| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJE | KARIERA | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Moja firma > Biznes > Prawo > Spółki > ABC spółek > Uproszczenia w Kodeksie spółek handlowych od 2018 r.

Uproszczenia w Kodeksie spółek handlowych od 2018 r.

Przygotowany przez rząd projekt zmian w Kodeksie spółek handlowych zakłada m.in. uregulowanie skutków nabycia (objęcia) udziału (lub akcji) ze środków pochodzących z majątku wspólnego, w sytuacji gdy stroną czynności prawnej jest tylko jeden z małżonków, doprecyzowanie zasad reprezentacji spółki w likwidacji, a także doprecyzowanie kwestii następstwa procesowego przy podziale spółki kapitałowej. Nowe regulacje mają wejść w życie w 2018 r.

Wprowadzenie zmian w Kodeksie spółek handlowych, ale także szeregu innych aktów prawnych zakłada projekt ustawy z dnia 27 września 2017 r. o zmianie niektórych ustaw w celu wprowadzenia uproszczeń dla przedsiębiorców w prawie podatkowym i gospodarczym.

Głównych celem projektowanych regulacji jest uproszczenie i ułatwienie prowadzenia działalności gospodarczej w Polsce. Propozycja zawiera ponad 50 uproszczeń, które mają sprawić, jak zapewnia wicepremier, minister rozwoju i finansów Mateusz Morawiecki, że w kieszeniach przedsiębiorców zostanie przez 10 lat przynajmniej 3,8 mld zł. Jednym z zaproponowanych rozwiązań jest wprowadzenie kilku uproszczających zmian w Kodeksie spółek handlowych.

Proponowane zmiany zakładają:

- jednoznaczne wskazanie komu i w jaki sposób członkowie zarządu  oraz członkowie rady nadzorczej spółki kapitałowej powinni składać oświadczenie o swojej rezygnacji,

- uregulowanie skutków nabycia (objęcia) udziału (lub akcji) ze środków pochodzących z majątku wspólnego, w sytuacji gdy stroną czynności prawnej jest tylko jeden z małżonków,

- doprecyzowanie zasad reprezentacji spółki w likwidacji,

- doprecyzowanie skutków czynności prawnej dokonanej albo przez rzekomy organ osoby prawnej albo przez organ osoby prawnej, lecz z przekroczeniem umocowania,

- doprecyzowanie pojęcia „dnia dywidendy” w odniesieniu do spółek z ograniczoną odpowiedzialnością,

- doprecyzowanie reguł zmiany umowy spółki z o.o. w organizacji,

- określenie reguł zwrotu przez wspólników zaliczek wypłaconych w poczet dywidendy w sytuacji, w której spółka  w danym roku obrotowym poniosła stratę,

- określenie podmiotu właściwego do odwołania zgromadzenia wspólników oraz mechanizmu jego odwołania,

- doprecyzowanie kwestii następstwa procesowego przy podziale spółki kapitałowej i kwestii odpowiedzialności spółki dzielonej za jej zobowiązania po wydzieleniu,

- określenie wprost w przepisach możliwości umożliwienie powołania do zarządu spółki partnerskiej osoby niebędącej jej partnerem,

- umożliwienie pisemnego podejmowania uchwał przez udziałowców poza zgromadzeniem wspólników (tzw. „tryb obiegowy”),

- wprowadzenie elastyczniejszych zasad dysponowania agio,

- doprecyzowanie wybranych kwestii o charakterze językowo-legislacyjnym oraz usunięcie przepisów, które nie mogą znaleźć zastosowania w praktyce w odniesieniu do spółek osobowych,

- składanie pełnomocnictw na posiedzeniach organów właścicielskich spółek.

Zmiany w ustawie o rachunkowości przewidziane w tym projekcie mają wejść w życie z dniem 1 stycznia 2018 r.

Zobacz: Projekt ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu wprowadzenia uproszczeń dla przedsiębiorców w prawie podatkowym i gospodarczym

W Kodeksie spółek handlowych modyfikacji ulegną przepisy art. 12. Szczegółowe rozwiązania zawarte w projekcie są następujące:

- Art. 12 pkt 1 - dodanie Art. 41

Dopuszczalność potwierdzania wadliwych czynności organów spółek handlowych wzbudza w obecnym stanie prawnym liczne kontrowersje zarówno w doktrynie prawa cywilnego jak i w orzecznictwie. Nierozstrzygnięta jednoznacznie pozostaje kwestia czy czynność dokonana przez osobę niebędącą organem spółki lub dokonana z przekroczeniem kompetencji organu jest nieważna z mocy prawa, czy też można ją w późniejszym czasie potwierdzić. W orzecznictwie Sądu Najwyższego prezentowane są dwa wzajemnie wykluczające się poglądy odnośnie sankcji, jaką należy zastosować do czynności prawnej dokonanej w imieniu osoby prawnej z przekroczeniem kompetencji przez organ (lub przez „fałszywego” piastuna organu). Pierwsza z nich dopuszcza odpowiednie stosowanie przepisów o czynnościach dokonanych przez pełnomocnika z przekroczeniem zakresu umocowania, „fałszywego” pełnomocnika (art. 103 KC), druga zakłada bezwzględną nieważność takich czynności.[1]

Stan niepewności prawnej wywołany niejednolitą linią orzeczniczą w ww. zakresie jest jedną z największych i najcięższych do przezwyciężenia barier z jakimi borykają się przedsiębiorcy w toku prowadzenia działalności gospodarczej. Mnogość orzeczeń w przedmiotowej kwestii ilustruje skalę problemu z jakim mierzą się przedsiębiorcy, przy czym praktyka obrotu wskazuje na  potrzebę sanacji wadliwych czynności prawnych dokonanych przez organ spółki („fałszywy” organ). Owa wadliwość może mieć swoje źródło np. w zmniejszeniu składu organu poniżej ustawowego lub statutowego minimum, wygaśnięciu mandatu zarządu lub części jego członków spowodowanego niejasnością ustawy lub umowy (statutu). W sytuacji gdy dana czynność jest uzasadniona gospodarczo i nie stoi w sprzeczność do uregulowań wynikających z ustaw szczególnych, jej potwierdzenie jest równie uzasadnione jak w razie przekroczenia kompetencji lub działania bez umocowania przez pełnomocnika[2], szczególnie w sytuacji gdy spółce jak i jej kontrahentowi zależy na utrzymaniu czynności prawnej w mocy. Słusznie podnosi się, że funkcjonalnie brak jest uzasadnienia dla różnicowania konsekwencji prawnej dokonania wadliwej czynności przez pełnomocnika („fałszywego” pełnomocnika) i organ osoby prawnej („fałszywy” organ), bowiem obydwie instytucje pełnią bardzo podobną funkcję.

Celem przepisu, w zaproponowanym brzmieniu, jest jednoznaczne umożliwienie potwierdzania czynności dokonanych przez organ spółki z przekroczeniem zakresu umocowania („fałszywy” organ), odwołując się w tym zakresie do przepisów umożliwiających potwierdzanie czynności przez pełnomocnika działającego poza zakresem umocowania („fałszywego” pełnomocnika). W ocenie projektodawcy, zaproponowane rozwiązanie przyczyni się do poprawy warunków prowadzenia działalności gospodarczej, m.in. poprzez usunięcie wątpliwości interpretacyjnych wpływających na proces decyzyjny przedsiębiorcy oraz pozwoli uniknąć wielu sporów sądowych.

Wprowadzana przedmiotowym przepisem regulacja nie stoi przy tym w sprzeczności z normą wynikającą z art. 17 KSH. Art. 41,w proponowanym brzmieniu, wprowadza ogólną zasadę, która doznaje ograniczenia w szczególnym przypadku, jakim jest sankcja nieważności czynności prawnej w przypadku gdy organ nie uzyskał na nią wymaganej ustawą zgody innego organu spółki. Odmienna wykładnia tych dwóch przepisów doprowadziłaby do nieuprawnionego pominięcia normy wynikającej z art. 17 KSH, co w żadnej mierze nie jest celem wprowadzanej regulacji.

- Art. 12 pkt 2 i 4 - uchylenie  w art. 251 § 2 oraz w art. 109  § 2

Proponowana zmiana ma na celu wyeliminowanie zbędnego (logicznie sprzecznego) przepisu, bowiem nie ma on w praktyce obrotu zastosowania. Spółka osobowa uzyskuje zdolność prawną dopiero w momencie wpisu do rejestru przedsiębiorców, dlatego też nie jest prawnie dopuszczalne działanie w jej imieniu po zawiązaniu a przed wpisem do rejestru.

- Art. 12 pkt 3 - dodanie w art. 97 § 3

W obecnym stanie prawnym powstają wątpliwości, czy w skład zarządu spółki partnerskiej mogą wchodzić, oprócz partnerów, także osoby trzecie. Proponowane rozwiązanie ma na celu jednoznaczne wskazanie, że w skład zarządu spółki partnerskiej mogą wchodzić także osoby trzecie. Rozwiązanie to ma na celu zapewnienie efektywnej organizacji prac spółki oraz jej reprezentacji na zewnątrz, bez konieczności ciągłego angażowania w sprawy spółki partnerów, zajmujących się przede wszystkim działalnością zawodową. Niemniej, mając na uwadze osobowy charakter spółki partnerskiej zasadne jest, by w zarządzie spółki był co najmniej jeden partner.

- Art. 12 pkt 5 - uchylenie w art. 149 § 1

W obecnym stanie prawnym, wobec braku właściwych postanowień w statucie spółki, komplementariusz może zostać „uwięziony” w spółce, co stanowi w ocenie projektodawcy zbyt restrykcyjne ograniczenie jego swobody. Przepis w proponowanym brzmieniu ma na celu sformułowania ustawowego uprawnienia komplementariusza do wypowiedzenie umowy spółki lub wystąpienia z niej, na zasadach ogólnych.

- Art. 12 pkt 6 i 7 – zmiana art. 154 oraz dodanie art. 1541

W obecnym stanie prawnym, w razie obejmowania udziałów po cenie wyżej niż nominalna, wspólnicy muszą dokonać przelewu nadwyżki na kapitał zapasowy. Jest to uregulowanie zbyt restrykcyjne. Podwyższanie kapitału zakładowego ma stanowić mechanizm finansowania spółki, co nie jest wykonalne, gdy ustawowo wprowadza się obowiązek przeznaczania nadwyżki na kapitał zapasowy. Pojęcie kapitału rezerwowego zostało zdefiniowane w uregulowaniach dotyczących spółki akcyjnej (mimo że jest używane również w przepisach dot. sp. z o.o. – m.in.  art. 191, 192, 233, 260 KSH). Zgodnie z art. 396 § 4 KSH jego utworzenie przez spółkę akcyjną jest fakultatywne, środki na nim gromadzone mogą być przeznaczone na dowolny cel, przy czym o ich użyciu decyduje walne zgromadzenie.

Przepisy w zaproponowanym brzmieniu nawiązują do regulacji przyjętej dla spółek akcyjnych w zakresie definicji kapitału rezerwowego i trybu korzystania z niego. Celem projektodawcy jest „uwolnienie” agio, poprzez dopuszczenie do korzystania przez spółkę z nadwyżki pieniężnej, a nie „zamrożenie” jej w kapitale zapasowym. Realizację ww. celu ma zapewnić umożliwienie (odmiennie niż jest to uregulowane w spółce akcyjnej) zawarcia w umowie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością mechanizmu polegającego na scedowaniu uprawnienia do użycia kapitału rezerwowego ze zgromadzenia wspólników np. na zarząd lub na radę nadzorczą. Jednocześnie proponowana regulacja zapewnia wspólnikom spółek z o.o. daleko idącą elastyczność. Zastosowanie spójnika „lub” w proponowanym art. 154 § 3 umożliwia jednoczesne zagospodarowanie części nadwyżki na podwyższenie kapitału zakładowego, części na wpłatę na kapitał rezerwowy, a części na wpłatę na kapitał zapasowy (wedle uznania właścicieli spółki).

Skutkiem wprowadzenia przedmiotowego przepisu będzie zwiększenie możliwości rozwoju spółki oraz inwestycji w jej dalszą działalność, wskutek „uwolnienia” kapitału.

- Art. 12 pkt 8 - dodanie w art. 161 § 4

W praktyce obrotu gospodarczego powstają wątpliwości, w jakiej formie powinna zostać dokonana zmiany umowy spółki z o.o. w organizacji. Zaproponowany przepis ma jednoznacznie unormować przedmiotową kwestię, bowiem sposób i forma zmiany umowy spółki z o.o. w organizacji jest zagadnieniem niezwykle ważnym w toku prowadzenie działalności spółki w jej wczesnej fazie. Przepis w proponowanym kształcie oparty jest na rozwiązaniu wskazanym w postanowieniu SN z dnia 25 lutego 2009 r., sygn. II CSK 489/08. Zmiana umowy spółki w organizacji powinna nastąpić w drodze zmiany samej umowy wspólników. Uzasadniając konieczność zachowania umownego trybu zmiany umowy spółki, wskazuje się, że zmiana ta może wpłynąć w istotny sposób na pozycję wspólnika w spółce, może ona dotyczyć min. jego udziału w kapitale zakładowym, udziale w zyskach i innych prawach majątkowych, może też zmienić cel, jaki wspólnicy zobowiązali się realizować, zawierając umowę spółki. Względy te przesądzają o tym, że zmiana umowy spółki przed rejestracją wymaga jednomyślności wszystkich wspólników, a zatem powinna być dokonana według ogólnych reguł KC przewidzianych dla zmiany umowy. Proponowany przepis ma charakter szczególny, wyłączając w regulowanym zakresie stosowanie art. 255 § 1 w zw. z art. 11 § 2 KSH.

- Art. 12 pkt 9 i 18 - dodanie w art. 1831§ 2 oraz 3321 § 2

Skutki prawne nabycia udziałów przez jednego z małżonków dokonane w zamian za składniki z majątku wspólnego są przedmiotem kontrowersji w literaturze i orzecznictwie. W obecnym stanie prawnym wobec treści art. 31 § 1 KRO, powinny one wchodzić do majątku wspólnego a prawa z nich powinny być wykonywane przez małżonków wspólnie. Niemniej, Sąd Najwyższy w swoich rozstrzygnięciach prezentuje kilka odmiennych stanowisk w przedmiotowej kwestii.

 W postanowieniu z dnia 3 grudnia 2009 r., sygn. II CSK 273/09,[3] skład orzekający stanął na stanowisku, że w przypadku nabycia udziałów za środki pochodzące z majątku wspólnego małżonków, wchodzą one w skład tego majątku, a wspólnikiem staje się tylko małżonek będący stroną czynności prowadzącej do nabycia udziałów. W ocenie Sądu Najwyższego, gdy czynność prawna została dokonana przez jednego z małżonków, stroną tej czynności jest tylko ten małżonek, który złożył oświadczenie woli kreujące (w przypadku nabycia pochodnego akcji) lub współkształtujące (w przypadku złożenia o objęciu akcji przy zakładaniu spółki lub podwyższeniu kapitału zakładowego) dany stosunek prawny.

W wyroku z dnia 5 października 2005 r., IV CK 99/05, SN stanął na stanowisku, że udział w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością, nabyty przez jednego z małżonków ze środków z majątku wspólnego, może stać się składnikiem tego majątku, gdy małżonkowie tak postanowili.

Sprawdź: INFORLEX SUPERPREMIUM

W wyroku z dnia 21 stycznia 2009 r., II CSK 446/08, skład orzekający SN uznał, że akcje nabyte przez małżonka ze środków pochodzących z majątku wspólnego wchodzą w skład tego majątku, a akcjonariuszem staje się tylko małżonek uczestniczący w czynności ich nabycia. Podkreślił, że za dopuszczalnością koncepcji rozdzielenia sfery zewnętrznej, czyli stosunków pomiędzy akcjonariuszem a spółką, oraz sfery wewnętrznej pomiędzy współmałżonkami przemawiają zmiany kodeksu spółek handlowych wprowadzone ustawą z dnia 23 grudnia 2003 r. o zmianie ustawy - Kodeks spółek handlowych oraz niektórych innych ustaw, polegające na wprowadzeniu nowych przepisów art. 1831 oraz 3321 KSH.

Konsekwencją przyjęcia rozwiązań proponowanych w ww. wyrokach jest „rozszczepienie” udziału/akcji, bowiem prawa majątkowe (w wypadku nabycia go za środki pochodzące z majątku wspólnego) przysługują obydwu małżonkom, natomiast prawa korporacyjne tylko jednemu z nich. Taka wykładania stoi w sprzeczności z zasadą, że udział jako prawo podmiotowe stanowi nierozerwalną całość. Pogląd ten jest szeroko akceptowany w doktrynie i został wyrażony w innych wyrokach SN[4].

Celem projektowanej regulacji jest jednoznaczne uregulowanie kwestii, który z małżonków jest wspólnikiem, w sytuacji gdy wkład za udział pochodzi ze środków objętych wspólnością, a umowa spółki zawiera ograniczenia w tym przedmiocie.

Regułą jest, że udziały w spółce nabywa/obejmuje jedna osoba, nawiązując w ten sposób stosunek członkostwa ze spółką. Wyłom od tej zasady wprowadza art. 31 § 1 KRO. Niemniej, skład osobowy wspólników jest istotny dla istnienia i funkcjonowania spółki. Poprzez wykonywania praw korporacyjnych i majątkowych wspólnicy decydują o kształcie prowadzonej działalności, dlatego też należy skutecznie umożliwić wykonywanie praw i obowiązków udziałowych jednemu z małżonków. Ze względu na ww. zależność, przedmiotowa kwestia powinna być uregulowana w sposób szczególny. Wprowadzana norma ma umożliwić wejście do spółki tylko jednemu małżonkowi, przy jednoczesnym zapewnieniu wyrównania uszczerbku w majątku wspólnym, wywołanego finansowaniem udziału z majątku wspólnego (w sytuacji gdy umowa spółki zawiera postanowienie wyłączające możliwość wstąpienia małżonka wspólnika do spółki). Jak podnoszono w piśmiennictwie, dotychczasowe uregulowanie pozwalało na swoiste „wywłaszczenie” małżonka wspólnika, nie przyznając mu prawa do spłaty, tak jak umożliwia to art. 183 KSH[5]. Przedmiotowy przepis formułuje roszczenie o kompensację uszczerbku względem majątku wspólnego. Jego przedawnienie podlega regułom ogólnym. Niemniej, dopiero spłata drugiego małżonka będzie skutkowała przeniesieniem udziałów do majątku osobistego małżonka zobowiązanego do spłaty.

_________________

[1] Zob. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 12 maja 2000 r., V CKN 1029/00, i z dnia 5 lipca 2007 r., II CSK 162/07, uchwała Sądu Najwyższego z dnia 12 października 2001 r., III CZP 55/01, wyroki z dnia 12 grudnia 1996 r., I CKN 22/96; z dnia 26 czerwca 1997 r., I CKN 130/97; z dnia 15 lutego 2002 r., III CKN 494/00; z dnia 14 stycznia 2004 r., I CK 54/03; z dnia 8 października 2004 r., V CK 76/04; z dnia 22 lipca 1998 r., I PKN 223/98 oraz uchwała składu siedmiu sędziów SN z dnia 14 września 2007 r., III CZP 31/07).

[2] S. Sołtysiński, Glosa do uchwały SN z dnia 14 września 2007 r., III CZP 31/07, OSP 2008/5/56.

[3]  Zob. także postanowienie SN z dnia 31 stycznia 2013 r., sygn. II CSK 349/12, LEX/el.

[4] Zob. m.in. w wyroki SN z dnia 19 stycznia 2011 r., sygn. V CSK 223/10, oraz z dnia 21 stycznia 2005 r., sygn. I CK 528/04, LEX/el.

[5] A. Szumański, Status prawny małżonka wspólnika w spółce kapitałowej w sytuacji, gdy objęcie albo nabycie praw  udziałowych w spółce jest finansowane z majątku wspólnego małżonków, dodatek Monitor Prawniczy 7/2015.

reklama

Polecamy artykuły

Narzędzia przedsiębiorcy

POLECANE

Dotacje dla firm

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Pomysł na biznes

Eksperci portalu infor.pl

Miłosz Hady

Radca prawny

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »
Notyfikacje
Czy chcesz otrzymywać informacje o najnowszych zmianach? Zaakceptuj powiadomienia od mojafirma.Infor.pl
Powiadomienia można wyłączyć w preferencjach systemowych
NIE
TAK