Polskie firmy inwestują o 17 proc. mniej niż dekadę temu. Eksperci: to może kosztować nas wszystkich
REKLAMA
REKLAMA
Polska gospodarka rośnie szybciej niż większość krajów UE. W I kwartale 2026 roku PKB zwiększyło się o 3,4% rok do roku, podczas gdy cała Unia i strefa euro otarły się o recesję. Brzmi jak powód do dumy? Problem w tym, że pod tą dobrą statystyką kryje się ostrzeżenie, które może zaważyć na tym, ile będziesz zarabiać i czy Twoja firma - albo firma, w której pracujesz - przetrwa na rynku.
- Skrót:
- O ile realnie spadły inwestycje polskich firm?
- Dlaczego znikają duże polskie firmy zdolne konkurować za granicą?
- Czy dobra koniunktura ostatnich lat uśpiła polskie firmy?
- Czy zwolnienia w Krakowie to zapowiedź szerszego trendu, który zacznie się w Polsce? Wzrośnie bezrobocie, będą masowe zwolnienia?
- Jak sztuczna inteligencja zmienia rynek dla polskich firm?
- Dlaczego polski eksport rozwija się coraz wolniej?
- Przed jakim wyborem stoi teraz polska gospodarka?
- Kluczowe dane z raportu gospodarczego w pigułce [TABELA]
- Najczęstsze pytania o spadek inwestycji w polskich firmach (FAQ)
Skrót:
- W ciągu ostatniej dekady nakłady inwestycyjne polskich firm finansowane z zysku spadły o 12%, a w sektorze MŚP aż o 17% - wynika z danych Banku Pekao.
- Relacja inwestycji do nadwyżki finansowej wszystkich prywatnych przedsiębiorstw zmniejszyła się z 58% do 46% w ciągu ostatnich 10 lat.
- Liczba dużych polskich firm zdolnych konkurować za granicą spadła poniżej poziomu sprzed pandemii COVID-19.
- Zwolnienia w krakowskim sektorze usług biznesowych objęły ok. 4600 stanowisk w ponad 30 firmach - i mogą zapowiadać szerszy trend.
- Mimo to 35% firm deklaruje zwiększenie inwestycji w latach 2026-2027, a kolejne 33% chce utrzymać je na obecnym poziomie.
O ile realnie spadły inwestycje polskich firm?
Zacznijmy od liczb, bo te mówią same za siebie. Zgodnie z danymi zawartymi w raporcie Banku Pekao "Fundacje Rodzinne w Polsce. Trzy lata nowego modelu sukcesji", w latach 2021-2025 relacja nakładów inwestycyjnych do nadwyżki finansowej w podmiotach prywatnych spadła do 46%, podczas gdy jeszcze dekadę temu wynosiła 58%.
REKLAMA
REKLAMA
Najbardziej ucierpiał sektor małych i średnich przedsiębiorstw - czyli firmy, które w największym stopniu odpowiadają za rozwój gospodarki i tworzenie nowych miejsc pracy. W ich przypadku spadek inwestycji w ciągu dekady wyniósł 17%. To o 10 punktów procentowych więcej niż w przypadku dużych polskich i zagranicznych przedsiębiorstw działających w Polsce. Dystans między małymi firmami a dużymi graczami się pogłębia, a nie zmniejsza.
Dlaczego znikają duże polskie firmy zdolne konkurować za granicą?
Konsekwencje tych decyzji inwestycyjnych są już widoczne w strukturze polskiej gospodarki. Po latach systematycznego wzrostu, liczba dużych firm z polskim kapitałem, mogących konkurować za granicą, zaczęła maleć - w 2025 roku było ich mniej niż przed pandemią COVID-19.
To zjawisko martwi ekspertów:
REKLAMA
"To zła informacja, bo to duże firmy dysponują największym zapleczem finansowym i kompetencyjnym, są najbardziej innowacyjne i stwarzają szanse na zbudowanie globalnie rozpoznawalnych marek. Od lat obserwujemy, że to one realizują najbardziej zaawansowane projekty technologiczne, a to przecież w oparciu o nie buduje się dzisiaj przewagę kosztową czy produktową" – mówi Magdalena Grzesik-Kucharska, Regional Manager Kraków ze Scalo, firmy specjalizującej się w outsourcingu IT.
Czy dobra koniunktura ostatnich lat uśpiła polskie firmy?
Zdaniem części ekspertów, paradoksalnie to właśnie dobra sytuacja rynkowa ostatnich lat mogła stać się przyczyną obecnego problemu.
"Od kondycji firm zależy liczba miejsc pracy, wysokość wynagrodzeń oraz poziom życia. Niestety, bez inwestycji sytuacja przedsiębiorstw będzie się w kolejnych latach istotnie pogarszać. Warto zauważyć, że polska gospodarka przez lata rozwijała się głównie dzięki przewadze kosztowej, dostępności pracowników oraz napływowi środków unijnych. Ten model stopniowo się wyczerpuje, co pokazują m.in. ostatnie zwolnienia w krakowskich centrach usług wspólnych" – podkreśla Łukasz Radosz, ekspert ds. ulg proinnowacyjnych w Euro-Funding Polska.
Radosz zwraca uwagę na jeszcze jeden istotny mechanizm: relatywnie proste procesy realizowane w centrach usług wspólnych mogą być dziś z powodzeniem obsługiwane przez bardziej efektywne kosztowo centra za granicą, a w jeszcze większym stopniu - przez rozwiązania oparte na sztucznej inteligencji.
Czy zwolnienia w Krakowie to zapowiedź szerszego trendu, który zacznie się w Polsce? Wzrośnie bezrobocie, będą masowe zwolnienia?
Zwolnienia w krakowskim sektorze usług biznesowych i wspólnych objęły ok. 4600 stanowisk w ponad 30 firmach. Biorąc pod uwagę skalę całego rynku, to niewiele, ale ta sytuacja może być papierkiem lakmusowym tego, co dzieje się w gospodarce i będzie działo się w kolejnych latach.
"Rośnie znaczenie osób, które rozumieją szeroko pojęty kontekst biznesowy, które potrafią podejmować decyzje, pracować z interesariuszami i funkcjonować w środowiskach regulowanych. Sama znajomość technologii przestaje być wystarczająca" - komentuje Anna McLaughlin, General Manager ze StoneX, firmy z sektora finansowego obecnej na krakowskim rynku od 2018 r.
McLaughlin uspokaja jednak, że nie należy tego postrzegać jako kryzysu samego Krakowa:
"Obecną sytuację postrzegamy jako naturalną korektę po okresie bardzo dynamicznego wzrostu w branży technologicznej. Wiele firm dostosowuje dziś swoje struktury do bardziej realistycznych prognoz biznesowych. Kraków nie przestaje być atrakcyjny, zmienia się jedynie sposób, w jaki firmy z niego korzystają. Coraz mniej chodzi o skalę i koszt, a coraz bardziej o jakość, kompetencje i wpływ na biznes."
Jak sztuczna inteligencja zmienia rynek dla polskich firm?
To być może najważniejszy element obecnego trendu. Przewaga Polski oparta na niższych kosztach pracy systematycznie traci na znaczeniu - a AI przyspiesza ten proces.
"Sztuczna inteligencja przyspiesza kolejną falę transformacji cyfrowej. Technologia pozwala dziś realizować zadania szybciej, taniej i na niespotykaną wcześniej skalę, a miejsce wykonywania pracy przestaje mieć znaczenie. W efekcie przewagi oparte wyłącznie na niższych kosztach pracy stopniowo tracą na wartości. Dlatego polskie firmy powinny skupić się na tworzeniu i wdrażaniu technologii, które realnie wspierają biznes. Coraz większe znaczenie ma umiejętność przekuwania badań, wiedzy i innowacji w praktyczne rozwiązania, szczególnie w obszarze deeptech" - wskazuje Przemek Zakrzewski, dyrektor krakowskiego Korporacyjnego Centrum Technologicznego ABB.
Jako dowód na unikalne kompetencje polskich inżynierów, Zakrzewski przytacza konkretne przykłady: globalną decyzję ABB o wartej 100 mln zł rozbudowie zakładu w Przasnyszu, produkującego rozdzielnice dla europejskich sieci energetycznych i centrów danych, oraz kontrakt, w ramach którego zakład w Aleksandrowie Łódzkim dostarczy silniki i napędy do największego na świecie projektu geotermalnego, zlokalizowanego w amerykańskim stanie Utah.
Dlaczego polski eksport rozwija się coraz wolniej?
Kolejny niepokojący sygnał dotyczy internacjonalizacji polskich firm - czyli ich zdolności do skutecznej ekspansji zagranicznej. Według danych Pekao, ten proces znacząco spowolnił.
Odsetek średnich firm-eksporterów jest niższy niż w 2022 r., a ich udział w przychodach wynosi zaledwie 13,3%. To i tak o ponad połowę więcej niż w przypadku firm małych, gdzie skala eksportu jest jeszcze mniejsza.
Przed jakim wyborem stoi teraz polska gospodarka?
Łukasz Radosz z Euro-Funding Polska podsumowuje całą sytuację, wskazując na historyczne przykłady dwóch skrajnie różnych ścieżek rozwoju gospodarczego:
"Polska stoi dziś przed strategicznym wyborem. Możemy podążyć ścieżką Korei Południowej czy Tajwanu, które dzięki inwestycjom w technologię, edukację i innowacje zdołały uniknąć pułapki średniego dochodu. Możemy też powtórzyć doświadczenia krajów takich jak Argentyna czy Malezja. Ta ostatnia co prawda obecnie korzysta na trendzie Chiny+1, jednak przez dekady zmagała się z trudnościami w przejściu od modelu opartego na taniej produkcji do gospodarki napędzanej innowacjami. Kierunek, który wybierzemy, będzie miał kluczowe znaczenie dla długoterminowej konkurencyjności polskiej gospodarki."
Kluczowe dane z raportu gospodarczego w pigułce [TABELA]
Wskaźnik | Wartość/zmiana |
|---|---|
Spadek inwestycji firm finansowanych z zysku (10 lat) | -12% |
Spadek inwestycji w sektorze MŚP (10 lat) | -17% |
Relacja inwestycji do nadwyżki finansowej – dziś | 46% |
Relacja inwestycji do nadwyżki finansowej – 10 lat temu | 58% |
Udział średnich firm-eksporterów w przychodach | 13,3% |
Zwolnienia w krakowskim sektorze usług (2025-2026) | ok. 4600 stanowisk w ponad 30 firmach |
Firmy planujące zwiększyć inwestycje w 2026-2027 | 35% |
Firmy planujące utrzymać inwestycje na obecnym poziomie | 33% |
Najczęstsze pytania o spadek inwestycji w polskich firmach (FAQ)
O ile spadły inwestycje polskich firm w ciągu ostatniej dekady?
Nakłady inwestycyjne firm finansowane z zysku spadły o 12%, a w sektorze MŚP - aż o 17%, według danych Banku Pekao.
Dlaczego spadek inwestycji w sektorze MŚP jest szczególnie niepokojący?
Bo to właśnie małe i średnie firmy w największym stopniu odpowiadają za rozwój gospodarki i tworzenie nowych miejsc pracy w Polsce.
Czy zwolnienia w Krakowie oznaczają kryzys sektora usług biznesowych?
Eksperci wskazują, że to raczej naturalna korekta po okresie dynamicznego wzrostu, ale jednocześnie sygnał ostrzegawczy przed dalszymi zmianami wynikającymi z rozwoju AI.
Jak sztuczna inteligencja wpływa na polską przewagę kosztową?
AI pozwala realizować zadania szybciej i taniej niezależnie od miejsca wykonywania pracy, przez co przewaga oparta wyłącznie na niższych kosztach pracy traci na znaczeniu.
Czy polskie firmy planują zwiększać inwestycje w najbliższych latach?
Tak - według badania ABB, 35% firm deklaruje zwiększenie nakładów inwestycyjnych w latach 2026-2027, a kolejne 33% chce je utrzymać na obecnym poziomie.
Jakie kraje są przykładem udanej transformacji gospodarczej opartej na inwestycjach?
Korea Południowa i Tajwan, które dzięki inwestycjom w technologię, edukację i innowacje uniknęły tzw. pułapki średniego dochodu.
Jaki jest udział polskich średnich firm w eksporcie?
Odsetek średnich firm-eksporterów jest niższy niż w 2022 r., a ich udział w przychodach wynosi 13,3%.
Źródło: raport Banku Pekao "Fundacje Rodzinne w Polsce. Trzy lata nowego modelu sukcesji"
REKLAMA
© Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.
REKLAMA
