Resort finansów obliczył, że na zmianie sposobu pobierania akcyzy straci ok. 200 mln zł. Dziś akcyzę pobiera się także od tzw. strat przesyłowych, czyli prądu, który "ginie" po drodze z elektrowni do dystrybutora. Gdy akcyzę zaczną płacić dystrybutorzy, podatek od "straconego" prądu przestanie wpływać. W związku z tym fiskus chciał podnieść akcyzę o 20 proc.
- Nie będziemy mieli wyjścia, podniesiemy ceny - protestowali energetycy. Podwyżce niechętny był też Urząd Regulacji Energetyki (URE). Akcyzę bowiem jak każdy podatek pośredni elektrownie przerzucają na końcowego odbiorcę, czyli przedsiębiorców i osoby prywatne.
Po wyborach resort finansów zdecydował się zmienić koncepcję. Uznał, że od dochodów budżetowych ważniejsze jest zmniejszenie cen prądu. Zamiast podwyżki ma więc być obniżka. Nie wiadomo jeszcze o ile dokładnie, ale prawdopodobnie o ok. 10-20 proc. Budżet straci na tym od 200 do 400 mln zł (rocznie do kasy państwa z akcyzy na energię trafia ok. 2 mld zł). W zamian za to liczy, że spadną ceny prądu. Dziś za kilowatogodzinę płacimy od 30 do 50 gr w zależności od regionu, w tym akcyza to 2 gr.
Energetycy z radością powitają obniżkę akcyzy, ale do cięcia cen prądu wcale się nie palą. - Każdą decyzję o obniżeniu podatków przyjmujemy z zadowoleniem - mówi Jan Kurp, prezes PKE. - Ale energia elektryczna jest u nas obciążona większymi podatkami niż w innych krajach Europy. To utrudnia konkurencję i szczególnie martwiło nas przed zapowiadanym na 2007 r. otwarciem rynku energii w UE.
PKE przy obrotach na poziomie 3,5 mld zł w 2005 r. zapłacił prawie 1,2 mld zł podatków, z tego akcyza wynosiła prawie 364 mln zł. - Gdyby nie podatek akcyzowy, moglibyśmy z własnych środków co roku budować 100 MW nowych mocy - dodaje Kurp. I przypomina, że po 2008 r. wiele polskich elektrowni przestanie spełniać surowe normy ekologiczne UE. Branżę czeka więc poważny program inwestycyjny.
- Obniżka cen prądu jest więc wątpliwa - mówi szef PKE.
Tego samego zdania jest prezes dużej elektrowni z południa kraju (prosił o anonimowość). - Jedyna możliwość obniżki cen energii to uwzględnienie jej przez URE w nowych taryfach. Ani producenci, ani dystrybutorzy raczej nie będą sami chcieli obniżać cen - przyznaje.
URE, który zatwierdza m.in. taryfy z cenami energii, nie chce komentować planów resortu finansów. - Sprawa akcyzy jest wciąż negocjowana. Trudno mi powiedzieć, co to będzie oznaczać dla klientów. Musimy poczekać na konkrety - powiedziała nam rzeczniczka URE Izabela Rakuć-Kochaniak.
Rząd może jeszcze zawrzeć z energetykami nieformalną umowę: "my obniżymy podatek, wy zetniecie ceny". Podobną umowę z producentami wódki zawarła w 2002 r. ówczesna wiceminister finansów Irena Ożóg, gdy zdecydowała się na obniżkę akcyzy na wódkę o 25 proc. Ceny spadły, wzrosło spożycie legalnej wódki, a wraz z nimi dochody budżetu - w 2003 r. o ponad 200 mln zł, a w 2004 o 450 mln zł.