| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Moja firma > Biznes > Firma > Umowy > ABC umów > Jakie są skutki zastosowania niedozwolonych klauzul umownych?

Jakie są skutki zastosowania niedozwolonych klauzul umownych?

Umowy zawierane z konsumentem- mimo faktycznej silniejszej pozycji przedsiębiorcy, obarczone są pewnym ryzykiem. Klauzule, które w przypadku równorzędnych kontrahentów podlegałyby negocjacjom (i prawdopodobnie w ich wyniku by się nie ostały)- z uwagi na nieekwiwalentość świadczeń czy wyzysk- w przypadku konsumentów podlegają kontroli sądowej i UOKiK. Sąd może klauzule uchylić- a w skrajnych przypadkach orzec nieważność całej umowy.

Reguły interpretacyjne służące stwierdzeniu, czy dane postanowienie jest niedozwolone w rozumieniu art. 3851 § 1 kc zawiera art. 3853 kc. Są nimi m.in. takie, które:

  1. nakładają wyłącznie na konsumenta obowiązek zapłaty ustalonej sumy na wypadek rezygnacji z zawarcia lub wykonania umowy – art. 385 3 pkt 16 kc,
  2. nakładają na konsumenta, który nie wykonał zobowiązania lub odstąpił od umowy, obowiązek zapłaty rażąco wygórowanej kary umownej lub odstępnego - art. 385 3 pkt 17 kc.


Nie wszystkie umowy mogą być zatem analizowane pod kątem występowania w nich niedozwolonych postanowień umownych i wynikających z tego skutków, lecz tylko te, które:

  • zostały zawarte z konsumentem czyli osobą fizyczną, która dokonuje czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową (art. 221 kc),
  • postanowienia umowne, które kwestionowane są ze względu na ich sprzeczność z dobrymi obyczajami bądź ze względu na rażące naruszanie przez nie interesów konsumenta, nie zostały uzgodnione indywidualnie przez strony - czyli konsument nie miał rzeczywistego wpływu na ich treść tzn. mógł je wyłącznie zaakceptować, gdyż ich treść nie podlegała negocjacjom bądź odrzucić.

Skutkiem uznania, że dane postanowienie jest niedozwolone, jest jego nieważność z mocy prawa i związanie stron umową w pozostałym zakresie ( art. 385 1 § 2 kc).

Nieważność umowy

Zwracam uwagę na fakt, że w przepisach ogólnych kodeksu cywilnego ustawodawca przewidział możliwość uznania za nieważną również umowy (jej postanowień) sprzecznej z ustawą albo mającą mająca na celu obejście ustawy (58 § 1 kc) lub sprzeczną z zasadami współżycia społecznego (58 § 1 kc). Sankcją za ww. „nieprawidłowości” jest nie tylko możliwość uznania za nieważne zakwestionowanego postanowienia ze względu na jego sprzeczność z ustawą, zasadami współżycia społecznego bądź cel obejścia ustawy, ale również całej umowy za nieważną, gdy z okoliczności wynika, iż bez postanowień dotkniętych nieważnością [tu bez niedozwolonego postanowienia umownego] czynność nie zostałaby dokonana (art. 58 § 3 kc).

Porównaj: Co musi zrobić konsument, aby uchylić klauzulę niedozwoloną?

Warunkiem uznania, że umowa (w całości) nie wiąże stron jest ustalenie, z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jej zawarciu, że bez niedozwolonego postanowienia nie zostałaby zawarta. Mimo, iż okoliczności konkretnego przypadku są jedyne i co do zasady niepowtarzalne, ich analiza powinna być dokonana w oparciu o zobiektywizowane kryterium w postaci oczekiwanego w takich okolicznościach zachowania się człowieka rozsądnego. Chodzi o ustalenie, czy uwzględniając konkretne okoliczności, w jakich umowę zawarto, i zakładając rozsądną ich ocenę, doszłoby do jej podpisania bez nieważnych postanowień, czy też nie.

reklama

Autorzy:

- radca prawny - aplikant radcowski Kancelaria Radców Prawnych i Adwokatów

Źródło:

Własne

Zdjęcia

Skutkiem uznania, że dane postanowienie jest niedozwolone, jest jego nieważność z mocy prawa i związanie stron umową w pozostałym zakresie.
Skutkiem uznania, że dane postanowienie jest niedozwolone, jest jego nieważność z mocy prawa i związanie stron umową w pozostałym zakresie.

E-urząd Cyfrowe usługi publiczne. Poradnik dla administracji i przedsiębiorców (książka)79.00 zł

Narzędzia przedsiębiorcy

POLECANE

Dotacje dla firm

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Pomysł na biznes

Eksperci portalu infor.pl

Fundacja ITAKA

Centrum Poszukiwań Ludzi Zaginionych

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »