Kategorie

Sprzęgło wielopłytkowe, czyli serce dołączanego napędu 4x4

Kuba Brzeziński
Sprzęgło wielopłytkowe, czyli serce dołączanego napędu 4x4
Sprzęgło wielopłytkowe, czyli serce dołączanego napędu 4x4
Kamil Fraszkiewicz
W codziennej eksploatacji kierowca wcale nie potrzebuje stałego 4x4. Układ dołączany jest zatem idealnym rozwiązaniem. Czemu zawdzięcza swoje zalety? Oczywiście prostemu sprzęgłu wielopłytkowemu.

Napęd na cztery koła to jeden z ważniejszych sposobów dbania o bezpieczeństwo jazdy. W codziennych warunkach poprawia właściwości trakcyjne auta i sprawia, że jego tor jazdy jest pewniejszy zwłaszcza w trudnych warunkach drogowych. 4x4 niestety ma też i pewne wady. W sytuacji, w której mówimy o stałym napędzie, zwiększa on obciążenie jednostki napędowej. A to w naturalny sposób odbija się na osiągach i spalaniu. Stały napęd na cztery koła jest idealny, jednak głównie w autach o charakterze terenowym. Jeżeli mowa o SUV-ach czy rodzinnych kombi, zdecydowanie lepszym, tańszym i bardziej kompaktowym rozwiązaniem jest zastosowanie napędu dołączanego.

Sprzęgło wielopłytkowe - dodatkowa oś dołączana w razie potrzeby

Reklama

Na czym polega dołączane 4x4? W dobrych warunkach trakcyjnych pełna moc silnika trafia na jedną oś - zazwyczaj przednią. W razie pojawienia się uślizgu, moment obrotowy za pomocą centralnego mechanizmu różnicowego zaczyna być transferowany również na tylną oś. Na tym jednak ewentualna zasada działania nie kończy się. Obecnie stosowane elektroniczne sterowanie sprawia, że w dołączanym napędzie sterownik może też określić sposób rozdziału momentu obrotowego. Dla przykładu na przednią oś - która zwykle pełni rolę napędowej - najczęściej trafia od 100 do zaledwie 30 proc. mocy silnika.

Bardzo ważnym elementem dołączanego napędu 4x4 jest sprzęgło wielopłytkowe. To za jego sprawą odbywa się dołączanie i odłączanie napędu, a więc to ono przejmuje rolę centralnego mechanizmu różnicowego. W praktyce oznacza to mniej więcej tyle, że w sprzęgle znajdują się dwie tarcze - jedna jest przypisana wałowi zdawczemu, a druga odbiorczemu. Połączenie tych tarcz oznacza dołączenie napędu dwóch dodatkowych kół. Sprzęgło może być uruchamiane na kilka sposób. Ostateczna metoda zależy od tego, jaką decyzję podjęli inżynierowie podczas konstruowania układu napędowego.

Zobacz również: Napęd 4x4 - jakie rozwiązania oferują producenci?

Rodzaje sprzęgieł wielopłytkowych:

  • lepkościowe/wiskotyczne
  • elektromagnetyczne
  • elektromechaniczne
  • hydrauliczne
  • elektrohydrauliczne

W przypadku sprzęgła wiskotycznego za łączenie obydwu tarcz odpowiada sam olej znajdujący się pod obudową. Jak to konkretnie wygląda? Gdy jedna oś zaczyna się ślizgać, dwa wały napędowe pracują z różną przekładnią, a to prowadzi do wzrostu temperatury. Ciepły olej silikonowy zwiększa zatem swoją objętość i sprawia, że tarcze zbliżają się do siebie i zazębiają. I choć sprzęgło lepkościowe jest najprostsze, ma też pewne wady. Po pierwsze reaguje ze sporym opóźnieniem na sytuację na drodze. Po drugie nigdy nie pozwoli na przeniesienie większej części momentu obrotowego na dodatkową oś napędową.

Sprzęgło wielopłytkowe - hydraulika przyspiesza czas reakcji

Zasada działania sprzęgła wielopłytkowego hydraulicznego jest podobna jak u poprzednika. Poślizg powoduje różnice w ilości obrotów wałów i wytworzenie ciepła. W jego wyniku rośnie objętość oleju, a większa objętość oznacza wyższe ciśnienie w sekcji hydraulicznej i nacisk na tłok. Ten doprowadza do połączenia się tarcz i sprawia, że moc zaczyna być transferowana również na dodatkową oś napędową. Zalety tego systemu są oczywiste. Napęd 4x4 za sprawą m.in. elektronicznego kontrolowania docisku może przenieść większą ilość momentu obrotowego na dodatkową oś, a do tego czas reakcji układu jest krótszy. Wady? Rośnie poziom skomplikowania, bo pojawia się seria ponad 9 czujników i kilka silniczków sterujących.

Zobacz również: Jak działa Haldex 5?

Sprzęgło wielopłytkowe elektrohydrauliczne nadal składa się z dwóch tarcz i jest wypełnione olejem. Tutaj jednak prędkość wałów napędowych nie odgrywa już prawie żadnej roli. Inżynierowie zastosowali bowiem pompę oleju - to ona tworzy ciśnienie konieczne do zwarcia tarcz sprzęgła. Sposób transferowania momentu obrotowego na dodatkowe koła i poziom siły przenoszonej są kontrolowane przez sterownik - ten odbiera sygnały o sytuacji drogowej i na ich podstawie podejmuje decyzję o działaniu. Regulacja obydwu parametrów odbywa się z kolei poprzez zawór regulacyjny stopnia otwarcia sprzęgła.

Sprzęgło wielopłytkowe - elektromagnes zamiast hydrauliki

Reklama

Kolejnym typem mechanizmów wielopłytkowych jest sprzęgło elektromagnetyczne. W jego przypadku dociskanie tarcz odbywa się przy pomocy działania elektromagnesu. To jego sterownik na podstawie informacji płynących z pozostałych sterowników podejmuje decyzję o regulacji siły nacisku - a tym samym przekazaniu na którąś z osi napędowych większej ilości momentu obrotowego. Zaletą sprzęgła wielopłytkowego elektromagnetycznego jest możliwość przeniesienia nawet 100 proc. obrotów wału napędowego. Z drugiej strony mechanizm jest bardziej wrażliwy na ewentualne uszkodzenia.

Ostatnim typem sprzęgła wielopłytkowego jest mechanizm elektromechaniczny. W jego przypadku układ jest wyposażony w silnik elektryczny i dźwignie. Agregat porusza specjalnym wieńcem, a ten rozsuwa dźwignie. To doprowadza do zwarcia się tarczy sprzęgła. Zalety? System elektromechaniczny działa błyskawicznie. W ten sposób napęd kół jest dołączany natychmiastowo, przez co auto może lepiej kontrolować właściwości trakcyjne pojazdu. Dodatkowo rozwiązanie stosowane m.in. w samochodach BMW jest w gruncie rzeczy naprawdę proste. A to minimalizuje wysokość ewentualnych kosztów obsługi.

Zobacz również: Jakich płynów eksploatacyjnych potrzebuje auto?

Sprzęgło wielopłytkowe - ile kosztuje wymiana oleju?

Bardzo ważna informacja jest taka, że sprzęgła wielopłytkowe bez względu na rodzaj zastosowanej technologii są raczej trwałe. Bez większych trudności powinny pokonać 300 czy nawet 400 tysięcy kilometrów. Oczywiście wcześniej musi wystąpić jeden warunek. Konkretnie kierowca powinien pamiętać o regularnej wymianie oleju w układzie. Interwały zalewania nowego smarowidła są różne - zależą w dużej mierze od zastosowanej technologii, ale i zaleceń producentów oraz najczęściej wynoszą od 30 do nawet 150 tysięcy kilometrów. Wymiana oleju w układzie 4x4 nie jest droga - jej cena waha się między kwotą na poziomie 150 a 400 złotych. W ASO ceny oscylują bardziej w okolicy 800 - 900 złotych.

Chcesz dowiedzieć się więcej, sięgnij po nasze publikacje
KOMPLET: VAT zmiany od 1 lipca 2021 + JPK_VAT +  VAT w e-commerce
KOMPLET: VAT zmiany od 1 lipca 2021 + JPK_VAT + VAT w e-commerce
Tylko teraz
99,00 zł
119,70
Przejdź do sklepu
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Moto
    1 sty 2000
    3 sie 2021
    Zakres dat:
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Volkswagen Passat GTE: test niemieckiej hybrydy plug-in

    Volkswagen Passat GTE ma przestronną kabinę i duży bagażnik. Czy rodzinne nadwozie uzupełnione hybrydą plug-in sprawdza się w praktyce?

    Kredyt na samochód. Jaki wybrać i czym się różnią?

    Kredyt na samochód, czyli kredyt gotówkowy, kredyt samochodowy i leasing konsumencki. Która forma jest najlepsza?

    Bezpieczne wakacje 2021: o czym pamiętać?

    Bezpieczne wakacje 2021 to pojęcie, o którym w tym roku Policja powtarza do znudzenia. Te zasady naprawdę warto jednak przyswoić. Jak brzmią?

    e-Bilety Morskie Oko. Rezerwacja lub nie zaparkujesz!

    e-Bilety Morskie Oko - to jedyny sposób, aby w najbliższych dniach zostawić auto w Palenicy Białczańskiej. Muszą o tym wiedzieć odwiedzający TPN.

    Volkswagen Taigo: Niemcy stawiają na SUV-a coupe

    Volkswagen Taigo to nowa propozycja w ofercie marki w Europie. Czym jest Taigo? To tak naprawdę model T-Cross, jednak w wersji coupe.

    Test: Peugeot 508 SW PSE, czyli francuskie AMG w akcji

    Test: Peugeot 508 PSE, czyli napęd na cztery koła, 360 koni mechanicznych i hybryda plug-in. W skrócie francuskie AMG spisało się na medal.

    Ile lat wstecz sprawdza UFG?

    Ile lat wstecz sprawdza UFG? Czyli za ile lat kierowca może otrzymać karę za brak ubezpieczenia OC? Postanowiliśmy to sprawdzić.

    Jak uniknąć regresu ubezpieczeniowego?

    Jak uniknąć regresu ubezpieczeniowego? Jest kilka zasad, o których kierowca powinien pamiętać podczas zdarzenia drogowego. Dziś je przypomnimy.

    Bezpieczny zakup samochodu używanego: co oznacza?

    Bezpieczny zakup samochodu używanego nie zawsze jest łatwy. Szczególnie że sprzedający ukrywają informacje, a kupujący mają ograniczone zaufanie.

    Wyższe grzywny za wykroczenia drogowe

    Podwyższenie maksymalnej wysokości grzywny za wykroczenia drogowe do 30 tys. zł zakłada projekt nowelizacji Prawa o ruchu drogowym, przyjęty przez rząd.

    Najpopularniejsze rodzaje napędów [NOWE DANE]

    Stowarzyszenie ACEA opublikowało najświeższe dane na temat najpopularniejszych rodzajów napędów. Jakie samochody wybierają kierowcy w Polsce?

    Emisja CO2: samochody coraz bardziej eko! Hybrydy szczególnie

    Emisja CO2: samochody w zeszłym roku wyemitowały aż o 12 proc. mniej dwutlenku węgla. I co ciekawe, metodą do osiągnięcia celu okazały się hybrydy.

    Nowy DS 4 jest już w Polsce. Ile kosztuje francuska awangarda?

    Nowy DS 4 został oficjalnie pokazany w Polsce. Na razie nad Wisłę dotarły wyłącznie wersje pokazowe. Już dziś poznaliśmy jednak cennik auta.

    Likwidacja szkody z polis upadłych zakładów ubezpieczeń

    Likwidacja szkody z polis upadłych zakładów ubezpieczeń: Kto wypłaca pieniądze? Na czym polega? O czym pamiętać? O tym wszystkim opowiemy dziś.

    Czy UFG zawsze wykryje brak OC?

    Czy UFG zawsze wykryje brak OC? Odpowiedź brzmi... tak. Nie zawsze jednak od razu zorientuje się, że samochód nie miał obowiązkowej polisy.

    Brak OC: regres oznacza dla kierowcy... problemy!

    Brak OC: regres sprawi, że sprawca może zapłacić za szkodę... z własnej kieszeni. Kiedy i na jakiej zasadzie działa regres?

    Nowy Opel Astra 2021. Wyrazisty design i hybrydy

    Nowy Opel Astra 2021 odsłonił swoją twarz. Niemiecki kompakt otrzymał cyfrowy kokpit, paletę jednostek hybrydowych i nowe reflektory pikselowe.

    Najczęściej kradzione samochody w 2020 roku

    Najczęściej kradzione samochody w 2020 roku w Polsce? Instytut Badań Rynku Motoryzacyjnego Samar przeanalizował dane z CEPiK.

    Nowy Opel Mokka [TEST]: ależ jak on patrzy...

    Nowy Opel Mokka przywitał nas efektownym połączeniem kolorów na nadwoziu i... smutnym spojrzeniem. Nie ma jednak powodów do smutku!

    Zmiany w karach dla kierowców 2021. Co szykuje rząd?

    Zmiany w karach dla kierowców 2021 to szeroki blok zmian w systemie karania prowadzących przedstawiony przez rząd. Co zakłada projekt zmian?

    Wysokość składki OC, punkty karne. Nowy pomysł rządu

    Wysokość składki OC i punkty karne, czyli rząd ma pomysł na kolejny bat na kierowców. Popełniasz dużo wykroczeń, zapłacisz wyższe ubezpieczenie.

    Nowe kary dla pijanych kierowców 2021

    Nowe kary dla pijanych kierowców 2021, czyli pomysł rządu na ograniczenie ilości nietrzeźwych prowadzących na polskich drogach.

    Punkty karne kasowane po 2 latach. Nowy pomysł rządu

    Punkty karne kasowane po 2 latach i więcej punktów karnych w czasie jednej kontroli drogowej. To zmiany dla kierowców, które proponuje rząd.

    Mandaty do 5 tys. zł, czyli rząd ma nowy system kar dla kierowców

    Mandaty do 5 tys. zł - ale też tylko za przekroczenie prędkości. Cięższe przewinienia mogą się skończyć karą sięgającą 30 tys. zł. Oto propozycje zmian.

    Nissan Qashqai 2021: pierwsza jazda japońskim crossoverem

    Nissan Qashqai 2021, czyli mieliśmy okazję po raz pierwszy spotkać się z japońskim crossoverem. I spotkanie to odbyło się na polskim gruncie!