| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Moja firma > Spółki > Jak przeciwdziałać rozwiązaniu spółki osobowej w postępowaniu gospodarczym

Jak przeciwdziałać rozwiązaniu spółki osobowej w postępowaniu gospodarczym

W postępowaniu o rozwiązanie spółki przez sąd z ważnych powodów, nie jest możliwe wystąpienie przez drugiego wspólnika z powództwem wzajemnym o przyznanie mu majątku spółki celem kontynuowania jej działalności w formie przedsiębiorstwa jednoosobowego.

Zapobieżenie likwidacji

Jak już była o tym mowa w rozdziale „Zastosowanie art. 219 k.p.c.”, wyroki oparte na art. 63 § 1 oraz art. 66 k.s.h. są częściowo przeciwstawne. Wydanie wyroku rozwiązującego spółkę z ważnej przyczyny stanowi bowiem podstawę wszczęcia postępowania likwidacyjnego.

Co do zasady, uprawomocnienie się orzeczenia wydanego na podstawie art. 63 § 1 k.s.h. otwiera likwidację spółki (art. 67 § 1 k.s.h.). Dlatego też nie jest wykluczone, że wspólnik będący powodem w zakończonej już sprawie, nie czekając na rozstrzygnięcie postępowania w przedmiocie przyznania majątku spółki, dokona zgłoszenia likwidacji w sądzie rejestrowym (art. 74 k.s.h.). W typowej sytuacji likwidatorami stają się bowiem wszyscy wspólnicy, a każdy z nich ma prawo i obowiązek zgłoszenia likwidacji (art. 70 § 1 zd. 1 w zw. z art. 74 § 1 zd. 2 k.s.h.). Co ważne, wpis otwarcia likwidacji oraz danych likwidatorów do rejestru ma charakter deklaratywny19. Likwidatorzy mogą zatem podejmować czynności likwidacyjnie począwszy od chwili ich ustanowienia. Z powyższego wynika, że w przypadku istnienia konfliktu między wspólnikami, wspólnik żądający likwidacji spółki mógłby doprowadzić nawet do upłynnienia jej majątku.

Natomiast wyrok przyznający majątek spółki jednemu ze wspólników zastępuje oświadczenie woli wspólników, o których mowa w art. 67 § 1 in fine k.s.h.20. Stąd też czyni wszczęcie postępowania likwidacyjnego nie tylko zbędnym, ale przede wszystkim pozbawionym podstawy prawnej. Sąd rejestrowy może jednakże nie mieć wiedzy o toczącym się postępowaniu w przedmiocie zadysponowania majątkiem spółki. Dlatego też niezbędne może się okazać podjęcie przez wspólnika przejmującego dodatkowych kroków prawnych celem zapobieżenia próbom wszczęcia postępowania likwidacyjnego przez drugiego ze wspólników. Jako dwa podstawowe sposoby ochrony wspólnika przejmującego należy wskazać następujące instytucje:

1) udzielenie zabezpieczenia roszczenia niepieniężnego (art. 755 § 1 k.p.c.),

2) pozbawienie wspólnika prawa reprezentowania spółki (art. 30 § 2 k.s.h.).

Roszczeniem podlegającym zabezpieczeniu jest w tym przypadku prawo do podziału realnej masy majątkowej w później wytoczonej21, bądź następczo rozpoznawanej sprawie o przyznanie majątku spółki jednemu ze wspólników.

Sposób zabezpieczenia roszczenia zależy od okoliczności danej sprawy, w tym od rodzaju majątku należącego do rozwiązywanej spółki jawnej. W szczególności w grę wchodzą sposoby zabezpieczenia wskazane w przepisach art. 755 § 1 pkt 1, 2 i 5 k.p.c. Ze względu wszakże na fakt, iż katalog sposobów zabezpieczenia roszczeń niepieniężnych pozostaje otwarty, nie jest wykluczone dokonanie zabezpieczenia również w innej formie, którą sąd rozpoznający wniosek uzna za odpowiednią w okolicznościach danej sprawy.

Zabezpieczenie powinno zmierzać przede wszystkim do ograniczenia uprawnień drugiego ze wspólników do korzystania i rozporządzania majątkiem spółki, np. w drodze ustanowienia zakazu zbywania mienia spółki lub przez wpisanie stosownego ostrzeżenia w księdze wieczystej, bądź ograniczenia praw wspólnika w spółce.

Uprawdopodobnienie roszczenia wiąże się bezpośrednio z istnieniem powodu rozwiązania spółki wyłącznie po stronie drugiego ze wspólników. Natomiast interes prawny wspólnika przejmującego w udzieleniu zabezpieczenia przejawia się w zachowaniu przedsiębiorstwa i majątku spółki, które ten wspólnik zamierza przejąć w trybie art. 66 k.s.h. Zadysponowanie mieniem spółki przez drugiego ze wspólników mogłoby zniweczyć możliwość dalszego prowadzenia jej przedsiębiorstwa poprzez doprowadzenie do jego faktycznej likwidacji.

W przypadku zaistnienia ważnego powodu sąd może pozbawić wspólnika prawa do reprezentowania spółki (art. 30 § 2 k.s.h.). Zestawienie niniejszego przepisu z art. 63 § 2 k.s.h. pozwala stwierdzić, że pierwszy z nich obejmuje swoim zakresem szerszy krąg sytuacji. Mowa jest w nim bowiem o „ważnym powodzie”, nie zaś jedynie o „ważnym powodzie zachodzącym po stronie jednego wspólnika”, jak czyni to drugi z podanych przepisów.

Bez wątpienia zatem istnienie powodów rozwiązania spółki w trybie art. 63 § 2 k.s.h. wypełnia również przesłankę „ważnych powodów” pozbawienia wspólnika prawa reprezentacji spółki.

Uprzednie pozbawienie wspólnika prawa reprezentowania spółki, co znajduje także odzwierciedlenie w zapisach rejestru przedsiębiorców (wykreślenie danych wspólnika z działu 2 rejestru), uniemożliwia takiemu wspólnikowi skuteczne złożenie zgłoszenia o otwarciu likwidacji. Ponadto ewentualne umowy zawierane przez tego wspólnika w imieniu spółki wymagają dla swojej ważności potwierdzenia przez spółkę (bezskuteczność zawieszona)22.

Wadą tego rozwiązania jest możliwość wcześniejszego zakończenia się postępowania w przedmiocie rozwiązania spółki. Jednak i to powództwo może zostać zabezpieczone w trybie art. 755 k.p.c. przez orzeczenie zakazu prowadzenia spraw spółki oraz jej reprezentowania przez pozwanego wspólnika.

Wnioski

W obecnym stanie prawnym sprawy ze stosunków spółki, w tym o jej rozwiązanie oraz o przyznanie jej majątku jednemu ze wspólników, z obowiązkiem rozliczenia się z drugim wspólnikiem, są sprawami gospodarczymi (art. 4791 § 2 pkt 1 k.p.c.). W postępowaniu gospodarczym wyłączona została natomiast możliwość występowania z powództwem wzajemnym (art. 47914 § 3 k.p.c.).

Powyższe regulacje procesowe utrudniają łączne rozpoznanie roszczeń opartych o przepisy art. 63 § 2 oraz art. 66 k.s.h. Stąd też w postępowaniu o rozwiązanie spółki przez sąd z ważnych powodów, nie jest możliwe wystąpienie przez drugiego wspólnika z powództwem wzajemnym o przyznanie mu majątku spółki celem kontynuowania jej działalności w formie przedsiębiorstwa jednoosobowego.

Rozwiązaniem umożliwiającym wspólne ich rozpoznanie, a także rozstrzygnięcie może być stosowanie art. 219 k.p.c. Za tym rozwiązaniem przemawiają nie tylko względy ekonomiki procesowej wynikające ze znacznego podobieństwa okoliczności rozpoznawanych w obu postępowaniach, a także zbieżności ich stanu faktycznego, ale również największy poziom ochrony wspólnika przejmującego, gwarantowany przez łączne rozpoznanie obu spraw. Zapadły w sprawie wyrok rozstrzyga bowiem zarówno o rozwiązaniu spółki, jak i o przejęciu jej majątku przez jednego ze wspólników.

Niemniej wniosek o łączne rozpoznanie spraw nie wiąże sądu, a wydane w tym przedmiocie postanowienie nie podlega dalszemu zaskarżeniu. Niezależnie zatem od postulowania, aby regułą stało się uwzględnianie tego typu wniosków w omawianych w niniejszym artykule okolicznościach, należy wskazać na możliwe, inne sposoby zabezpieczenia interesu wspólnika zamierzającego przejąć majątek spółki w celu dalszego prowadzenia jej przedsiębiorstwa.

Sposobami takimi są:

1) zabezpieczenia w trybie przepisów o zabezpieczaniu roszczeń niepieniężnych, co wymaga uprawdopodobnienia roszczenia wspólnika opartego na art. 66 k.s.h., a także wykazania interesu prawnego w uzyskaniu zabezpieczenia,

2) uprzednie pozbawienie wspólnika prawa reprezentacji spółki. Wymaga to jednak przeprowadzenia odrębnego postępowania i wykazania w nim istnienia ważnych powodów przemawiających za pozbawieniem pozwanego uprawnienia do reprezentowania spółki.

Michał Koralewski

radca prawny, wspólnik zarządzający w Kancelarii Radców Prawnych Legitus s.c. w Gdańsku

 

1 Ustawa z 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz.U. Nr 94, poz. 1037 z późn.zm.), dalej k.s.h.

2 A. Szumański [w:] S. Sołtysiński, A. Szajkowski, A. Szamański, J. Szwaja, M. Tarska, Kodeks spółek handlowych. Komentarz do artykułów 1-150, tom I, s. 994-995.

3 J. Szwaja [w:] S. Sołtysiński, A. Szajkowski, A. Szamański, J. Szwaja, M. Tarska, Kodeks spółek handlowych. Komentarz do artykułów 1-150, tom I, s. 499.

4 E. J. Krześniak, Rozwiązanie spółki partnerskiej, PPH nr 7/2003, tak też: M. Trzebiatowski, Podstawa prawna rozwiązania z ważnego powodu spółki jawnej składającej się z dwóch wspólników, Prawo Spółek nr 3/2010.

5 Komentarz do art. 63 k.s.h. [w:] J. A. Strzępka, Kodeks spółek handlowych. Komentarz, Warszawa 2009, Legalis.

6 W. Pyzioł [w:] K. Nędza, W. Pyzioł, A. Szumański, J. Szwaja, S. Władyka [red.], Prawo spółek, Kraków 1996, s. 54.

7 Orzeczenie SN, sygn. akt III 269/30, cytowane za J. Namitkiewiczem, Ustawodawstwo handlowe, Warszawa 1936, cz. I, s. 69.

8 Wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 10 września 1993 r., sygn. akt I ACr 343/93, Zbiór Orzeczeń 1936-1993.

 9 J. Szwaja, op. cit., s. 504.

10 J. Gudowski [w:] Komentarz do kodeksu cywilnego. Księga trzecia. Zobowiązania, pod red. G. Bieńka, Warszawa 1999, tom II, s. 482.

11 J. Szwaja, op. cit., s. 513.

12 A. Kidyba, Komentarz bieżący do art. 66 kodeksu spółek handlowych, LEX/el. 2010.

13 Ustawa z 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 1191 z późn.zm.), dalej k.p.c.

14 J. Szwaja, op. cit., s. 514.

15 Zob. wyrok Sądu Najwyższego z 22 września 1967 r., sygn. akt I CR 158/67, OSNC 1968/6/105.

16 Zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 2 lipca 2009 r., sygn. akt III PZ 5/09, LEX nr 551888.

17 § 32 zarządzenia Ministra Sprawiedliwości z 12 grudnia 2003 r. w sprawie organizacji i zakresu działania sekretariatów sądowych oraz innych działów administracji sądowej (Dz.Urz. Ministerstwa Sprawiedliwości z 2003 roku, Nr 5, poz. 22).

18 Postanowienie Sądu Najwyższego z 25 lipca 1978 r., sygn. akt IV CZ 115/78, OSN 1979, nr 6, poz. 123, tak też M. Jędrzejowska [w:] T. Ereciński [red.], J. Kudowski, M. Jędrzejowska, Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Część pierwsza Postępowanie rozpoznawcze, Część druga Postępowanie zabezpieczające, tom 1, s. 531.

19 S. Sołtysiński [w:] S. Sołtysiński, A. Szajkowski, A. Szamański, J. Szwaja, M. Tarska, Kodeks spółek handlowych. Komentarz do artykułów 1-150, tom I, s. 535.

20 A. Kidyba, Komentarz bieżący do art. 67 kodeksu spółek handlowych, LEX/el. 2010.

21 K. Korzan, Postępowanie zabezpieczające i egzekucyjne (stadium dostosowawcze), Prob.Egz.S. nr 19/1996.

22 Zob. uchwała Sądu Najwyższego z 14 września 2007 r., sygn. akt III CZP 31/07.

reklama

Narzędzia przedsiębiorcy

POLECANE

Dotacje dla firm

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Pomysł na biznes

Eksperci portalu infor.pl

PolishProperty.eu

PolishProperty.eu to portal zajmujący się kompleksowo rynkiem nieruchomości w Polsce i pozostałych krajach UE.

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »