nowy Lexus NX. Wygląda jak stary, ale jest nowy i ma plug-ina

    Nowy Lexus NX został oficjalnie zaprezentowany. Druga odsłona SUV-a segmentu D zdaniem producenta otrzymała aż 95 proc. nowych komponentów.

    Jak założyć PKK przez internet?

    Jak założyć PKK przez internet? Wystarczy że kandydat na kierowcę odwiedzi rządową stronę i po wypełnieniu zatwierdzi wniosek profilem zaufanym.

    Jak usunąć wpis taxi z dowodu? Czy się da?

    Jak usunąć wpis taxi z dowodu rejestracyjnego pojazdu? No i tu pojawia się pewien problem. Bo przepisy mówią nie o usunięciu, a raczej wykreśleniu.

    Gaz nie wbity w dowód: jak zalegalizować LPG w aucie?

    Gaz nie wbity w dowód? Jak zalegalizować obecność instalacji LPG w aucie? Błąd podczas montażu będzie kosztować kierowcę trochę... czasu!

    Mandat za brak wbitego haka. Ile wynosi?

    Mandat za brak wbitego haka: czy policjant może ukarać kierowcę grzywną? Jakie jeszcze konsekwencje oznacza brak haka w dowodzie rejestracyjnym?

    Test: Skoda Octavia Plug-in - nie świetna, ale zaskakująco dobra!

    Skoda Octavia plug-in nie jest idealna. Mimo wszystko test zakończyłem z uśmiechem na twarzy. Powód? Nie tylko hybrydy z Japonii są oszczędne!

    Volkswagen Polo 2021: częściowa autonomia jazdy to nowość!

    Volkswagen Polo 2021 jest oferowany z systemem IQ.Drive Travel Assist. Częściowa autonomia jazdy jest nowością w segmencie B.

    Samochód elektryczny: cena może czynić cuda?

    Samochód elektryczny: cena może sprawić, że elektryka kupiłby każdy Polak. Jaka jednak musiałaby być ta cena? Taka sama jak w spalinowcach.

    Zgłoszenie nabycia pojazdu: gdzie złożyć wniosek? W miejscu...

    Zgłoszenie nabycia pojazdu: gdzie złożyć wniosek? Ministerstwo Infrastruktury nie ma wątpliwości - zgłoszenie składa się w miejscu zamieszkania.

    Dożywotni zakaz prowadzenia pojazdów jest legalny?

    Dożywotni zakaz prowadzenia pojazdów jest legalny? Do Trybunały Konstytucyjnego wpłynęła właśnie skarga. Jaka będzie decyzja?

    Jak wygląda rejestracja nowego samochodu z salonu 2021?

    Jak wygląda rejestracja nowego samochodu z salonu w 2021 roku? Teraz salon dealerski może zarejestrować pojazd online. Jak wygląda procedura?

    Opel Astra 2022. Tak będzie wyglądać Astra L!

    Opel Astra 2022 pokazuje pierwsze szczegóły stylistyczne. Co zwraca uwagę? Astra L otrzyma przedni pas w stylu nowej Mokki i wirtualny kokpit.

    Zasady korzystania z hulajnogi elektrycznej

    Zasady korzystania z hulajnogi elektrycznej. Czyli dziś opowiemy o tym, o czym po 20 maja 2021 roku muszą pamiętać kierowcy tego typu pojazdów.