Kategorie

Jak zapisy w umowie spedycji wpływają na zobowiązania podatkowe

Grzegorz Roman
Ewa Sokołowska-Strug
ShutterStock
Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach wydał kontrowersyjną interpretację przepisów prawa podatkowego. Obowiązek podatkowy z tytułu obsługi kontenerów w terminalu powstaje w innym momencie niż pozostałe świadczenia w umowie spedycji.

Orzeczenie pojawiło się w dniu 20 kwietnia 2011 r. Stwierdzono w nim, iż moment powstania obowiązku podatkowego z tytułu obsługi kontenerów w terminalu (w ramach umowy spedycji) powstaje odrębnie tj. w innym momencie niż dla pozostałych świadczeń w umowie spedycji.

Rzeczywiście, jest to kolejne orzeczenie, które wpisuje się w utrwaloną linię orzeczniczą organów administracji skarbowej (zakres przedmiotowy umowy spedycji oraz konsekwencje podatkowe w podatku VAT w kontekście interpretacji indywidualnej Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z dnia 20 kwietnia 2011 r. sygn. IBPP1/443-259/11/MS).

Reklama

Również w tej interpretacji, organ podatkowy stoi na stanowisku, iż w przypadku niektórych świadczeń składających się na wykonanie usługi spedycji, w tym wypadku obsługi kontenerów w terminalu, obowiązek podatkowy w podatku od towarów i usług powstanie na innych zasadach niż w przypadku pozostałych świadczeń składających się na przedmiot umowy spedycji.

Pomimo, iż organ nie neguje faktu, iż przedmiotem umowy spedycji może być wiele innych różnorodnych świadczeń, nie dostrzega jednak, iż w istocie rzeczy, obsługa kontenerów w terminalu, jest „inną usługą związaną z przewozem rzeczy”, o której mowa w Kodeksie Cywilnym.

Jak jest zatem określony zakres przedmiotowy umowy spedycji w Kodeksie Cywilnym?

Udzielając odpowiedzi na to pytanie należy najpierw przypomnieć, iż możliwość odwołania się
w sprawach podatkowych do przepisów prawa cywilnego powstaje jedynie wtedy, gdy przepisy prawa podatkowego nie regulują danego zagadnienia.

Umowa spedycji nie jest uregulowana w przepisach prawa podatkowego

Zatem, w celu ustalenia zakresu przedmiotowego tej umowy należy odwołać się do przepisów prawa cywilnego.

Reklama

Pomimo, iż umowa spedycji została uregulowana w Kodeksie Cywilnym, a tym samym jest umową nazwaną, jej zakres przedmiotowy od dawna budzi wiele kontrowersji.
Wątpliwości dotyczą określenia elementów przedmiotowo istotnych tej umowy tzw. essentialia negotii i istnieją pomimo, iż próby ich zdefiniowania podejmuje od dłuższego czasu zarówno doktryna jak i judykatura.

Zgodnie z art. 794 § 1 Kodeksu Cywilnego, „w umowie spedycji spedytor zobowiązuje się za wynagrodzeniem w zakresie działalności swojego przedsiębiorstwa do wysyłania lub odbioru przesyłki albo do dokonania innych usług związanych z jej przewozem”.

Z uwagi na wprowadzenie przez ustawodawcę do ww artykułu słowa „albo” czyli alternatywy rozłącznej, zarówno wykładnia językowa jak i logiczna nie pozostawiają żadnych wątpliwości, co do tego, że przedmiotem umowy spedycji może być wyłącznie „dokonanie innych usług związanych z przewozem”.


Tym samym, przez umowę spedycji należy rozumieć zarówno umowę, w której spedytor zobowiązuje się tylko „do wysłania lub odbioru przesyłki” jak również umowę, której przedmiotem jest wyłącznie zobowiązanie spedytora „do dokonania innych usług związanych z przewozem”.

Co należy rozumieć przez „dokonanie innych usług związanych z przewozem”?

Odpowiedzi na to pytanie udziela zarówno doktryna jak i judykatura, na którą składają się wyroki sądów powszechnych i administracyjnych oraz orzeczenia Sądu Najwyższego.

Zgodnie ze stanowiskiem zawartym w komentarzu pt. „Kodeks Cywilny. Komentarz” pod. red. prof. dr hab. Edwarda Gniewek, rok wyd. 2010 C.H. Beck, usługi objęte zbiorczym określeniem „spedycja”, a stanowiące przedmiot umowy uregulowanej w art. 794 i nast. K.C. związane są ściśle z przewozem, ale w stosunku do samego przewozu mają charakter „zewnętrzny” - umożliwiają skuteczne i sprawne przemieszczanie przesyłek; wyprzedzają, występują równolegle bądź wykonywane są po zakończeniu procesu przewozowego.

Są to różnorodne czynności, które same przez się, tj. w oderwaniu od procesu transportu przesyłek nie posiadają szczególnych cech wyróżniających na tle innych usług. Stanowisko to stanowi zatem potwierdzenie tego, iż przedmiot umowy spedycji należy rozumieć szeroko przez pryzmat wielu różnorodnych usług mu towarzyszących.

W tym samym komentarzu czytamy dalej, iż usługami składającymi się na umowę spedycji, obok usług wysłania oraz odbioru przesyłki, są usługi związane z jej przewozem - ściślej są to usługi współistniejące z wysłaniem lub odbiorem przesyłki, które jednak w oderwaniu od tych działań nie stanowią odrębnego przedmiotu umowy spedycji.

Można tu wskazać przykładowo nawet na takie usługi jak udzielanie informacji i porad taryfowych (por. orzeczenie Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 19 grudnia 2007 r., sygn. akt VI ACa 400/07) oraz usługi celne, czynności polegające na ważeniu, sortowaniu oraz usługi ubezpieczenia przesyłki jak również zapłata przewoźnego (por. orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 16 czerwca 2009 r., sygn. akt I CSK 522/08, niepubl.).

Innym orzeczeniem zawierającym szerokie wyliczenie usług potencjalnie składających się na przedmiot umowy spedycji jest wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego O/Wrocław z dnia 7 marca 2002 r., sygn. akt I SA/Wr 2032/99, w którym czytamy, iż przedmiotem usług spedycyjnych mogą być różne czynności związane z przewozem.

Mogą polegać na wyborze odpowiedniego sposobu wykonania przewozu, poradnictwie spedycyjnym, sprawdzeniu dokumentów i danych wymaganych do wysłania przesyłki, zamówieniu potrzebnych środków transportu, sprawdzeniu stanu przesyłki, stanu opakowania, ocechowaniu, zaadresowaniu, przyjęciu przesyłki w celu jej wysłania, załatwieniu wszelkich czynności związanych z załadowaniem na dowozowy środek transportu, dowozem, wyładowaniem, dostarczeniem przesyłki przewoźnikowi, sprawowanie dozoru nad przesyłką itd.


Zakres umowy spedycji zależy zatem od jej treści. Może polegać na czynnościach związanych z poradnictwem, przygotowaniem przesyłki do przewozu, wyborem sposobu przewozu i przewoźnika, zawarciem umowy przewozu, dostarczeniem przesyłki przewoźnikowi, załadunkiem na środek przewozu, konwojowaniem przesyłki, odbiorem przesyłki od przewoźnika, sprawdzeniem jej stanu i dostarczeniem odbiorcy.

Cały ten zakres zajęć wchodzi w zakres przedmiotowy umowy spedycji. Warto również wskazać na orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego O/Wrocław z dnia 24 maja 2000 r., sygn. akt I SA/Wr, w myśl którego, o zakwalifikowaniu danej usługi do kategorii usług spedycyjnych decydują dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, a mianowicie:

  • Przesłanka obiektywna, a więc okoliczność, że dana usługa ma charakter pomocniczy związany z przewozem przesyłki; oraz
  • Przesłanka subiektywna, która oznacza, że usługa taka musi być podjęta przez spedytora na podstawie umowy spedycji, zawartej z nadawcą, względnie z odbiorcą.

Tym samym, usługa składająca się na umowę spedycji, polegająca na wykonaniu czynności obsługi kontenerów w terminalu, nie tylko jest czynnością pomocniczą związaną z przewozem przesyłki ale zarazem czynnością warunkującą poprawność (skuteczność) wykonania przez spedytora pozostałych świadczeń do których wykonania zobowiązuje go zawarta umowa spedycji.

W konsekwencji, trudno jej odmówić charakteru czynności składającej się na przedmiot umowy spedycji.

Powyższe orzeczenia oraz stanowisko doktryny w zasadzie nie pozostawiają wątpliwości.

Przedmiot umowy spedycji, na który składa się wiele różnorodnych usług towarzyszących wysłaniu lub odebraniu przesyłki, należy interpretować szeroko.

Okoliczność, że powyższe orzeczenia nie odnoszą się wprost do wykonania czynności obsługi kontenerów w terminalu jako elementu przedmiotu umowy spedycji, należy tłumaczyć wyłącznie tym, iż umowa spedycji na którą składa się taka usługa, nie była jak dotąd przedmiotem toczącego się postępowania sądowego. 

Jakie jest stanowisko organu podatkowego?

Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą organów podatkowych, przedmiot umowy spedycji jest definiowany stosunkowo wąsko.

Organ wskazuje na to, iż posiadanie statusu spedytora nie oznacza automatycznie, że wykonując pojedynczą usługę niezwiązaną z organizacją transportu zawiera on w istocie umowę spedycji.

Dlaczego odpowiedź na ww pytanie o zakres przedmiotowy umowy spedycji jest tak ważna?

Odpowiedź na to pytanie jest niezmierne doniosła z uwagi na obowiązujące przepisy ustawy o podatku od towarów i usług regulujące moment powstania obowiązku podatkowego.

Jeżeli ogół świadczeń składających się na wykonanie umowy spedycji zostanie potraktowany całościowo jako jedna usługa, z umową spedycji będzie związane powstanie wyłącznie jednego obowiązku podatkowego na podstawie art. 19 ust. 13 pkt 2 lit. b. ustawy o VAT. 

Zgodnie z tym przepisem, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą otrzymania całości lub części zapłaty, nie później jednak niż 30. dnia, licząc od dnia wykonania usług spedycyjnych.

Stosownie natomiast do stanowiska zawartego w ww interpretacji, jedynie niektóre świadczenia składające się na przedmiot umowy spedycji powinny zostać opodatkowane zgodnie z ww przepisem, pozostałe zaś na zasadach ogólnych tj. zgodnie z art. 19 ust. 4 ustawy o VAT.

W myśl tego przepisu, jeżeli dostawa towaru lub wykonanie usługi powinny być potwierdzone fakturą, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wystawienia faktury, nie później jednak niż w 7. dniu, licząc od dnia wydania towaru lub wykonania usługi.


Odrębne opodatkowanie świadczeń składających się na umowę spedycji będzie również implikowało powstanie po stronie podatnika dodatkowych obowiązków księgowo - rachunkowych, jakie będą towarzyszyć rozliczeniu poszczególnych świadczeń.

Jakie kroki powinien podjąć ustawodawca aby usunąć w przyszłości istniejące wątpliwości?

Wskazane jest aby ustawodawca dookreślił przedmiot umowy spedycji poprzez wskazanie w Kodeksie Cywilnym jakie w szczególności świadczenia mogą się na niego składać.

Taki zabieg legislacyjny jest od dawna stosowany w przepisach tej ustawy czego najlepszym przykładem jest wyliczenie jakie znajduje się w art. 615 K.C. regulującym świadczenia dodatkowe do poczynienia których zobowiązany jest kontraktujący.

Czy stanowisko organu podatkowego zawarte w ww interpretacji może budzić jeszcze jakieś zastrzeżenia?

Należy podkreślić, iż przepisy Ordynacji podatkowej regulujące zasady na jakich powinno dochodzić do wydania indywidualnych interpretacji przepisów prawa podatkowego, nie przewidują, iż organy podatkowe są uprawnione do dokonywania interpretacji przepisów innych niż przepisy prawa podatkowego.

Niemniej jednak, ww interpretacja, wydana przez Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach, narusza tą zasadę. W interpretacji tej czytamy, że okoliczność, że Wnioskodawca jest spedytorem nie oznacza automatycznie, że wykonując pojedynczą usługę niezwiązaną z organizacją transportu przez Spółkę zawarł w istocie umowę spedycji.

Nie każda bowiem umowa zawarta przez podmiot posiadający status spedytora jest umową spedycji. W każdym przypadku podstawą kwalifikacji jest jej treść, a dokładnie treść zobowiązania. Tym samym, organ podatkowy dokonał interpretacji przepisów innych niż przepisy prawa podatkowego.

W przypadku natomiast interpretacji zawierających zagadnienia wykraczające poza tematykę podatkową, organ podatkowy powinien posługiwać się wyłącznie interpretacją danego zagadnienia wydaną przez judykaturę lub ewentualnie doktrynę.

W przedmiotowej interpretacji organ przekroczył zakres swoich kompetencji.

Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Moto
    1 sty 2000
    23 cze 2021
    Zakres dat:
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Zgoda na nadanie numeru VIN. Kiedy jest wydawana?

    Zgoda na nadanie numeru VIN jest wydawana przez wydział komunikacji w określonych przypadkach. Jakich? O tym opowiemy za chwilę.

    Dopisanie współwłaściciela do dowodu rejestracyjnego

    Dopisanie współwłaściciela do dowodu rejestracyjnego: jak załatwić formalności? Warto dobrze przygotować się do wizyty w wydziale komunikacji.

    Jak zostać instruktorem nauki jazdy?

    Jak zostać instruktorem nauki jazdy? Na drodze do tzw. "L-ki" kierowcy stoi przede wszystkim kurs organizowany głównie w WORD-ach.

    Pozwolenie na kierowanie tramwajem. Co musisz o nim wiedzieć?

    Pozwolenie na kierowanie tramwajem to tak naprawdę prawo jazdy na tramwaj. Jak się je zdobywa i jakie warunki należy spełnić?

    Nowy Peugeot 308 SW - jest po prostu piękny!

    Nowy Peugeot 308 SW został oficjalnie zaprezentowany. Powabne kombi ma 600-litrowy bagażnik i paletę pięciu silników.

    Peugeot 2008 [TEST]: mały, miejski lew dorósł!

    Peugeot 2008 jest miejskim crossoverem. Niech jednak ten tytuł Was nie zmyli. Bo auto jest bardziej dojrzałe, niż mogłoby się wydawać!

    Brak tabliczki znamionowej w przyczepie. No i jest problem...

    Brak tabliczki znamionowej w przyczepie? Kierowcę czeka wizyta w wydziale komunikacji, stacji kontroli pojazdów i znowu wydziale komunikacji.

    Zastaw rejestrowy na samochodzie. Jak sprawdzić auto?

    Zastaw rejestrowy na samochodzie. Jak sprawdzić czy używane auto nie jest obciążone prawami osób trzecich? Są na to tak naprawdę trzy sposoby.

    Zgubiłem numer PKK. Co zrobić w takiej sytuacji?

    Zgubiłem numer PKK. Jak go odzyskać? No i tu pojawia się spory problem, bo kandydata na kierowcę czeka... No właśnie co?

    Sprzedaż części używanych na oku fiskusa. Ruszają kontrole.

    Sprzedaż części używanych na celowniku skarbówki. Powód? Wielu sprzedawców albo nie zarejestrowało nawet firmy, albo zaniża dochody ze sprzedaży.

    Ile elektryk przejedzie na rezerwie?

    Firma Edmunds sprawdziła, jaki dystans może pokonać samochód elektryczny, gdy komputer pokładowy pokazuje, że mają 0 km zasięgu.

    Audi RS e-tron GT: w 3,2 sek. do setki w elektryku! Pierwsza jazda.

    Audi e-tron GT choć jest elektryczny, powstaje w tej samej fabryce co R8. Choć nie emituje spalin, generuje potężną ilość emocji.

    Zastaw rejestrowy na pojeździe. Czym jest i kiedy jest wpisywany?

    Zastaw rejestrowy na pojeździe. Czyli dziś opowiemy o tym, czemu pojawia się taka adnotacja w dokumentach pojazdu i jak się jej pozbyć.

    Nadanie nowego numeru VIN. Na czym polega?

    Nadanie nowego numeru VIN może być konieczne po poważnej modyfikacji pojazdu. jak przeprowadzić procedurę zgodnie z przepisami?

    Wydanie dowodu rejestracyjnego zatrzymanego przez Policje

    Wydanie dowodu rejestracyjnego zatrzymanego przez Policje. Czyli jak odzyskać dokumenty pojazdu po kontroli funkcjonariuszy?

    Status PKK: nieprawidłowe dane. Co to oznacza?

    Status PKK: nieprawidłowe dane. Co oznacza taki komunikat pojawiający się w systemie info-car.pl? Kandydat na kierowcę nie ma się co martwić.

    Mitsubishi L200 po tuningu. Po fabrycznym tuningu!

    Mitsubishi L200 świetnie radzi sobie w terenie. Ma jednak pewną słabość. 150 koni to niezbyt dużo. Na szczęście Japończycy mogą coś na to poradzić.

    Zdjęcie samochodu z rejestracją nie narusza RODO

    Zdjęcie samochodu z rejestracją spokojnie można publikować. Powód? Numer rejestracyjny pojazdu nie stanowi danych osobowych.

    Cupra Ateca [TEST]: w 4,9 sek. do setki w... rodzinnym SUV-ie

    Cupra Ateca choć ma typowo rodzinne ubranie, oferuje kierowcy aż 300 koni. Czy takie połączenie sprawdza się na drodze?

    Jak sprawdzić numer PKK? Kierowcę czeka wizyta w urzędzie...

    Jak sprawdzić numer PKK? Niestety, ale ustawodawca nie przewidział możliwości sprawdzenia online. To oznacza, że kierowca musi zawitać w urzędzie.

    Wniosek o dokonanie adnotacji w dowodzie rejestracyjnym

    Wniosek o dokonanie adnotacji w dowodzie rejestracyjnym: jak wygląda, jakie dokumenty do niego dołączyć i ile kosztuje załatwienie sprawy?

    Ile czasu jest ważny numer PKK?

    Ile czasu jest ważny numer PKK? To pytanie, które mogą zadać kandydaci na kierowców. A więc? Postaramy się odpowiedzieć na nie w naszym materiale.

    Fabryczny gaz nie wbity w dowód. Co to oznacza?

    Fabryczny gaz nie wbity w dowód tworzy poważny problem dla kierowcy. Powód? Samochód nie przejdzie przeglądu technicznego!

    Nowy Lexus NX. Wygląda jak stary, ale jest nowy i ma plug-ina

    Nowy Lexus NX został oficjalnie zaprezentowany. Druga odsłona SUV-a segmentu D zdaniem producenta otrzymała aż 95 proc. nowych komponentów.

    Jak założyć PKK przez internet?

    Jak założyć PKK przez internet? Wystarczy że kandydat na kierowcę odwiedzi rządową stronę i po wypełnieniu zatwierdzi wniosek profilem zaufanym.