| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Moja firma > Spółki > Jak przeprowadzić dopłaty w spółce z o.o.

Jak przeprowadzić dopłaty w spółce z o.o.

W praktyce doradzania spółkom z ograniczoną odpowiedzialnością radca spółki często staje przed koniecznością przygotowania i przeprowadzenia dopłat. Oczywiście, odbywa się to zazwyczaj we współpracy z obsługującym spółkę notariuszem i działem księgowości, ale to na radcy spoczywa obowiązek koordynacji całego procesu.

Problemy pojawiają się zazwyczaj wtedy, gdy część wspólników oponuje przeciwko dopłatom. Zarząd powinien wtedy zastanowić się nad możliwymi do zastosowania sankcjami. W praktyce zdarza się również, że zarząd forsuje uchwałę o obowiązku dopłat, w sytuacji gdy dopłaty nie były zastrzeżone w umowie spółki.

Na dopłaty decydują się często spółki, które mają chwilowe problemy finansowe. Na radcy prawnym obsługującym spółkę ciąży obowiązek poinformowania prezesa spółki o możliwych konsekwencjach dopłat. Jest to istotne zwłaszcza w przypadku niewielkich przedsiębiorstw rodzinnych, w których można spodziewać się oporu mniejszościowych wspólników przed wpłacaniem pieniędzy do spółki. W sensie technicznym dopłata jest formą wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz spółki. Od pożyczki różni się tym, że wspólnikowi, który uiścił należną dopłatę, w odróżnieniu od pożyczkodawcy, nie przysługuje roszczenie o zwrot przekazanej kwoty (chyba że zarządzono zwrot dopłat). Nie mają w tym wypadku zastosowania pozostałe przepisy o pożyczce, a zatem nie jest np. możliwe wypowiedzenie dopłaty przez wspólnika z zachowaniem sześciotygodniowego terminu, na co zezwala art. 723 k.c. Dopłata nie jest formą podwyższenia kapitału zakładowego (chyba że zostanie na taki zaliczona przy zwrocie), ale powiększa majątek spółki. Jest wpisywana do kapitału rezerwowego i nie powiększa wartości udziałów wspólników w kapitale zakładowym. Wspólnicy nie mogą pobierać od dopłaty odsetek.

Umowa spółki jest jedynym źródłem, w którym może być wprowadzony obowiązek dopłat. Przeważający jest pogląd, że do ustalenia zobowiązania nie wystarczy powzięcie przez wspólników stosownej uchwały. Dopłaty należy zatem przewidzieć już na etapie zawiązywania spółki, tak, by potem nie doszło do konieczności zmiany umowy spółki. Z uwagi na sprawy rejestrowe może to bowiem zająć sporo czasu. Jak wskazał SA w Katowicach w wyroku z 3 kwietnia 2003 r. (sygn. akt I ACa 1186/02, OSA z 2004 r. nr 8, poz. 24): w sytuacji gdy dopłaty nie są przewidziane w umowie spółki, zmiana umowy, polegająca na wprowadzeniu postanowienia przewidującego możliwość nakładania dopłat, wymaga jednomyślności jako zmiana zwiększająca świadczenia wspólników. Bez względu na sposób sformułowania postanowienia wprowadzającego do umowy spółki instytucję dopłat, zawsze wymagana jest zgoda wszystkich wspólników, do których ta konstrukcja się odnosi. W praktyce kilkakrotnie spotkałem się jednak z koniecznością nagłego dokapitalizowania spółki i zastrzeżenia dopłat w drodze uchwały bez zapisu w umowie spółki. Pomimo kontrowersji wydaje się, że można dopuścić taką praktykę. Należy oczywiście poinformować zarząd spółki o ewentualnej sprzeczności takiej uchwały z przepisami k.s.h., a zwłaszcza z art. 177 § 1 k.s.h. W przypadku zgody wspólników niebezpieczeństwo zaskarżenia uchwały nie jest wysokie, a podzielone zdania judykatury powodują, że wynik ewentualnego procesu nie byłby pewny.

Jeśli radca zostałby poproszony o sporządzenie uchwały i pisma informującego o konieczności wniesienia dopłat oraz związanych z tym prawnymi możliwościami, to należy przede wszystkim wskazać, że dopłaty są określone w granicach liczbowo oznaczonej wysokości w stosunku do udziałów. Ich wartość musi więc być stosunkowa, tj. określać relacje między udziałem (udziałami) a dopłatą. Możliwe są więc określenia odnoszące się do wielokrotności wartości udziału, określonej części udziału, może to być określenie iloczynowe, ilorazowe, procentowe. Nie można zatem zastosować obowiązku dopłat przez określenie konkretnej kwoty, choćby w konsekwencji dała się ona odnieść jednocześnie do udziału. W praktyce ten warunek nie jest ściśle przestrzegany, bo zakaz kwotowego określania dopłat nie odpowiada wymaganiom obrotu. Warto jednak pamiętać o wskazanym ograniczeniu, by uniknąć ewentualnych komplikacji przy zwrocie dopłat. Poza tym, jeśli spółka zdecydowałaby się na zastrzeżenie dopłat w uchwale wobec braku zapisu umownego, to należy już bezwzględnie przestrzegać pozostałych wymogów wynikających z art. 177-179 k.s.h. Oczywiście można określić dopłaty kwotowo w sposób dodatkowy, tzn. dodać kwotę w nawiasie albo za pomocą zwrotu „tj.”. Jak można zapisać obowiązek dopłat w uchwale? Przy przestrzeganiu zakazu z art. 177 § 1 k.s.h. jest możliwe dość elastyczne ujęcie. Najczęściej spotyka się sformułowanie „nakłada się na wspólników obowiązek dopłat w 1/5 wysokości udziału, tj. w kwocie 100 zł na każdy przypadający wspólnikowi udział”. Na co jeszcze zwrócić uwagę? W praktyce często zdarza się, że nakłada się obowiązek dopłat, np. w wysokości 5-krotności udziału, i twórcom uchwały chodzi o pobranie równej kwoty od każdego ze wspólników1. Tymczasem, po pierwsze, jest to z pewnością sprzeczne z art. 177 k.s.h., a po drugie - literalna interpretacja takiego sformułowania powoduje, że wspólnik posiadający np. 100 udziałów o równej wartości nominalnej 100 zł byłby zobowiązany do dopłaty w kwocie pięciokrotnie przewyższającej jego dotychczasową partycypację w spółce (nie mówiąc już o pobieranej dywidendzie), a na to nikt nie wyraziłby łatwo zgody.

Wzór uchwały w sprawie dopłat

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

Wzór wezwania do wniesienia dopłat

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

Ważne

Przepis umowy spółki, zgodnie z którym każdy wspólnik, niezależnie od liczby posiadanych udziałów, ma wnieść do spółki tytułem dopłaty identyczną kwotę, byłby nieważny3.

Dopłaty w spółce z o.o. >>

Wspólnicy muszą wpłacić pieniądze na konto spółki w terminie ustalonym w uchwale wspólników. Wszelkie opóźnienie lub zwłoka (opóźnienie zawinione) może doprowadzić do konieczności zapłaty spółce dodatkowych kwot jako odsetek lub nawet odszkodowania. Należy ich poinformować o takiej możliwości w wezwaniu do uiszczenia dopłat. Oczywiście należy je wysłać za potwierdzeniem odbioru, tak by spółka wiedziała, kiedy informacja o konieczności zapłaty dotarła do wiadomości wspólnika. W dalszej kolejności, przeciwko niesubordynowanemu wspólnikowi przysługuje spółce prawo wniesienia pozwu o zapłatę. W tym ostatnim wypadku spółka musi udowodnić przesłanki odpowiedzialności odszkodowawczej, czyli winę, szkodę (uszczerbek majątkowy w mieniu spółki) i związek przyczynowy między zdarzeniem a szkodą.

Ważne

• Obowiązek dopłat może być w umowie ograniczony warunkiem4 lub terminem.

• Dopłaty mogą być uchwalane wielokrotnie - prawo nie przewiduje w tym zakresie ograniczeń.

Dopłaty nie powodują powstania przychodu w spółce z o.o. wyłącznie wówczas, gdy są wniesione zgodnie z przepisami kodeksu spółek handlowych. W przypadku naruszenia zasad ustawowych może okazać się, że urzędnicy skarbowi zinterpretują świadczenie na rzecz spółki jako pożyczkę lub darowiznę ze wszystkimi konsekwencjami podatkowymi. Ostateczna kwalifikacja świadczenia zależy nie tyle od jego nazwy (w uchwale, wezwaniu i w tytule przelewu będzie bowiem wpisane „dopłata”), co od charakteru. I tu rola radcy prawnego spółki jest znacząca, bo na wszelkie odstępstwa od regulacji art. 177-179 k.s.h. należy patrzeć pod kątem możliwych komplikacji podatkowych. Jeżeli wpłata ma charakter bezzwrotny, powinna być potraktowana tak jak darowizna, tzn. wartość otrzymanych środków będzie stanowiła przychód podatkowy. Jeżeli natomiast wpłata ma charakter zwrotny, powinna być traktowana tak jak pożyczka. Oznacza to, że w przypadku braku oprocentowania przychodem podatkowym będzie wartość nieodpłatnego świadczenia, tj. kwota odsetek, jaką spółka musiałaby zapłacić w celu uzyskania finansowania na warunkach rynkowych.

Z orzecznictwa

Aby można było uznać, że wniesienie dopłaty w celu zwiększenia kapitału zakładowego nie stanowi przychodu podatkowego, spełniona musi zostać dyspozycja art. 12 ust. 4 pkt 11 u.p.d.o.p. Mowa jest w niej o konieczności dokonania dopłaty wnoszonej do spółki w trybie i na zasadach określonych w odrębnych przepisach. Istotne znaczenie dla prawnopodatkowej kwalifikacji dopłat do kapitału zakładowego w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością ma przepis art. 177 ust. 2 k.s.h. Realizacja postanowień umowy spółki, podobnie jak uchwały zgromadzenia wspólników, nie podlega ocenie organów podatkowych z punktu widzenia ich skutków prywatnoprawnych. Inaczej natomiast rzecz ma się, gdy prawo podatkowe uzależnia zastosowanie konkretnego rozwiązania od reguł wskazanych w innych dziedzinach prawa, odwołując się do określonego wzorca zachowania. Taki wzorzec zachowania podatników podatku dochodowego od osób prawnych, na którym opierają się prawa i obowiązki wspólników spółek handlowych, uwzględniający zasadę proporcjonalności, zawiera art. 177 k.s.h. Zbadanie więc okoliczności wskazujących na jego realizację lub na uchybienia w tym zakresie ma istotne znaczenie dla prawidłowego kształtu stosunku prawnopodatkowego oraz wysokości zobowiązania podatkowego (...).

reklama

Narzędzia przedsiębiorcy

POLECANE

Dotacje dla firm

reklama

Ostatnio na forum

Pomysł na biznes

Eksperci portalu infor.pl

Mirek Gumula

Szkoła Jazdy Subaru

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »