| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Moja firma > Biznes > Firma > Umowy > ABC umów > Czy pozwalać klientom na negocjowanie zawieranych umów

Czy pozwalać klientom na negocjowanie zawieranych umów

W obrocie gospodarczym, zwłaszcza z udziałem konsumentów, do zawierania umów powszechnie wykorzystuje się tzw. wzorce umowne. Najprościej mówiąc, umowy te charakteryzują się tym, że ich postanowienia są opracowywane przez jedną ze stron i narzucane drugiej, która nie może wpłynąć na ich treść. Czy takie rozwiązania są korzystne dla przedsiębiorcy? Czy warto przychylać się do rozwiązań zgłaszanych przez klientów?

Często umowy takie przedkładane są do podpisania podmiotom mniejszym, słabszym ekonomicznie, w tym również konsumentom. Stosowanie wzorców umownych jest bardzo wygodne dla przedsiębiorców, którzy nie muszą każdorazowa redagować na nowo powtarzających się powszechnie w umowach klauzul. Z punktu widzenia konsumentów zaletą takich formularzy jest to, że zazwyczaj precyzyjnie określają one prawa i obowiązki stron, dzięki czemu nie ma wątpliwości, co do treści stosunku prawnego. Ten sposób zawierania umów niesie jednak określone zagrożenia dla konsumentów, jako grupy nie tylko nie posiadającej wiedzy fachowej co do właściwości towarów i usług, ale także mniej zorientowanej co do obowiązujących przepisów, z którymi wiążą się nieraz dotkliwe konsekwencje.

Prawidłowość tę dostrzeżono już w przedwojennej Polsce, kiedy to umowy adhezyjne (wzorce opracowane przez jedną ze stron), jak również postanowienia regulaminów, obowiązywały tylko wtedy, jeżeli zostały wcześniej zatwierdzone przez władze państwowe lub samorządowe. Aktualnie ze stosowaniem wzorców umownych w obrocie konsumenckim wiąże się szereg ograniczeń wynikających z przepisów KC o niedozwolonych klauzulach umownych oraz innych przepisów dotyczących ochrony konsumentów. Z uwagi na te właśnie ograniczenia w wielu przypadkach bardziej korzystne jest umożliwienie konsumentom negocjowania zawieranych z nimi umów. Aby docenić korzyści w sferze prawnej, wynikające z takiego indywidualnego podejścia, warto poznać ograniczenia wiążące się ze stosowaniem wzorców.

Wzorcami umownymi są np. umowy z operatorem GSM, przedsiębiorstwem energetycznym, ubezpieczycielem itd. Gotowymi wzorcami umów posługują się także mali przedsiębiorcy, np. pośrednicy w obrocie nieruchomościami, firmy budowlane, producenci mebli kuchennych.

W obecnym stanie prawnym umowy, w tym wzorce umowne, będące ze swej istoty ofertą skierowaną do ogółu, podlegają kontroli sądowej, co do ich zgodności z obowiązującymi przepisami. Należy przy tym podkreślić, że ze względu na treść art. 3851 za klauzule niedozwolone uważane są postanowienia umowy zawieranej z konsumentem, które kształtując jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy.

Polecamy: Jak założyć własną firmę?

Badanie, dokonywane w ramach takiej kontroli, odbywa się na dwa sposoby, tzn. może mieć charakter konkretny lub abstrakcyjny.

  • Kontrola konkretna, dokonywana jest w sporze sądowym między przedsiębiorcą a konsumentem, przy czym przedmiotem takiego sporu są skutki prawne wynikające z badanej klauzuli. Tego rodzaju kontrola jest więc dokonywana już po zawarciu konkretnej umowy, przy okazji sprawy sądowej z udziałem przedsiębiorcy i konsumenta.

Przedstawiciele nauki prawa wskazują, że tego rodzaju kontrola dotyczy także postanowień uzgodnionych indywidualnie. Jednakże, zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego, sąd poddaje kontroli uzgodnione indywidualnie postanowienie umowne z punktu widzenia zasad współżycia społecznego, sprzeczności z innymi przepisami niż wspomniany przepis art. 3851, rozważa czy czynność nie ma na celu obejścia prawa, a także czy treść łączącego strony stosunku prawnego nie sprzeciwia się naturze tego stosunku. Zakres kontroli sądowej w przypadku umów negocjowanych indywidualnie jest więc węższy niż w przypadku wzorców umownych.

  • Drugim rodzajem kontroli jest kontrola abstrakcyjna, dokonywana przez sąd ochrony konkurencji i konsumentów. Obejmuje ona wzorzec, nie zaś konkretną umowę.

Powództwo w sprawie o uznanie wzorca umowy za niedozwolony może wytoczyć każdy, kto według oferty pozwanego, czyli przedsiębiorcy oferującego konsumentom towary lub usługi, mógłby zawrzeć z nim umowę zawierającą postanowienie, którego uznania za niedozwolone żąda się pozwem. Powództwo może wytoczyć także organizacja społeczna, do której zadań statutowych należy ochrona interesów konsumentów, powiatowy (miejski) rzecznik konsumentów oraz Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Z żądaniem uznania postanowienia wzorca umowy za niedozwolone można wystąpić również wtedy, gdy pozwany zaniechał jego stosowania, jeżeli od tego zaniechania nie minęło sześć miesięcy.

reklama

Narzędzia przedsiębiorcy

POLECANE

Dotacje dla firm

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Pomysł na biznes

Eksperci portalu infor.pl

Kancelaria Radcy Prawnego Marta Jeleń

Kancelaria Radcy Prawnego

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »