| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Moja firma > Poradniki > Wszystko o umowach w obrocie gospodarczym

Wszystko o umowach w obrocie gospodarczym

Być może niewielu przedsiębiorców myśli o tym na co dzień, lecz wykonywanie umów jest dla ich firm niemal ciągłą działalnością. Umowy stanowią podstawę prawną dla większości wykonywanych przez nich czynności, a często decydują o powodzeniu współpracy z kontrahentem czy nawet o opłacalności biznesu. Niektóre z rodzajów umów zawieranych przez przedsiębiorców są dedykowane wyłącznie obrotowi gospodarczemu, ale większość z nich to umowy typowe, które zawierane są powszechnie. Dlatego też wiedza o umowach gospodarczych przyda się zarówno właścicielom firm, jak też przyszłym przedsiębiorcom. Uzyskując świadomość co do znaczenia konkretnych typów umów, można znacząco ograniczyć ryzyko występowania sytuacji kryzysowych.

Cel przewłaszczenia

Zgodnie z art. 101 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe (t.j. Dz.U. z 2002 r. nr 72, poz. 665 z późn. zm.; ost. zm. Dz.U. z 2009 r. nr 71, poz. 609) zabezpieczenie wierzytelności banku może być dokonane w drodze przeniesienia na bank przez dłużnika lub osobę trzecią, do czasu spłaty zadłużenia wraz z należnymi odsetkami i prowizją, prawa własności rzeczy ruchomej lub papierów wartościowych. Jest to właściwie jedyny przepis, który w polskim porządku prawnym stanowi o treści przewłaszczenia na zabezpieczenie. Zgodnie z nazwą tej umowy chodzi w niej o to, by podmiot ponoszący określone ryzyko w czyimś interesie zabezpieczył to ryzyko poprzez nabycie własności określonej rzeczy należącej poprzednio do podmiotu, w interesie którego ponoszone jest ryzyko. Po przeminięciu ryzyka podmiot nabywający rzecz w celu zabezpieczenia zobowiązany jest do powrotnego przeniesienia własności. Bardzo często przeniesienie własności rzeczy na podmiot zabezpieczający swe ryzyko wcale nie wiąże się z jednoczesnym wydaniem rzeczy, która nadal pozostaje u swego byłego właściciela i wykorzystywana jest zgodnie ze swoim dotychczasowym przeznaczeniem.
Przytoczony przepis prawa bankowego odnosi się wyłącznie do rzeczy ruchomych. W praktyce bankowej właśnie one najczęściej stają się przedmiotem umowy przewłaszczenia na zabezpieczenie. Niektóre banki dopuszczają jedynie umowę przewłaszczenia obejmującą rzeczy oznaczone co do tożsamości, inne także rzeczy oznaczone co do gatunku i ze zmiennym składem.
Co do zasady, banki stosują dwa rozwiązania dla uregulowania powrotnego przejścia własności przewłaszczonej rzeczy:
● przeniesienie własności rzeczy ruchomej pod warunkiem zawieszającym z jednoczesnym określeniem terminu, po upływie którego, gdy dotychczasowy właściciel nie spełni ciążącego na nim zobowiązania, własność rzeczy przechodzi automatycznie na bank. Późniejsze wykonanie zobowiązania, np. poprzez spłatę kredytu wraz z odsetkami, prowizją i innymi kosztami, powoduje natomiast powrotne przeniesienie własności na kredytobiorcę;
● przeniesienie własności rzeczy pod warunkiem rozwiązującym. W tym wypadku bank lub inny podmiot zabezpieczający swe ryzyko nabywa rzecz, której własność automatycznie wraca do poprzedniego właściciela z chwilą spełnienia się określonego w umowie warunku np. spłaty kredytu. Dla zachowania pewności w obrocie gospodarczym zaleca się, by podobnie jak w przypadku zastosowania warunku zawieszającego, także umowa przewłaszczenia zawarta z zastrzeżeniem warunku rozwiązującego była powiązana z terminem, którego bezskuteczne upłynięcie zadecyduje o ostatecznym potwierdzeniu prawa własności po stronie nabywcy.
Zapamiętaj
Umowa przewłaszczenia na zabezpieczenie umożliwia podmiotowi ponoszącemu ryzyko na stosunkowo pewne zabezpieczenie (staje się przecież właścicielem przedmiotu przewłaszczenia), a jednocześnie zwalnia go z obowiązku dbania o rzecz, która pozostaje we władaniu dotychczasowego właściciela.
Daje to przewagę tej formie zabezpieczenia rzeczowego w porównaniu np. z zastawem. Zabezpieczający, czyli najczęściej bank, nie ma żadnego interesu w tym, żeby zarządzać określonymi przedmiotami rzeczowymi. Czasami jest to wręcz niemożliwe np. w sytuacji, gdy przewłaszczeniu podlega jedna z maszyn produkcyjnych będąca częścią taśmy produkcyjnej.
Sprawą istotną do ustalenia w umowie przewłaszczenia na zabezpieczenie jest podstawa prawna, na mocy której dłużnik zachowa rzecz przewłaszczoną w faktycznym władztwie. Stosunkiem prawnym, będącym podstawą pozostawienia rzeczy we władaniu przewłaszczającego jest najczęściej, w stosunku do rzeczy oznaczonych co do tożsamości, użyczenie, bądź stosunek nienazwany podobny do użyczenia. Czas jego trwania uzależniony jest od terminu wskazanego w umowie, a w sytuacji braku stosownych postanowień, przyjmuje się, że stosunek ten wygasa z chwilą spełnienia się warunku rozwiązującego bądź zawieszającego. W praktyce rzadko występują umowy, w których użyczenie nie jest ograniczone określonym terminem, najczęściej termin ten pokrywa się z terminem, w którym nastąpi ziszczenie się warunku.
Kreując stosunek użyczenia strony umowy o przewłaszczenie rzeczy na zabezpieczenie powinny w sposób szczegółowy określić wzajemne prawa i obowiązki. W razie braku ich sprecyzowania w umowie, zastosowanie znajdą odpowiednie postanowienia k.c.
Konstrukcją dopuszczalną może być także stosunek podobny do przechowania, z tym jednak zastrzeżeniem, że przechowawca nie dysponuje uprawnieniem do korzystania z rzeczy będącej przedmiotem przechowania.
Dla skutecznego przeniesienia własności rzeczy oznaczonych co do gatunku konieczne jest przeniesienie posiadania, które może nastąpić na różne sposoby. Najczęściej wykorzystuje się model opisany w art. 349 k.c. polegający na tym, że właściciel posiadający do tej pory rzecz zachowuje ją w swoim władaniu już tylko jako posiadacz albo jako dzierżyciel na podstawie stosunku prawnego, który strony umowy jednocześnie ustalają. Przy zastosowaniu tego rozwiązania rzecz znajduje się już we władaniu u przyszłego posiadacza zależnego, stąd nie ma wymogu wydania rzeczy, a decydujące jest samo porozumienie stron.
Ważną w praktyce pozostaje sprawa, która niekiedy wydaje się aż nazbyt oczywista. Chodzi o oznaczenie przewłaszczonej rzeczy przez jej posiadacza, a byłego właściciela. Niejednokrotnie bowiem jest tak, że zbywca rzeczy przewłaszczonej prowadzi przedsiębiorstwo stanowiące zorganizowaną masę majątkową i posiada znacznie więcej rzeczy tego samego rodzaju lub podobnych. W takiej sytuacji nietrudno byłoby o pomyłkę. Z tego powodu strony powinny zadbać o to, by rzeczy przewłaszczone można było z łatwością odróżnić. Powinny zatem zawrzeć w umowie przewłaszczenia na zabezpieczenie stosowne zapisy.

reklama

Narzędzia przedsiębiorcy

POLECANE

Dotacje dla firm

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Pomysł na biznes

Eksperci portalu infor.pl

Sylwia Kozłowska

Dydaktyk medialny

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »