| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJE | KARIERA | SKLEP
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Moja firma > Biznes > Prawo > Spółki > ABC spółek > Uproszczenia w Kodeksie spółek handlowych od 2018 r.

Uproszczenia w Kodeksie spółek handlowych od 2018 r.

Przygotowany przez rząd projekt zmian w Kodeksie spółek handlowych zakłada m.in. uregulowanie skutków nabycia (objęcia) udziału (lub akcji) ze środków pochodzących z majątku wspólnego, w sytuacji gdy stroną czynności prawnej jest tylko jeden z małżonków, doprecyzowanie zasad reprezentacji spółki w likwidacji, a także doprecyzowanie kwestii następstwa procesowego przy podziale spółki kapitałowej. Nowe regulacje mają wejść w życie w 2018 r.

- Art. 12 pkt 10 - zmiana art. 193 § 4

Treść art. 193 § 4 KSH w obecnym brzmieniu budzi wątpliwości co do terminu, w jakim zysk przeznaczony do podziału powinien zostać wypłacony wspólnikom. Przepis nie zawiera ograniczenia czasowego – brak jest wskazania jaki dzień powinien stanowić ostatni dzień wypłaty dywidendy. Brak też regulacji na wypadek, gdy ani wspólnicy ani zarząd nie podejmą decyzji o faktycznej wypłacie dywidendy zatwierdzonej do wypłaty.

Wobec powyższych wątpliwości, na tle prawa podatkowego w praktyce funkcjonuje następujący pogląd. W przypadku określenia w uchwale wspólników daty wypłaty zysku, niezależnie na jak odległy dzień została ona wskazana, za dzień wymagalności roszczenia o wypłatę dywidendy należy uznać datę podjęcia uchwały. Zaakceptowanie takiego stanowiska na tle prawa cywilnego, w tym prawa spółek, nie wydaje się być dopuszczalne. Wspólnicy bowiem wraz z podjęciem uchwały zwyczajnego walnego zgromadzenia o przeznaczeniu zysku do podziału nabywają roszczenie o wypłatę dywidendy.

Jednoznaczne określenie terminu, w którym zarząd musi dokonać wypłaty, uniemożliwi zbyt dalekie odkładanie wypłaty w przyszłość. Ani wspólnicy ani zarząd nie powinni mieć bowiem kompetencji do uniemożliwienia realizacji roszczenia o wypłatę dywidendy poprzez niepodejmowanie uchwały określającej dzień jej wypłaty.

Proponowana regulacja pozostawia pewną swobodę uregulowania przedmiotowej kwestii wspólnikom, a w drugiej kolejności – zarządowi, przy jednoczesnym zapewnieniu wspólnikom aktualizacji roszczenia o wypłatę dywidendy.

- Art. 12 pkt 11 - dodanie w art. 195 § 11

Przepis art. 195 w obecnym brzmieniu nie reguluje wprost skutków prawnych wypłacenia zaliczki na poczet dywidendy w sytuacji gdy po zakończeniu roku obrotowego spółka odnotowała stratę albo osiągnęła zysk w wysokości mniejszej od wypłaconych zaliczek. O ile wypłata zaliczek została dokonana zgodnie z postanowieniami umowy oraz zgodnie z wymaganiami z art. 194 i 195 KSH, nie można żądać zwrotu wypłaconych wspólnikom świadczeń na podstawie art. 198 KSH. Na gruncie obowiązującego stanu prawnego, brak jednoznacznej podstawy do żądania przez spółkę „uzupełnienia” funduszy. Poprzez wprowadzenie niniejszego uregulowania, wyposaża się spółkę w możliwość żądania zwrotu zaliczki, gdy spółka odnotowała stratę, bądź zysk mniejszy niż pierwotnie przewidywano.

- Art. 12 pkt 12 i 19 - dodanie w art. 202 § 2 oraz art. 369 § 7

Zaproponowana zmiana stanowi rozstrzygnięcie toczącego się w doktrynie i orzecznictwie sporu  o adresata oświadczenia o rezygnacji członka zarządu spółki kapitałowej. Częściowe rozwiązanie tego problemu zostało wskazane przez SN w uchwale z 31 marca 2016 r., sygn. III CZP 89/15. Omawiany projekt legislacyjny polega na implementowaniu ww. rozwiązania do ustawy oraz na jego dopasowaniu do potrzeb obrotu gospodarczego. Szczególnego uregulowania wymaga procedura składania oświadczeń o rezygnacji przez jedynego członka zarządu lub wszystkich członków zarządu jednocześnie. Zaproponowana w tym zakresie przez SN wykładnia budzi istotne problemy praktyczne.

Zasadnicze rozstrzygnięcie zawarte w ww. uchwale SN jest następujące. Skład orzekający wskazał, że rezygnacja jest jednostronnym oświadczeniem członka zarządu. Wobec czego nie istnieje norma prawna, która nakazywałaby przyjęcie oświadczenia członka organu osoby prawnej w tej materii przez spółkę w jakiś konkretny sposób. Prowadzi to do wniosku, że zgodnie z art. 205 § 2 i 373 § 2 KSH, członek zarządu spółki kapitałowej składa rezygnację (z wyjątkiem przewidzianym w art. 210 § 2 i art. 379 § 2 KSH dotyczącym spółek jednoosobowych), spółce. Rozstrzygnięcie w tym zakresie jest słuszne. Zaproponowana wykładania rodzi jednak problemy praktyczne, w sytuacji gdy rezygnację składa jedyny członek zarządu, bądź wszyscy członkowie zarządu jednocześnie. Zdaniem SN nie ma przeszkód by „wykonywanie reprezentacji biernej spółki w przypadkach złożonego na piśmie lub w postaci elektronicznej oświadczenia o rezygnacji z funkcji jedynego członka zarządu lub wszystkich członków zarządu, rezygnujących jednocześnie, przez samego tego członka zarządu, który złożył rezygnację[6]. Taka interpretacja obowiązujących przepisów, prowadzić może do pozostawienie spółki bez organu zarządzającego, co z oczywistych względów może skutkować poniesieniem przez spółkę szkody.

Rozwiązanie zaproponowane przez SN należy uzupełnić o obowiązek powiadomienia sądu rejestrowego o złożonej rezygnacji przez jedynego członka zarządu (lub wszystkich członków zarządu jednocześnie). Jego celem jest rozwiązanie kilku kwestii – ma zapobiec istnieniu osoby prawnej bez organów właściwych do jej reprezentowania/przyjmowania oświadczeń oraz sytuacji „uwięzienia” członka organu w spółce, jak również ma zabezpieczyć interesy spółki (bowiem niewykonanie tego obowiązku może stanowić podstawę odpowiedzialności deliktowej członka zarządu za wyrządzoną szkodę).

- Art. 12 pkt 14 - uchylenie w art. 231 § 4

Zgodnie z art. 227 § 1, uchwały wspólników podejmowane są na zgromadzeniu wspólników. Paragraf 2 przedmiotowego artykułu wskazuje, że uchwały wspólników mogą być podjęte poza zgromadzeniem, jeżeli wszyscy wspólnicy wyrażą na piśmie zgodę na postanowienie, które ma być powzięte, albo na głosowanie pisemne (tzw. „tryb obiegowy”). W realiach obrotu gospodarczego ten wyjątek stał się regułą, co znacznie upraszcza funkcjonowanie spółek z o.o. Niemniej jednak, zgodnie z treścią art. 231 § 4, niemożliwe jest  przegłosowanie w trybie obiegowym uchwał, które powinny być podjęte na zwyczajnym zgromadzeniu (zgodnie z art. 231 § 2 KSH przedmiotem uchwał podejmowanych przez zwyczajne zgromadzenie wspólników jest: rozpatrzenie i zatwierdzenie sprawozdania zarządu oraz sprawozdania finansowego, podział zysku albo pokrycie straty, udzielenie absolutorium). Stanowi to praktyczne utrudnienie dla przedsiębiorców, które nie odnajduje żadnego praktycznego uzasadnienia. Skorzystanie z trybu obiegowego (pisemnego) wymaga zgody wszystkich wspólników i to bez względu na udział w kapitale, jaki na nich przypada. Oznacza to, że choćby nawet jeden wspólnik uznał, że podjęcie konkretnej decyzji wymaga dyskusji podczas zgromadzenia bądź z innego względu nie nadaje się do trybu obiegowego, wówczas taka sprawa zostanie rozstrzygnięta podczas zgromadzenia. W ocenie projektodawcy jest to wystarczający mechanizm zabezpieczający interesy wszystkich udziałowców.

- Art. 12 pkt 15 - dodanie w art. 235 § 4

Brak przepisu jednoznacznie wskazującego kto jest uprawniony do odwołania zwołanego zgromadzenia wspólników rodzi w tym zakresie spory korporacyjne. W doktrynie przyjmuje się, że zgromadzenia wspólników mogą być odwoływane, brak natomiast zgody co do mechanizmu prawnego takiego odwołania. Zgodnie z jednym ze stanowisk, odwołanie zgromadzenia może zostać dokonane tylko przez podmiot, który je zwołał, a dodatkowo musi on dokonać tego w takim samym trybie jak wcześnie zwołał zgromadzenie. Według innego, bardziej restrykcyjnego stanowiska, zwołanie zgromadzenia przez spółkę stanowi złożenie przez nią oświadczenia woli. Oświadczenie woli może zostać odwołane tylko w trybie uregulowanym w art. 61 zdanie drugie KC. Odwołanie powinno więc po pierwsze dotrzeć do adresata jednocześnie lub wcześniej od oświadczenia o zwołaniu zgromadzenia, a drugie odwołanie jest możliwe jedynie za zgodą adresata, jeżeli dotarło już do niego oświadczenie o zwołaniu zgromadzenia.

Proponowane przez projektodawcę rozwiązanie wyżej opisanego problemu jest zgodne ze stanowiskiem zajętym w tej kwestii przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 3 kwietnia 2009 r., sygn. II CSK 604/08. Umożliwienie odwołania zgromadzenia wspólników przez organ, który je zwołał zapobiegnie potencjalnemu zagrożeniu, że zarząd odwoływałby zgromadzenia zwołane przez wspólników mniejszościowych i vice – versa.

- Art. 12 pkt 16 i 21 – zmiana art. 243  §  2 art. 421 § 3

W obecnym brzmieniu powyższe przepisy wprowadzają wymóg, by pełnomocnik udziałowca albo akcjonariusza przekazywał do księgi protokołów oryginał swojego pełnomocnictwa. W praktyce najczęściej tego typu pełnomocnictwa istnieją w jednym egzemplarzu, a pełnomocnik korzysta z nich więcej niż raz. W związku z tym w omawianym zakresie przepisy KSH są martwe, bo pełnomocnicy przekazują do księgi protokołów co najwyżej kopie swoich pełnomocnictw. Mając na uwadze, że ww. przepis w obowiązującym brzmieniu nie ma zastosowania  w praktyce, zniesienie obligatoryjnego dołączania oryginału dokumentu pełnomocnictwa do księgi protokołów wydaje się zasady i nie wpłynie negatywnie na bezpieczeństwo obrotu.

- Art. 12 pkt 17 i 22 – dodanie w art. 277 § 4 oraz w art. 462  § 11

Wypowiedzi doktryny, dotyczące sposobu reprezentacji spółki w likwidacji pozostają niejednolite – obecnie funkcjonują w tym zakresie cztery odmienne zapatrywania. Reprezentanci pierwszego z poglądów wskazują że to sąd, który ustanawia likwidatorów dla spółki określa jednocześnie to, w jaki sposób będą oni spółkę reprezentować[7]. Według innej koncepcji „sposób reprezentacji spółki przez jej likwidatorów jest z reguły podany w statucie spółki, w razie braku regulacji w statucie konieczne jest określenie zasad reprezentacji w uchwale o rozwiązaniu spółki"[8]. Według trzeciej koncepcji, sposób reprezentowania spółki z o.o. w likwidacji przez likwidatorów został uregulowany ustawowo - obowiązują tu reguły tożsame z tymi, które rządzą reprezentacją spółki przez zarząd, o czym przesądza norma odsyłająca, zawarta w art. 466 KSH[9] (w art. 280 KSH w odniesieniu do spółki z o.o.). Ostatnie stanowisko jednoznacznie neguje kompetencję sądu ustanawiającego likwidatorów do określenia sposobu wykonywania przez nich reprezentacji spółki, „bezwzględnie obowiązują tu bowiem reguły przewidziane w umowie spółki bądź wskazane w art. 205 § 1 w zw. z art. 280 KSH[10].

Brak jednoznacznego uregulowania tej kwestii przez ustawodawcę, nie ułatwia rozstrzygnięcia przedmiotowego problemu prawnego. W ocenie projektodawcy zaproponowane rozwiązanie rozwieje pojawiające się w doktrynie i praktyce prawa wątpliwości. Pozwoli ono na swobodne kształtowanie zasad reprezentacji w postępowaniu likwidacyjnym wspólnikom.

- Art. 12 pkt 13 i 20 - dodanie w art. 216 § 11 oraz w art. 386 § 11

W dotychczasowym orzecznictwie wskazywano, że członek rady nadzorczej swoje oświadczenie powinien składać organowi który go powołał (wyrok z dnia 24 maja 2013 r., sygn. V CSK 313/12), co budziło kontrowersje w praktyce obrotu. Odmienne rozwiązanie kwestii składania oświadczeń woli spółce przez członków jej organów zaproponował SN w uchwale z 31 marca 2016 r. sygn. III CZP 89/15, przy czym centralnym przedmiotem rozważań zawartych w przedmiotowej uchwale jest kwestia składania oświadczeń o rezygnacji spółce przez członków zarządu. Uwzględniając treść uchwały SN z dnia 31 marca 2016 sygn. III CZP 89/15, należy spójnie uregulować kwestię składania oświadczeń woli spółce zarówno przecz członków zarządu jak i członków rady nadzorczej. W ocenie projektodawcy zasadnym będzie jednoznaczne wskazanie, że członek rady nadzorczej składa swoje oświadczenie o rezygnacji, stosownie do uregulowania wynikającego z art. 205 § 2 KSH.

- Art. 12 pkt 23 - dodanie w art. 531 § 21

Na gruncie przedmiotowego przepisu wykształciły się dwie wzajemnie wykluczające się linie orzecznicze dotyczące możliwości wstąpienia spółki nowopowstałej w miejsce spółki dzielonej, w sytuacji gdy spółka nowopowstała przejęła składnik majątku, który jest przedmiotem toczącego się sporu. Zgodnie z linią orzeczniczą prezentowaną przez Sąd Najwyższy min. w  uchwale z dnia 8 grudnia 2016 r., sygn. III CZP 85/16. Spółka kapitałowa, która w toku procesu nabyła, w wyniku podziału przez wydzielenie, część majątku spółki dzielonej, wstępuje do procesu o prawo objęte wydzielonym majątkiem w miejsce spółki dzielonej bez potrzeby uzyskania zgody przeciwnika procesowego. Odmienne stanowisko wyrażono m.in. w wyroku SN z dnia 11 lutego 2016 r., sygn. V CSK 344/15, zgodnie z którym sukcesja spółki przy podziale przez wydzielenie nie obejmuje następstwa procesowego. W ocenie projektodawcy przedmiotowa rozbieżność stworzyła barierę dla przedsiębiorców mających w planach wydzielenie spółki, wobec czego zaistniała potrzeba jednoznacznego doprecyzowania przedmiotowej kwestii. Zaproponowane rozwiązanie zapewni spółce wydzielonej możliwość wykonywania praw procesowych wobec należącego do niej składnika majątkowego, bez konieczności uzyskiwania zgody przeciwnika procesowego.

- Art. 12 pkt 24 – zmiana art. 546 § 1

Artykuł 546 § 1 KSH expressis verbis przesądza jedynie o odpowiedzialności za zobowiązania przypisane w planie podziału spółce przejmującej lub spółce nowo zawiązanej. Wątpliwości co do zakresu odpowiedzialności powstają, gdy podział następuje przez wydzielenie jednej tylko spółki czy przeniesienie składników majątkowych na jedną spółkę przejmującą. W takim wypadku za zobowiązania przypisane konkretnej spółce przejmującej lub nowo utworzonej odpowiada tylko ta spółka, na którą przeniesiono składniki majątkowe spółki dzielonej, jako jedyna. W literaturze przedmiotu dominuje pogląd, że literalna interpretacja art. 546 § 1 w dotychczasowym brzmieniu prowadzi do naruszenia interesów wierzycieli spółki dzielonej. W ocenie projektodawcy stworzenie podstawy prawnej do związania solidarną odpowiedzialnością za zobowiązania także spółkę dzieloną przyczyni się do skuteczniejszego zabezpieczenia interesów wierzycieli.

- Art. 12 pkt 25 – zmiana art. 571

Proponowana zmiana ma doprowadzić do usunięcia omyłki. Odwołanie się w treści przepisu do 2/3 sumy komandytowej jest błędne, bowiem konsekwencją wielości komandytariuszy jest wielość różnych  sum komandytowych. W ocenie projektodawcy, dopiero zgoda na przekształcenie spółki komandytariuszy reprezentujących łącznie ww. ułamek wszystkich sum komandytowych powinna wpływać na decyzję o przekształceniu spółki.

_________________

[6] Zob. uchwałę SN z 31 marca 2016 r., sygn. III CZP 89/15, LEX/el.

[7] R. Kowalkowski [w:] Koźma, Ożóg, Komentarz KSH, 2012, s. 1038, Nb 10; Kidyba, Komentarz KSH, t. II, 2013, s. 986–987, Nb 4 i 5. Zbliżone stanowisko - J. Frąckowiak [w:] Pyzioł, Komentarz KSH, 2008, s. 977.

[8] A. Szajkowski, M. Tarska, [w:] Sołtysiński, Szajkowski, Szumański, Szwaja, Komentarz KSH, t. IV, 2009, s. 42–43.

[9] J. Frąckowiak, [w:] Pyzioł, Komentarz KSH, 2008, s. 979.

[10] Pabis, Spółka z o.o., 2006, s. 570, Nb 7, podobnie J. Bieniak [w:] Bieniak i in., Komentarz KSH, 2012, s. 1331.

Czytaj także

Narzędzia przedsiębiorcy

POLECANE

Dotacje dla firm

reklama

Ostatnio na forum

RODO 2018

Pomysł na biznes

Eksperci portalu infor.pl

BSWW Legal & Tax

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »