| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Moja firma > Poradniki > Jaka jest odpowiedzialność majątkowa spółki za przestępstwa pracowników

Jaka jest odpowiedzialność majątkowa spółki za przestępstwa pracowników

Jeżeli podmiot gospodarczy uzyskał korzyść majątkową z przestępstwa popełnionego np. przez swojego pracownika lub prezesa, to sąd może zobowiązać go do zwrotu tej korzyści Skarbowi Państwa. W takiej sytuacji przedstawiciel podmiotu gospodarczego może brać udział w toczącym się postępowaniu i np. zadawać pytania przesłuchiwanym osobom oraz składać własne wnioski dowodowe. Przysługuje mu także prawo do zaskarżenia niekorzystnego dla siebie wyroku.

Postępowanie sądowe
 
Po wpłynięciu do sądu aktu oskarżenia oraz wniosku prokuratora o zobowiązanie podmiotu zbiorowego do zwrotu korzyści majątkowej Skarbowi Państwa prezes sądu podejmuje decyzje, czy skierować sprawę na rozprawę czy na posiedzenie. Jeżeli sprawa zostanie skierowana na rozprawę, to prezes sądu ma obowiązek zawiadomienia o jej terminie spółkę lub inny podmiot gospodarczy. Ten szczególny tryb zawiadomienia (a nie wezwania na rozprawę) wynika właśnie z tego, że podmiot, który ma być zobowiązany do zwrotu korzyści majątkowej, nie jest stroną postępowania sądowego.
W celu ochrony swoich praw i interesów spółka lub inny podmiot gospodarczy może ustanowić swojego pełnomocnika, który będzie uprawniony do udziału w rozprawach i wszystkich czynnościach podejmowanych przez sąd. Pełnomocnikiem każdej osoby prawnej i innego podmiotu nieposiadającego osobowości prawnej, może być nie tylko adwokat, tak jak w przypadku obrońcy oskarżonego, ale także radca prawny. Musi on jedynie posiadać odpowiednie pełnomocnictwa, uprawniające go do podejmowania czynności procesowych w imieniu podmiotu zobowiązanego do zwrotu korzyści. W toku procesu sądowego, jeszcze przed jego zakończeniem, podmiot zobowiązany do zwrotu korzyści majątkowej musi zostać przesłuchany w charakterze świadka. Jest to obowiązek sądu i jeżeli czynność ta nie zostanie przeprowadzona, to niedopuszczalne jest nałożenie obowiązku zwrotu korzyści majątkowej. Jeśli jednak w toku postępowania sąd dojdzie do przekonania, że zachodzą okoliczności uzasadniające umorzenie postępowania lub warunkowe umorzenie postępowania, to nie ma obowiązku przeprowadzania takiego przesłuchiwania. W takich bowiem okolicznościach orzeczenie obowiązku zwrotu uzyskanych korzyści majątkowych i takie nie będzie przecież dopuszczalne.
Jeżeli podmiotem zobowiązanym do zwrotu korzyści majątkowej ma być osoba prawna, czyli np. spółka akcyjna czy z ograniczoną odpowiedzialnością lub inny podmiot gospodarczy niemający osobowości prawnej, jak np. spółka cywilna, to sąd przesłuchuje osobę uprawnioną do działania w jej imieniu. Podobnie jak oskarżony, osoba ta może odmówić zeznań. Nie ma ona bowiem obowiązku udowadniania swojej niewinności, a tym bardziej dostarczania dowodów na swoją winę, jeżeli uzna, że najlepszym sposobem obrony będzie odmowa składania zeznań, to ma do tego pełne prawo i sąd nie ma prawa zmuszania jej do zeznawania, np. poprzez nakładanie na nią kar porządkowych. W przypadku odmowy składania zeznań sąd nie ma prawa brać pod uwagę zeznań złożonych przez taką osobę wcześniej, np. w postępowaniu przygotowawczym. Nie mogą one bowiem stanowić dowodu ani być odtwarzane. Jeśli osoba uprawniona do składania zeznań w imieniu podmiotu zbiorowego nie włada w wystarczającym stopniu językiem polskim, to przysługuje jej prawo do bezpłatnej pomocy z tłumacza. Z uwagi na fakt, iż spółka lub inny podmiot gospodarczy, który ma być zobowiązany do zwrotu korzyści majątkowej uzyskanej na skutek przestępstwa, może uczestniczyć w toczącym się postępowaniu, to sąd powinien przesłuchać go w pierwszej kolejności, przed innymi świadkami, tuż po oskarżonym. Podczas bowiem składania zeznań przez pozostałych świadków przedstawiciele spółki lub innego podmiotu gospodarczego mogą przysłuchiwać się tym zeznaniom i mogą zadawać pytania zeznającym osobom. Przed złożonymi przez siebie zeznaniami nie powinni oni zatem mieć możliwości zapoznania się ze wszystkimi dowodami. Może im to bowiem ułatwiać obranie właściwej linii obrony.
Co prawda przedstawiciel podmiotu gospodarczego może odmówić składania zeznań, jednak nie może on odmówić stawienia się na rozprawę, podczas której ma być przesłuchiwany. Nawet jeżeli nie będzie chciał zeznawać, to musi złożyć takie oświadczenie przed sądem. Jeżeli będzie on odmawiał takiego stawiennictwa, to sąd może nałożyć na niego karę grzywny lub zarządzić zatrzymanie i przymusowe doprowadzenie. W celu umożliwienia sądowi, np. wezwania podmiotu gospodarczego na rozprawę, podczas której osoby uprawnione do jego reprezentacji będą mogły złożyć zeznania, podmiot ten ma obowiązek informowania sądu o każdej zmianie swojej siedziby i adresu do doręczeń. Nieprzekazanie sądowi takiej informacji będzie skutkowało tym, że wysłanie każdego pisma sądowego na ostatni znany adres będzie uważane za doręczenie prawidłowe.
W celu ochrony swoich praw i interesów podmiot gospodarczy zobowiązany do zwrotu korzyści majątkowej, uzyskanej z działalności przestępczej, może nie tylko zadawać pytania wszystkim osobom przesłuchiwanym, ale także składać wnioski dowodowe. Jeżeli przeprowadzenie dowodu będzie dopuszczalne, okoliczność, która ma być udowodniona w ten sposób, ma znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy (i nie została już udowodniona za pomocą innego dowodu), a złożony wniosek w sposób oczywisty nie zmierza do przedłużenia postępowania, to sąd ma obowiązek uwzględniania takiego wniosku dowodowego. W razie wskazania przez podmiot odpowiedzialny za zwrot korzyści dowodów przemawiających na jego korzyść sąd powinien uwzględnić je z urzędu. Przedstawiciel podmiotu zobowiązanego do zwrotu korzyści majątkowej może także przeglądać akta sprawy. Jest to bardzo ważne uprawnienie, bowiem umożliwia ocenę czynności przeprowadzonych już w postępowaniu i ewentualne zgłoszenie wniosku o podjęcie dodatkowych kroków procesowych.
Po zamknięciu przewodu sądowego, tuż przed naradą i wyrokiem sądu, przedstawiciel spółki lub innego podmiotu gospodarczego zobowiązanego do zwrotu korzyści majątkowej ma prawo do zabrania głosu końcowego. W swojej ostatniej przemowie może on jeszcze raz przedstawić dowody świadczące na jego korzyść, obalić twierdzenia strony przeciwnej i wypowiedzieć się co do swojej winy. Przedstawiciel podmiotu zobowiązanego do zwrotu korzyści Skarbowi Państwa zabiera głos przedostatni, tzn. tuż przed oskarżonym i jego obrońcą. Jest to bardzo ważne, że przemawia on po prokuratorze, bowiem w swoim stanowisku może ustosunkować się do wszystkich twierdzeń i dowodów przedstawionych przez oskarżyciela publicznego. Jeżeli prokurator z różnych powodów zabrałby ponownie głos, gdyż np. chciałby ustosunkować się do stanowiska zaprezentowanego przez oskarżonego, to przedstawiciel spółki lub innego podmiotu gospodarczego ma prawo do ponownego zabrania głosu po prokuratorze.
Jeżeli sąd wyda wyrok skazujący osobę fizyczną, której przestępstwo przyniosło korzyść majątkową spółce lub innemu podmiotowi gospodarczemu i zobowiąże ten podmiot do zwrotu tej korzyści Skarbowi Państwa, to ich przedstawiciele mają prawo do zaskarżenia takiego orzeczenia. W tym celu powinni złożyć apelację do sądu wyższego rzędu, za pośrednictwem sądu, który wydał wyrok. Termin na złożenie apelacji wynosi 14 dni od dnia doręczenia wyroku z uzasadnieniem. Uzasadnienie wyroku nie jest jednak sporządzane do każdego wyroku z urzędu. Jeżeli spółka lub inny podmiot gospodarczy chce się z takim uzasadnieniem zapoznać, to w terminie siedmiu dni od dnia wydania wyroku jej przedstawiciel powinien złożyć w sądzie, który wydał wyrok, wniosek o jego sporządzenie. Jeżeli przedstawiciel podmiotu zobowiązanego do zwrotu korzyści majątkowej nie składał wniosku o sporządzenie uzasadnienia - ma 21 dni na złożenie apelacji (licząc od dnia ogłoszenie wyroku). Jeżeli jednak sąd umorzy postępowanie lub uniewinni sprawcę przestępstwa i w związku z tym pozostawi bez rozpoznania wniosek prokuratora o zwrot korzyści majątkowej Skarbowi Państwa, to przedstawiciel podmiotu gospodarczego nie będzie miał prawa do złożenia apelacji. Nawet jeżeli nie będzie się zgadzał z wydanym wyrokiem.
PRAWA OSKARŻONEGO
Podmiotowi gospodarczemu w postępowaniu karnym przysługuje prawo do:
• zaskarżania zarządzeń i postanowień prokuratora wydanych w postępowaniu przygotowawczym i naruszających jego prawa (art. 302 par. 2 k.p.k.)
• złożenia zeznań lub odmowy składania zeznań w postępowaniu sądowym (art. 416 par. 2 i 3 k.p.k.)
• ustanowienia pełnomocnika (art. 87 k.p.k.)
• do bezpłatnej pomocy tłumacza, jeżeli jego przedstawiciel nie włada w wystarczającym stopniu językiem polskim (art. 72 k.p.k.)
• zgłaszania własnych wniosków dowodowych (art. 167 i art. 352 k.p.k.)
• zadawania pytań osobom przesłuchiwanym (art. 370 k.p.k.)
• przeglądania akt sądowych (art. 156 par. 1 k.p.k.)
• zabrania ostatniego głosu, tuż przed naradą i wydaniem wyroku przez sąd (art. 406 par. 1 k.p.k.)
• złożenia apelacji (art. 425 par. 1 i 3 w zw. z art. 444 k.p.k.).
 
reklama

Narzędzia przedsiębiorcy

POLECANE

Dotacje dla firm

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Pomysł na biznes

Eksperci portalu infor.pl

Romuald Pilitowski

Prezes Zarządu Salomon Finance

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »