Kategorie

Umowy powiernicze w spółkach z o.o.

Aleksandra Pióro
Robert Lewandowski
inforCMS
Na czym polegają umowy powiernicze? Jakie są rodzaje powiernictwa? Jakie są powody zawierania umów powierniczych?

Umowa powiernicza w ramach spółki z ograniczoną odpowiedzialnością daje możliwość pośredniego udziału w prowadzeniu przedsiębiorstwa. Powiernictwa ustanawiane są podczas zakładania spółek kapitałowych, a także w ramach nabywania udziałów w tych spółkach. Celem poniższego artykułu jest przedstawienie najistotniejszych cech umowy powierniczej oraz możliwości pośredniego oddziaływania - przez zawarcie umowy powierniczej - osoby ustanawiającej powiernika (powierzającego) na podejmowanie korporacyjnych decyzji.

Pojęcie umowy powierniczej

Powiernictwo to umowa, której stronami są powierzający i powiernik. Umowa powiernicza nie jest uregulowana w kodeksie cywilnym. Konstrukcja umowy wykazuje dużo podobieństw do umowy-zlecenia (art. 734-751 k.c.) i dlatego w kwestiach nieuregulowanych stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu.

Istnieją dwa rodzaje powiernictwa:

1) powiernictwo fiducjarne, w ramach którego określone prawo zostaje przyznane w pełni powiernikowi, oraz

2) powiernictwo upoważniające, na mocy którego powiernik jest jedynie uprawniony do zarządzania obcym prawem we własnym imieniu, które jednak w dalszym ciągu pozostaje własnością powierzającego.

Rozróżnienie to ilustrują następujące przykłady:

Przykłady

1.

W spółce z o.o. jednym ze wspólników jest X. Jednocześnie uczestniczy on w innej spółce o takim samym profilu działalności, wobec której zobowiązał się do nieprowadzenia działalności konkurencyjnej. X zawiera w ramach pierwszej spółki umowę fiducjarnego powiernictwa z Z, przenosi na niego własność udziałów i za pośrednictwem umowy powierniczej nakłada na Z ograniczenia w zakresie wykonywania praw udziałowych. W Krajowym Rejestrze Sądowym jako wspólnik ujawniony zostaje jedynie Z, natomiast X jako powierzający ma możliwość pośredniego i niejawnego uczestnictwa w spółce (powiernictwo fiducjarne).

2.

Reklama

W spółce z o.o. istnieje pilna potrzeba dokapitalizowania spółki. Zarząd znajduje inwestora, który zgadza się zainwestować w spółkę, jeśli będzie miał zagwarantowane, iż działalność spółki będzie prowadzona w określony sposób. Inwestor ten nabywa konkretną liczbą udziałów i staje się wspólnikiem. Ponadto zawiera on umowę powierniczą z pozostałymi wspólnikami spółki, gwarantującą mu, iż wspólnicy ci będą wykonywać prawo głosu z przysługujących im udziałów w określony sposób. W ten sposób inwestor wykonuje prawa udziałowe bezpośrednio z przysługujących mu udziałów oraz pośrednio z udziałów przysługujących pozostałym wspólnikom (powiernictwo upoważniające).

W prawie spółek szczególne znaczenie ma powiernictwo fiducjarne, w ramach którego powiernik (osoba trzecia) staje się właścicielem udziałów. W stosunku wewnętrznym powiernik jest ograniczony wobec powierzającego, gdyż wykonuje prawa z udziałów w określony sposób - ustalony właśnie w umowie powierniczej. Umowa ta umożliwia zatem powierzającemu pośrednie uczestniczenie w spółce z o.o. zarówno w odniesieniu do praw majątkowych, jak i praw administracyjnych opartych na członkostwie.

Umowy powiernictwa mogą być jawne albo tajne. Jawne umowy muszą zostać zakomunikowane pozostałym wspólnikom, ich zawarcie często wymaga zgody wspólników. Zawarcie tajnych umów powiernictwa oraz ich treść nie są ujawniane pozostałym wspólnikom.

Powody zawarcia umowy powierniczej

Umowy powiernicze zawierane są z różnych powodów. Przykładowo zawiera się je w sytuacji, gdy udział w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością przypada kilku osobom (wspólność spadkowa), w celu wykonywania praw udziałowych w sposób spójny i bezkonfliktowy. Umowy powiernicze są często stosowane w przypadku, gdy powierzający z jakichś względów chce pozostać anonimowy. Umożliwia to instytucja powiernictwa fiducjarnego, w ramach którego tylko powiernik znany jest sądowi rejestrowemu i tylko powiernik jest wpisany na listę wspólników, podczas gdy osoba powierzającego pozostaje nieujawniona. W ten sposób powierzający może pozostać nierozpoznany wobec np. swoich konkurentów lub klientów, i może na przykład dokonywać, przez spółkę, sprzedaży produktów, których sprzedaż przez jego własną firmę nie byłaby prawnie dopuszczalna. Innym motywem zawarcia umowy powierniczej może być uchronienie niewygodnego wspólnika przed jego wykluczeniem ze spółki przez zastąpienie go powiernikiem. Powiernik zajmuje pozycję niewygodnego wspólnika, podczas gdy ten ostatni w dalszym ciągu otrzymuje korzyści z przekazanych powiernikowi udziałów.

Powstanie powiernictwa

Umowa powiernicza

Umowa powiernicza określa prawa będące przedmiotem powiernictwa, cele zawarcia umowy, kształtuje prawa i obowiązki stron. Umowa powinna regulować następujące kwestie:

1) cel powiernictwa,

2) pozycję prawną powiernika oraz zakres jego zadań,

3) wynagrodzenie powiernika

4) zobowiązanie powierzajacego do zwrotu poniesionych przez powiernika wydatków,

5) prawo powierzającego do wydawania poleceń i dyrektyw powiernikowi,

6) obowiązek powiernika do informowania powierzającego na bieżąco o działaniach powiernika,

7) okres obowiązywania umowy,

8) możliwość jej wypowiedzenia,

9) zakaz konkurencji,

10) ochronę powierzajacego na wypadek upadłości powiernika, egzekucji z majątku powiernika, czy też sprzedaży dobra/prawa powierniczego osobie trzeciej przy naruszeniu umowy powierniczej,

11) odpowiedzialność stron,

12) dopuszczenie zmiany stron umowy,

13) zakończenie stosunku powierniczego.

Reklama

W przypadku kształtowania postanowień umowy powierniczej, która zakłada wykonywanie praw z udziałów w spółce z o.o., należy zwrócić szczególną uwagę na możliwość wystąpienia kolizji pomiędzy postanowieniami umowy powierniczej i umowy spółki z o.o. Chodzi tu głownie o wzajemne dopasowanie korporacyjnych obowiązków powiernika z jednej i jego powierniczych obowiązków z drugiej strony.

Każda umowa powiernicza - obok skutków natury zobowiązującej - wywołuje również skutek rzeczowy. Ten skutek rzeczowy - w przypadku udziałów spółki z o.o. - może polegać na przeniesieniu udziałów w spółce z o.o. na powiernika. Zobowiązanie powiernika może dotyczyć nabycia udziałów w sp. z o.o. na zlecenie i na rachunek powierzającego od osoby trzeciej.

Forma umowy

Do zawarcia umowy powierniczej nie jest wymagana szczególna forma. Ze względów dowodowych celowe jest zawarcie umowy w formie pisemnej. Z art.  180 k.s.h. (przeniesienie własności udziału) może jednak wynikać konieczność zawarcia części umowy powierniczej w formie pisemnej z podpisami notarialnie poświadczonymi. Jeżeli przez zawarcie umowy powierniczej ma dojść do zmiany wspólnika w spółce, konieczna jest rejestracja powiernika w KRS.

Zgoda pozostałych udziałowców

W przypadku gdy przeniesienie udziału w sp. z o.o. nie jest na mocy postanowień umowy spółki obarczone żadnymi ograniczeniami w rozumieniu art. 182 k.s.h., ustanowienie powiernictwa nie wymaga zgody pozostałych wspólników. W tej sytuacji dopuszczalne jest zawarcie tzw. tajnej umowy powierniczej. Inaczej jest w przypadku, gdy przeniesienie udziału wymaga zgody spółki lub innego organu. Jeżeli powiernik ma obowiązek nabycia udziałów w spółce z o.o. od osoby trzeciej, zastosowanie będzie miał art. 182 k.s.h., a więc konieczne będzie uzyskanie zgody organu spółki.

Zakończenie powiernictwa

Przyczyny zakończenia umowy powierniczej mogą zostać przewidziane wyraźnie w umowie powierniczej lub opierać się na ustawowych przepisach. Przyczynami przewidzianymi w umowie mogą być na przykład zwarcie umowy na czas określony, zawarcie jej pod warunkiem rozwiązującym czy też możliwość wypowiedzenia umowy. Ustawową przyczyną zakończenia umowy powierniczej może być wypowiedzenie zlecenia na podstawie art. 746 k.c. Również niemożliwość wykonywania działalności powierniczej, jak np. wykreślenie spółki z rejestru, stanowi przyczynę prowadzącą do zakończenia powiernictwa. Śmierć powiernika prowadzi do wygaśnięcia umowy powiernictwa. W przypadku śmierci powierzającego stosunek powiernictwa trwa nadal.

dr Robert Lewandowski (M.A.)

wykładowca w Akademii Leona Koźmińskiego, adwokat w warszawskim biurze kancelarii Derra, Meyer & Partner

Aleksandra Pióro LL.M.

aplikantka radcowska w warszawskim biurze kancelarii Derra, Meyer & Partner

 

Podstawa prawna:

• ustawa z 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz.U. Nr 94, poz. 1037 z późn.zm.),

• ustawa z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16, poz. 93 z późn.zm.).

Źródło: Prawo Przedsiębiorcy
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Moja firma
    1 sty 2000
    23 cze 2021
    Zakres dat:
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Chipy płatnicze - czy to nieuniknione?

    Technologie cyfrowe, chociaż powszechne w naszym codziennym życiu, wciąż wzbudzają wiele pytań i kontrowersji, zwłaszcza w kontekście tego, jak daleko jesteśmy skłonni przesuwać granicę ich akceptacji. Czy takim novum będą właśnie chipy płatnicze?

    Kryzys na rynku najmu mieszkań

    Rynek najmu. Jeszcze do niedawna inwestycje w lokale na wynajem były uznawane za żyłę złota. Rentowność nie spadała poniżej 4%, wartość nieruchomości ciągle wzrastała. Wydawało się, że ten segment jest bezpieczny i przyszłościowy. Wraz z wprowadzonymi obostrzeniami z powodu pandemii COVID-19, popyt wycofał się z rynku, co spowodowało katastrofalne skutki dla indywidualnych inwestorów.

    Przed jakimi wyzwaniami stoi sektor data center?

    Centra danych w pandemicznej rzeczywistości stały się kluczowe dla funkcjonowania globalnej gospodarki. Można powiedzieć, że zapotrzebowanie na dane i zabezpieczenie ciągłości działania obiektów data center jeszcze nigdy w historii nie było tak wielkie. Możemy wskazać Polskę jako jeden ze „wschodzących” rynków, gdzie sektor w ostatnim czasie rozwija się bardzo dynamicznie.

    Zgoda na nadanie numeru VIN. Kiedy jest wydawana?

    Zgoda na nadanie numeru VIN jest wydawana przez wydział komunikacji w określonych przypadkach. Jakich? O tym opowiemy za chwilę.

    Prezydent podpisał ustawę o e-doręczeniach

    Prezydent Andrzej Duda podpisał nowelizację ustawy o doręczeniach elektronicznych (e-Doręczeniach). Główna zmiana to przesunięcie terminu wdrożenia e-Doręczeń. Jaki jest cel tej ustawy?

    Polacy i Hiszpanie wybierają firmy odpowiedzialne

    Patrząc całościowo na najświeższe wyniki badania, można zobaczyć, że normalność wraca nie tylko w postaci luzowania kolejnych obostrzeń, ale też w naszych głowach. Niemniej, pandemia z pewnością wyrobiła w nas nowe nawyki, które zostaną z nami na długo. Jeśli nie na zawsze - mówi Michał Tokarski, partner, lider sektora dóbr konsumenckich w Polsce, Deloitte.

    Globalne podatki dla firm przyniosłyby 695 mld USD rocznie

    Wprowadzenie globalnego podatku majątkowego zapewniłoby 289 mld USD rocznie, globalnego podatku klimatycznego – 279 mld USD rocznie, a globalnej minimalnej stawki CIT – 127 mld USD rocznie. Na co można by przeznaczyć taką kwotę?

    Rafał Pikuła: Na fake newsach można dobrze zarobić [PODCAST]

    Fake newsy to nie jest nowość w świecie informacji. Istnieją od zawsze, tylko teraz zwiększyła się skala tego zjawiska – wyjaśnia Rafał Pikuła. Zapraszamy do słuchania podcastu.

    "Ugryzienie" przez osę, pszczołę, komary, gzy i inne owady - co robić?

    Ukąszenia owadów - co robić? Pszczoły, osy, pająki, komary, meszki, kleszcze, gzy, szerszenie…. Warto być przygotowanym na ich ewentualne ugryzienia, zwłaszcza u najmłodszych, szczególnie, że w ich przypadku nie możemy być pewni, czy nie wystąpi silna reakcja alergiczna.

    Dopisanie współwłaściciela do dowodu rejestracyjnego

    Dopisanie współwłaściciela do dowodu rejestracyjnego: jak załatwić formalności? Warto dobrze przygotować się do wizyty w wydziale komunikacji.

    Jak zostać instruktorem nauki jazdy?

    Jak zostać instruktorem nauki jazdy? Na drodze do tzw. "L-ki" kierowcy stoi przede wszystkim kurs organizowany głównie w WORD-ach.

    Wyniki budownictwa w maju 2021 r.

    Budownictwo. Główny Urząd Statystyczny zaprezentował informacje o wynikach budownictwa w maju 2021. Produkcja budowlano-montażowa okazała się o 10,2% wyższa niż w kwietniu i jednocześnie wyższa niż przed rokiem o 4,7%. Miesiąc wcześniej roczna dynamika produkcji była ujemna i wyniosła -4,2%.

    Pozwolenie na kierowanie tramwajem. Co musisz o nim wiedzieć?

    Pozwolenie na kierowanie tramwajem to tak naprawdę prawo jazdy na tramwaj. Jak się je zdobywa i jakie warunki należy spełnić?

    Internet i pandemia przyczyną zwiększonego obrotu podróbkami

    Komenda Główna Policji podaje, że w I kwartale br. stwierdzono prawie 7 tys. przestępstw naruszających prawa własności przemysłowej i intelektualnej. Co głównie kupują nabywcy podróbek?

    Nowy Peugeot 308 SW - jest po prostu piękny!

    Nowy Peugeot 308 SW został oficjalnie zaprezentowany. Powabne kombi ma 600-litrowy bagażnik i paletę pięciu silników.

    Maksymalna opłata za śmieci przy metodzie "od wody"

    Ustawa śmieciowa. Przy zastosowaniu metody "od wody" opłata za odpady nie będzie mogła być wyższa niż 7,8 proc. przeciętnego miesięcznego dochodu rozporządzalnego na jedną osobę ogółem za gospodarstwo domowe, tj. około 150 zł. Jakie jeszcze zmiany zawiera nowela ustawy śmieciowej?

    ARiMR: ostatnie dni na złożenie wniosków m.in. ws. premii dla młodych rolników

    Jeszcze do 28 czerwca można składać wnioski na inwestycje w ekosystemy leśne, z kolei do końca czerwca jest czas, aby starać się o premie dla młodych rolników i dofinansowanie na rozpoczęcie działalności gospodarczej - przypomina ARiMR.

    Jak branża handlowa może wykorzystać analitykę danych?

    Ponad połowa wiodących producentów oraz dystrybutorów już wykorzystuje analitykę danych i sztuczną inteligencję, a trzy czwarte z nich osiąga dzięki tym działaniom wymierne korzyści. Po co analizować dane w handlu?

    Peugeot 2008 [TEST]: mały, miejski lew dorósł!

    Peugeot 2008 jest miejskim crossoverem. Niech jednak ten tytuł Was nie zmyli. Bo auto jest bardziej dojrzałe, niż mogłoby się wydawać!

    Co może zrobić pracodawca, kiedy pracownik jest dłużnikiem?

    Biorąc pod uwagę statystyki, co dziesiąty Polak ma długi, a większość z nich to osoby w wieku produkcyjnym, które na co dzień pracują. Pracownik dłużnik może być dla firmy dużym problemem. Jak sobie z nim poradzić?

    Niezapłacone faktury wpływają na kondycję firmy

    60 proc. firm w pandemii skarży się, że ich kontrahenci nie płacą w terminie faktur. Dodatkowo 44 proc. wskazuje, że odbiorcy w ostatnich trzech miesiącach w ogóle nie uregulowali należności za otrzymane towary czy wykonane usługi.

    Brak tabliczki znamionowej w przyczepie. No i jest problem...

    Brak tabliczki znamionowej w przyczepie? Kierowcę czeka wizyta w wydziale komunikacji, stacji kontroli pojazdów i znowu wydziale komunikacji.

    Zastaw rejestrowy na samochodzie. Jak sprawdzić auto?

    Zastaw rejestrowy na samochodzie. Jak sprawdzić czy używane auto nie jest obciążone prawami osób trzecich? Są na to tak naprawdę trzy sposoby.

    Jak zgłosić informację o porzuconych odpadach?

    Informację o porzuconych odpadach, niebezpiecznych czy komunalnych może zgłosić przez stronę Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska - poinformował wiceminister klimatu i środowiska Jacek Ozdoba. Zgłoszenia można dokonać anonimowo.

    Jakich pracowników poszukuje branża logistyczna?

    Polski sektor e-commerce należy obecnie do najbardziej dynamicznie rosnących rynków europejskich. Wraz z rozwojem branży widać rosnące zapotrzebowanie na konkretne zawody. Kto jest potrzebny najbardziej?