Kategorie

Co to jest spedycja i dlaczego jest mylnie pojmowana

Paweł Budrewicz
ShutterStock
Pojęcie spedycji jest chyba najbardziej mylonym pojęciem w polskim systemie prawnym. Panuje niemal powszechne przekonanie, że firma, która sama nie przewozi towarów, lecz zleca to innym, to spedytor, a cała reszta – to przewoźnicy. Nic bardziej błędnego.

Ustawodawca nie rozpieszcza – formalna, prawna definicja spedycji jest oszczędna w słowach. Zgodnie z art. 794 kc spedycja to wysyłanie lub odbieranie przesyłek albo podejmowanie innych czynności związanych z przewozem. Co do zasady umowa spedycji powinna być umową profesjonalną – ustawa stanowi, że wspomniane czynności podejmuje się w ramach przedsiębiorstwa i za wynagrodzeniem.

Z powyższego wynika, że spedycja to w najszerszym tego słowa rozumieniu obsługa przesyłki – zarówno w zakresie jej nadania, jak i odbioru, a także w związku z jej przewiezieniem. Jest to zatem działalność usługowa, której istota polega na zorganizowaniu przesyłania i przewożenia rzeczy (nacisk na określenie "przesyłka" jednoznacznie wyklucza przewozy osobowe).

Potwierdza to zresztą ustawodawca, wskazując w art. 796 kc, że w zakresie nieuregulowanym wprost przez przepisy spedycji stosuje się przepisy o zleceniu.

Reklama

Umowa zlecenia zaś to w pewnym sensie jest najbardziej uniwersalny "szablon" umowny obejmującym te wszystkie usługi, których nie regulują inne przepisy (art. 750 kc). Do 1965r. spedycję regulował kodeks handlowy z 1934r., który pod nazwą "ekspedycji" rozumiał przesyłanie rzeczy na rzecz innej osoby, a sama działalność była traktowana jako rodzaj komisu.

Nie wchodząc w szczegóły, kodeks handlowy kładł zdecydowany nacisk na rzeczowy charakter ekspedycji, podczas gdy obecnie kodeks cywilny przesuwa akcent na wymiar usługowy.
Wspomniane wzajemne uzupełnianie się przepisów art. 750 i 796 kc ma bardzo głęboki sens. Otóż spedycja to usługa zapewniająca sprawny i optymalny obrót przesyłkami. Paradoksalnie – sam przewóz to najmniej istotny element spedycji. Brzmi obrazoburczo? Tylko z pozoru.

Od ponad dwudziestu lat robi w Polsce karierę pojęcie logistyki, które w dużym uproszczeniu obejmuje dyslokację zasobów, kolejność ich wykorzystania, transport, pakowanie, zarządzanie łańcuchem dostaw itp. Mówiąc obrazowo, bez logistyki nie bylibyśmy tam, gdzie jesteśmy, z tym, co mamy, i będąc przygotowanymi na zrobienie tego, co zamierzamy zrobić.

Samo pojęcie ma rodowód wojskowy, a w Polsce zyskało należną rangę w działalności cywilnej dopiero po przemianach 1989r. Jak się to ma do prawa cywilnego? Otóż tak, że z prawnego punktu widzenia spedycja to rodzaj logistyki, tyle że ograniczonej do zorganizowania transportu rzeczy.

Czym zatem jest spedycja?

Reklama

To takie zarządzanie i zorganizowanie wszystkich czynności związanych z przesyłaniem rzeczy, które ma doprowadzić do bezpiecznego i efektywnego dostarczenia przesyłki we wskazane miejsce. Proszę zwrócić uwagę, że definicja ta w ogóle nie odnosi się do przewozu jako takiego.

I słusznie, bo – jako się rzekło – przewóz jest w spedycji najmniej istotnym elementem. W zakres spedycji wchodzi więc m.in. przechowywanie i przetwarzanie dokumentów związanych z przesyłką, zlecenie składu i przechowania, przepakowania, załadunku, ubezpieczenia, ewentualnej odprawy celnej, przewozu, odbioru, rozładunku oraz sprawdzenia zawartości przesyłki.

Oczywiście, nie każde zlecenie spedycyjne obejmuje taki zakres czynności, ale bez względu na ilość i rodzaj czynności spedycja to ogół działań, które zmierzają do tego, aby doprowadzić do przesłania rzeczy z punktu A do punktu B. O tym, czy mamy do czynienia ze spedycją, przesądza rodzaj podejmowanych czynności oraz cel tych czynności. Podsumowując, można powiedzieć, że spedycja to zarządzanie logistyką transportu.

Zamieszanie przez ustawę o transporcie

Zamieszanie i nieporozumienie, jakie powstaje wokół spedycji, wynika głównie z ustawy o transporcie drogowym. Nieprecyzyjne przepisy, które zresztą wiele razy krytykowało środowisko, m.in. Polska Izba Spedycji i Logistyki, traktują spedycję jako odmianę przewozu bez posiadania własnych środków transportowych.

Bowiem ustawowa definicja transportu drogowego zawiera w sobie pośrednictwo przy przewozie rzeczy – jakkolwiek spedycja nie jest pośrednictwem, to obejmując także pośredniczenie w tym zakresie, pasuje do takiej definicji.

Efekt jest dobrze znany każdemu z branży TSL – aby prowadzić przedsiębiorstwo spedycyjne, konieczna jest licencja transportowa. Prowadzi to do utrwalenia całkowicie błędnego mniemania, że spedycja i przewóz to pojęcia niemal tożsame, a przedsiębiorców, którzy podejmują się tej działalności, odróżnia jedynie to, czy korzystają z własnych, czy z cudzych pojazdów.

Wytłumaczeniem i przyczyną takiego stosowania przepisów może być to, że zgodnie z art. 800 kc spedytor może samemu podjąć się przewozu, a wówczas ma prawa i obowiązki przewoźnika. Oznacza to, że samo przyjęcie przez spedytora zlecenia na przewóz sprawia, że spedytor będzie ponosił odpowiedzialność nie na podstawie kodeksu cywilnego (spedycja), lecz ustawy prawo przewozowe (przewóz krajowy) albo Konwencji CMR (przewóz międzynarodowy).

W mniemaniu Państwa i jego funkcjonariuszy oznacza to konieczność zabezpieczenia interesów klientów spedytorów, a że jedynym rodzajem zabezpieczenia, jakie aparat państwowy jest zdolny sobie wyobrazić, jest licencja i polisa OC, mamy w efekcie spedytorów zmuszonych posiadać licencję na transport.

Czym w końcu jest spedycja

Wszystko, co do tej pory napisałem, służy odpowiedzi na zasadnicze pytanie z tytułu artykułu – czym jest umowa spedycji. Odpowiedź jest prosta – umowa spedycji to umowa obejmująca czynności spedycyjne. Co w tym odkrywczego? To, że w przypadku sporu sądowego, sąd nie powinien badać uwarunkowań co do licencji ani rodzaju polisy OC, ale wyłącznie to, czy podmiot, który zawarł umowę, przyjął na siebie obowiązki z umowy spedycji, czy przewozu – czy odpowiada jak spedytor, czy jak przewoźnik.

Liczy się zatem wyłącznie treść umowy, czyli treść zobowiązań i zakres czynności w umowie. Istotne jest to, do jakich czynności firma zobowiązała się wobec klienta, bo tylko to warunkuje zakres odpowiedzialności. Ale różnica odpowiedzialności pomiędzy spedytorem a przewoźnikiem to temat na odrębny artykuł.

Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Moto
    1 sty 2000
    15 cze 2021
    Zakres dat:

    Zdjęcie samochodu z rejestracją nie narusza RODO

    Zdjęcie samochodu z rejestracją spokojnie można publikować. Powód? Numer rejestracyjny pojazdu nie stanowi danych osobowych.

    Cupra Ateca [TEST]: w 4,9 sek. do setki w... rodzinnym SUV-ie

    Cupra Ateca choć ma typowo rodzinne ubranie, oferuje kierowcy aż 300 koni. Czy takie połączenie sprawdza się na drodze?

    Jak sprawdzić numer PKK? Kierowcę czeka wizyta w urzędzie...

    Jak sprawdzić numer PKK? Niestety, ale ustawodawca nie przewidział możliwości sprawdzenia online. To oznacza, że kierowca musi zawitać w urzędzie.

    Wniosek o dokonanie adnotacji w dowodzie rejestracyjnym

    Wniosek o dokonanie adnotacji w dowodzie rejestracyjnym: jak wygląda, jakie dokumenty do niego dołączyć i ile kosztuje załatwienie sprawy?

    Ile czasu jest ważny numer PKK?

    Ile czasu jest ważny numer PKK? To pytanie, które mogą zadać kandydaci na kierowców. A więc? Postaramy się odpowiedzieć na nie w naszym materiale.

    Fabryczny gaz nie wbity w dowód. Co to oznacza?

    Fabryczny gaz nie wbity w dowód tworzy poważny problem dla kierowcy. Powód? Samochód nie przejdzie przeglądu technicznego!

    Nowy Lexus NX. Wygląda jak stary, ale jest nowy i ma plug-ina

    Nowy Lexus NX został oficjalnie zaprezentowany. Druga odsłona SUV-a segmentu D zdaniem producenta otrzymała aż 95 proc. nowych komponentów.

    Jak założyć PKK przez internet?

    Jak założyć PKK przez internet? Wystarczy że kandydat na kierowcę odwiedzi rządową stronę i po wypełnieniu zatwierdzi wniosek profilem zaufanym.

    Jak usunąć wpis taxi z dowodu? Czy się da?

    Jak usunąć wpis taxi z dowodu rejestracyjnego pojazdu? No i tu pojawia się pewien problem. Bo przepisy mówią nie o usunięciu, a raczej wykreśleniu.

    Gaz nie wbity w dowód: jak zalegalizować LPG w aucie?

    Gaz nie wbity w dowód? Jak zalegalizować obecność instalacji LPG w aucie? Błąd podczas montażu będzie kosztować kierowcę trochę... czasu!

    Mandat za brak wbitego haka. Ile wynosi?

    Mandat za brak wbitego haka: czy policjant może ukarać kierowcę grzywną? Jakie jeszcze konsekwencje oznacza brak haka w dowodzie rejestracyjnym?

    Test: Skoda Octavia Plug-in - nie świetna, ale zaskakująco dobra!

    Skoda Octavia plug-in nie jest idealna. Mimo wszystko test zakończyłem z uśmiechem na twarzy. Powód? Nie tylko hybrydy z Japonii są oszczędne!

    Volkswagen Polo 2021: częściowa autonomia jazdy to nowość!

    Volkswagen Polo 2021 jest oferowany z systemem IQ.Drive Travel Assist. Częściowa autonomia jazdy jest nowością w segmencie B.

    Samochód elektryczny: cena może czynić cuda?

    Samochód elektryczny: cena może sprawić, że elektryka kupiłby każdy Polak. Jaka jednak musiałaby być ta cena? Taka sama jak w spalinowcach.

    Zgłoszenie nabycia pojazdu: gdzie złożyć wniosek? W miejscu...

    Zgłoszenie nabycia pojazdu: gdzie złożyć wniosek? Ministerstwo Infrastruktury nie ma wątpliwości - zgłoszenie składa się w miejscu zamieszkania.

    Dożywotni zakaz prowadzenia pojazdów jest legalny?

    Dożywotni zakaz prowadzenia pojazdów jest legalny? Do Trybunały Konstytucyjnego wpłynęła właśnie skarga. Jaka będzie decyzja?

    Jak wygląda rejestracja nowego samochodu z salonu 2021?

    Jak wygląda rejestracja nowego samochodu z salonu w 2021 roku? Teraz salon dealerski może zarejestrować pojazd online. Jak wygląda procedura?

    Opel Astra 2022. Tak będzie wyglądać Astra L!

    Opel Astra 2022 pokazuje pierwsze szczegóły stylistyczne. Co zwraca uwagę? Astra L otrzyma przedni pas w stylu nowej Mokki i wirtualny kokpit.

    Zasady korzystania z hulajnogi elektrycznej

    Zasady korzystania z hulajnogi elektrycznej. Czyli dziś opowiemy o tym, o czym po 20 maja 2021 roku muszą pamiętać kierowcy tego typu pojazdów.

    Samochody wpływają na środowisko? Zdaniem Polaków... nie!

    Samochody wpływają na środowisko? Aż 46 proc. Polaków uważa, że auta nie powodują żadnej szkody, a 21 proc. nie ma zdania.

    Jak dostać się do grupy Speed?

    Jak dostać się do grupy Speed? To pytanie nurtuje kierowców. Odpowiedź? Stanowiska w tej formacji nie wypełnia się raczej z konkursu...

    Zagrożenie bezpieczeństwa w ruchu drogowym

    Zagrożenie bezpieczeństwa w ruchu drogowym: na czym polega i w jaki sposób jest karane? Dziś wyjaśnimy to pojęcie z prawnego punktu widzenia.

    Wbicie haka w dowód. Na czym polega?

    Wbicie haka w dowód - czyli dziś opowiemy o tym jak zalegalizować montaż haka przed wakacyjnym wyjazdem. Zapomnisz o tym? Możesz mieć problem!

    e-TOLL: rejestracja przy pomocy mObywatel

    e-TOLL: rejestracja do systemu jest skomplikowana? W żadnym razie! Teraz rejestrację można autoryzować nawet mObywatelem.

    Test: Nissan Leaf 62 kWh: 217-konny elektryk z dużym zasięgiem

    Nissan Leaf 62 kWh pojawił się przed naszą redakcją. Pierwsze wrażenie? Wydaje się taki zwykły jak na elektryka. Czy to dobrze? Naszym zdaniem...