Rozszerzona odpowiedzialność producenta (ROP) dla tekstyliów to nowe obowiązki i koszty nie tylko producentów odzieży, lecz wielu sektorów gospodarki

• ROP dla tekstyliów - nowe obowiązki nie tylko dla producentów odzieży
• Zbiórka używanych wyrobów i odpadów tekstylnych przez kilka organizacji
• Zróżnicowanie stawek w zależności od sposobu zaprojektowania produktu
• Ekoprojektowanie
• Zbiórka tekstyliów przez organizacje społeczne
• Nowe obowiązki dla handlu i platform sprzedażowych - punkty zbiórki tekstyliów w sklepach
• Szczegóły projektu

ROP dla tekstyliów - nowe obowiązki nie tylko dla producentów odzieży

Wprowadzenie rozszerzonej odpowiedzialności producenta (ROP) dla tekstyliów będzie wiązało się z nowymi obowiązkami i kosztami dla wielu sektorów gospodarki, m.in. branży obuwniczej, meblarskiej oraz rynku wyposażenia i wystroju wnętrz. Konfederacja Lewiatan pozytywnie ocenia pierwsze, wstępne założenia proponowanych zmian. System rozszerzonej odpowiedzialności producenta (ROP) dla tekstyliów jest coraz bliżej. Ministerstwo Klimatu i Środowiska pracuje nad rozwiązaniami, które mają wdrożyć do polskiego prawa unijne przepisy dotyczące ROP na tekstylia. Resort zakończył już prace nad oceną skutków regulacji i, zgodnie z zapowiedziami, w III kwartale 2026 r. chce skierować projekt ustawy do konsultacji publicznych, uzgodnień międzyresortowych i opiniowania.

- Wstępnie pozytywnie oceniamy kierunek proponowanych przez resort zmian. W rozmowach z przedsiębiorcami zwracamy szczególną uwagę na trzy kwestie: wielooperatorowy model systemu, zróżnicowanie stawek w zależności od cech produktu oraz utrzymanie możliwości prowadzenia zbiórki tekstyliów przez organizacje społeczne. Możliwość funkcjonowania kilku organizacji odpowiedzialności producentów może sprzyjać konkurencji, efektywności kosztowej i poszukiwaniu najlepszych rozwiązań w zakresie zbiórki i zagospodarowania tekstyliów - mówi Piotr Mazurek, zastępca dyrektora departamentu energii i GOZ Konfederacji Lewiatan.

Zbiórka używanych wyrobów i odpadów tekstylnych przez kilka organizacji

Jednym z najważniejszych elementów zapowiadanych przez MKiŚ jest utworzenie kilku organizacji producentów, które będą odpowiadały za koordynowanie i realizację obowiązków związanych ze zbiórką używanych wyrobów i odpadów tekstylnych, ich sortowaniem oraz przygotowaniem do ponownego użycia lub recyklingiem. Organizacje te mają działać na zasadach podobnych do tych, które funkcjonują obecnie w systemie zagospodarowania zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego.

Zróżnicowanie stawek w zależności od sposobu zaprojektowania produktu

Drugim istotnym elementem jest zapowiadane przez ministerstwo zróżnicowanie stawek w zależności od sposobu zaprojektowania produktu. Oznacza to odejście od prostego mechanizmu, w którym wszyscy producenci ponoszą takie same koszty niezależnie od właściwości swoich produktów. Wysokość opłat ma być powiązana z cechami produktu i jego wpływem na możliwość ponownego użycia, naprawy czy zagospodarowania.

Ekoprojektowanie

Rozwiązanie to wpisuje się w unijne podejście do ekoprojektowania. Jak wskazuje MKiŚ, szczegółowe rozwiązania będą powiązane z unijnymi przepisami dotyczącymi ekoprojektu, pozostającymi w kompetencji Ministerstwa Rozwoju i Technologii. Resort klimatu oczekuje jeszcze na szczegółowe wytyczne Komisji Europejskiej, ale już przygotowuje odpowiednie rozwiązania na poziomie krajowym.

Dla przedsiębiorców jest to szczególnie ważny element systemu. Prawidłowo zaprojektowana ekomodulacja może bowiem stać się rzeczywistym bodźcem do projektowania bardziej trwałych, naprawialnych i nadających się do ponownego użycia produktów. Zasady różnicowania opłat powinny być jednak jasne, mierzalne i możliwe do zastosowania w praktyce przez firmy wprowadzające tekstylia na rynek.

Zbiórka tekstyliów przez organizacje społeczne

Konfederacja Lewiatan pozytywnie ocenia również zapowiedź, że nie zmieni się rola organizacji społecznych, które nadal będą mogły prowadzić zbiórki tekstyliów. To ważne z punktu widzenia wykorzystania istniejącej infrastruktury i doświadczenia organizacji, które już dziś zajmują się zbiórką używanej odzieży i innych tekstyliów. Nowy system nie powinien niepotrzebnie wypierać funkcjonujących już rozwiązań, ale raczej je uzupełniać i rozwijać. W praktyce oznacza to możliwość wykorzystania różnych kanałów zbiórki i większą dostępność miejsc, w których mieszkańcy będą mogli przekazywać tekstylia.

Nowe obowiązki dla handlu i platform sprzedażowych - punkty zbiórki tekstyliów w sklepach

Zapowiadany obowiązek prowadzenia zbiórki tekstyliów w sklepach o powierzchni powyżej 100 m², w sieciach sklepów o łącznej powierzchni przekraczającej 1000 m² oraz przez platformy handlowe może istotnie zwiększyć koszty i obciążenia organizacyjne przedsiębiorców. Firmy mogą zostać zobowiązane do wydzielenia miejsca na zbiórkę, zapewnienia odpowiednich pojemników i zaplecza, organizacji odbioru, ewidencji oraz kontroli jakości i bezpieczeństwa gromadzonych rzeczy. Bez precyzyjnego określenia podziału odpowiedzialności i zasad finansowania nowe zadania mogą prowadzić do przerzucenia na handel kosztów należących do systemu ROP, dodatkowych inwestycji lokalowych i logistycznych oraz nieproporcjonalnych obciążeń, szczególnie dla franczyzobiorców i mniejszych podmiotów działających w ramach sieci.

Szczegóły projektu

Na tym etapie znany jest jednak przede wszystkim kierunek planowanych zmian. Kluczowe będą szczegółowe rozwiązania zawarte w projekcie ustawy, w szczególności dotyczące zakresu obowiązków producentów, sposobu kalkulacji i ekomodulacji opłat, zasad funkcjonowania organizacji producentów oraz finansowania poszczególnych elementów systemu.

Ministerstwo Klimatu i Środowiska poinformowało, że przygotowana przez resort ocena skutków regulacji została już zaakceptowana przez kierownictwo ministerstwa, a wniosek został przekazany do zespołu programowania prac rządu. Zgodnie z przyjętym harmonogramem projekt ma zostać przekazany w III kwartale 2026 r. do konsultacji publicznych, uzgodnień międzyresortowych i opiniowania. To właśnie wtedy przedsiębiorcy będą mogli po raz pierwszy ocenić pełny kształt proponowanego systemu.

- Będziemy na bieżąco monitorować prace nad ustawą. Po oficjalnym skierowaniu projektu do konsultacji publicznych przeanalizujemy proponowane rozwiązania wspólnie z zainteresowanymi przedsiębiorcami. Będziemy zgłaszać propozycje zmian uwzględniające praktyczne uwarunkowania działalności firm. Już niebawem zorganizujemy spotkanie poświęcone planowanym obowiązkom - kogo obejmą, jak się do nich przygotować i jak w praktyce dostosować zarządzanie tekstyliami w firmie. Co trzeba podkreślić, ROP na tekstylia obejmie nie tylko producentów odzieży, lecz także m.in. obuwia, kocy, pościeli, zasłon oraz innych tekstylnych artykułów wyposażenia wnętrz. Dla wielu firm oznacza to zupełnie nowe obowiązki organizacyjne, sprawozdawcze i finansowe. Warto przygotować się na nie odpowiednio wcześniej – dodaje Piotr Mazurek.