| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJE MOBILNE | KARIERA | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Moja firma > Spółki > Od kiedy firma spółki handlowej z dodatkiem „w likwidacji”

Od kiedy firma spółki handlowej z dodatkiem „w likwidacji”

Ustalenie, od kiedy należy używać firmy spółki handlowej z dodatkiem „w likwidacji” ma duże znaczenie praktyczne. Jest ono bowiem związane zarówno z interesem spółki handlowej, jak i osób trzecich wchodzących z nią w stosunki prawne w okresie likwidacji. Ujawnienie w firmie spółki, że znajduje się ona w stadium likwidacji, nie powinno być więc spóźnione, ani przedwczesne. Dlatego istotne jest ustalenie momentu, od którego ujawnienie to jest konieczne.

Także analiza przepisów ustawy o rachunkowości31 prowadzi do wniosku o rozdzielności momentu nastąpienia zdarzenia powodującego rozwiązanie i likwidację spółki handlowej względem momentu otwarcia likwidacji, a tym bardziej względem momentu jej rozpoczęcia. Pokazuje to ustawowa siatka czynności księgowych i bilansowych, które są przeprowadzane w związku z likwidacją (art. 12 ust. 1-2 oraz art. 26, art. 45 ust. 1 i art. 52 ust. 3 ustawy o rachunkowości). Otóż, zarówno w przypadku spółek kapitałowych, jak i osobowych na dzień poprzedzający postawienie ich w stan likwidacji zamyka się księgi rachunkowe, co ma nastąpić nie później niż w ciągu 3 miesięcy od tego dnia. Na ten dzień sporządza się też sprawozdanie finansowe (przedkładane do zatwierdzenia przez zgromadzenie), w tym bilans zamknięcia, a także przeprowadza się inwentaryzację. Natomiast otwarcie ksiąg rachunkowych likwidowanej spółki następuje na dzień rozpoczęcia likwidacji, a dokonuje się go w ciągu 15 dni od dnia otwarcia likwidacji. Jednocześnie na ten dzień sporządza się bilans otwarcia (przedkładany do zatwierdzenia przez zgromadzenie).

Pod względem treści bilans zamknięcia ksiąg rachunkowych spółki pokrywa się z bilansem otwarcia jej nowych ksiąg, tj. bilansem likwidacyjnym. Jednak bilans likwidacyjny podpisuje już likwidator. Oznacza to, że w praktyce - o czym była już mowa - data faktycznego rozpoczęcia likwidacji jest przesunięta w stosunku do daty jej otwarcia. Najpierw musi bowiem dojść do ukonstytuowania się likwidatorów. Nawet, jeśli ich ustanowienie odbywa się w dacie samego otwarcia likwidacji, to zazwyczaj sporządzenie bilansu likwidacyjnego następuje w pewnym odstępie czasowym. Celowo więc ustawa daje na wymienione czynności odpowiedni termin. Najwcześniej po tych czynnościach mogą też zostać podjęte pierwsze działania w imieniu likwidowanej spółki. Dopiero wtedy powstaje zatem konieczność uzupełnienia jej firmy dodatkiem wskazującym na znajdowanie się spółki w fazie likwidacji.

Przepisy k.c.32 o firmie nie pozwalają na bezpośrednie potwierdzenie reprezentowanego tu stanowiska. Dają jednak asumpt do dodatkowych argumentów.

Należy zwrócić uwagę przede wszystkim na art. 437 k.c., dotyczący zmiany firmy. Z przepisu tego wynika, że nakaz ujawniania takiej zmiany odnosi się do wszelkich, tj. obligatoryjnych i fakultatywnych elementów przyjętej dotychczas (poprzednio) firmy33. Zakres zastosowania tego przepisu i przewidziany w nim wymóg odbiega jednak od sytuacji, w których przedsiębiorca rejestrowy obowiązany jest zmienić firmę w następstwie określonego zdarzenia prawnego (np. przekształcenia)34. Spostrzeżenie takie jest trafne. Odnosi się ono także do likwidacji. Pozwala też zdać sobie sprawę z relacji wymienionego przepisu wobec przepisów k.s.h., dotyczących firmy spółek handlowych w likwidacji, którą oddaje zasada lex generalis - lex specialis. Oznacza to, że wspomniane przepisy k.s.h. stanowią wyłączną podstawę dla oceny badanego problemu.

Powyższe stwierdzenie odnosi się jednak tylko do budowy firmy spółki, która podlega zmianie z powodu wejścia spółki w fazę likwidacji. Nie rozstrzyga natomiast o momencie, od którego taka zmiana ma faktycznie zostać dokonana. Ocena tej kwestii wymaga zwrócenia uwagi na zasadę prawdziwości, określoną w art. 433 § 2 k.c. Na podstawie tej zasady twierdzi się, iż przedsiębiorca rejestrowy obowiązany jest używać firmy w brzmieniu zgodnym z wpisem w rejestrze. Z drugiej zaś strony - zaznacza się, że wymieniona zasada odnosi się nie tylko do firmy w dacie rejestracji, lecz w całym okresie istnienia wpisu w rejestrze. Znajduje zastosowanie także do firmy, która stała się myląca, co jest najczęściej skutkiem zmiany przedmiotu działalności oraz zakresu i znaczenia przedsiębiorstwa35. Zasada prawdziwości ma zatem wpływ na używanie firmy spółki w likwidacji. Z tym, że w przypadku likwidacji zmiana firmy jest przewidziana wprost i konkretnie przez ustawodawcę w przepisach k.s.h., który w ten sposób zabezpiecza przed jej mylącym charakterem. Sama zasada prawdziwości nie wskazuje też punktu czasowego, z którym używana firma ma być z nią zgodna. Tym bardziej nie wyklucza, że zgodność ta ma być zapewniona mimo braku jeszcze odzwierciedlenia aktualnej firmy w rejestrze. W przypadku likwidacji używanie firmy z dodatkiem „w likwidacji”, jeszcze bez jego wpisu do rejestru, wynika z wyjaśnionego już deklaratywnego skutku takiego wpisu, jak również ze stworzenia sobie przez spółkę możliwości powołania się na art. 14 ustawy o KRS. Także więc w kontekście wspomnianej zasady podstawowe znaczenie w ocenie przedmiotowego zagadnienia mają jednak odpowiednie przepisy k.s.h. o firmie w likwidacji.

Biorąc pod uwagę takie ustalenie, należy również na tle przepisów k.c. potwierdzić sformułowaną wyżej tezę o rozpoczęciu używania firmy spółki z dodatkiem „w likwidacji” dopiero wraz z podjęciem działań likwidacyjnych, a w każdym razie po otwarciu likwidacji, a przed jej zaznaczeniem w rejestrze.

Wnioski

Przeprowadzone rozważania wskazują na to, że odpowiedź na problemowe pytanie tego opracowania przewiduje związanie momentu rozpoczęcia używania firmy spółki handlowej z dodatkiem „w likwidacji” z momentem podjęcia pierwszych czynności likwidacyjnych. W przypadku spółek kapitałowych nastąpi to zazwyczaj po formalnym ujawnieniu wejścia spółki w fazę likwidacji (ogłoszeniu o otwarciu likwidacji)36. Wtedy też spółka powinna uzupełnić swoją firmę wspomnianym dodatkiem zarówno w dokumentacji towarzyszącej podejmowanym w jej imieniu czynnościom, jak i we wszelkich innych identyfikujących ją oznaczeniach (na fakturach, szyldach i ogłoszeniach czy w reklamach i informacjach internetowych). Z pewnością nie musi tego czynić już z samym zajściem zdarzenia będącego przyczyną rozwiązania, a nawet z chwilą powołania likwidatorów, ale też nie może z tym zwlekać do zgłoszenia czy wpisu danych o likwidacji do rejestru. W tym przedziale czasowym powinna zatem również zgłosić swoją likwidację, wraz ze zmianą firmy, do banku, urzędu skarbowego, organu statystycznego itd.

dr hab. Marcin Trzebiatowski

radca prawny, adiunkt w Katedrze Prawa Handlowego KUL Jana Pawła II

 

1 Ustawa z 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz.U. Nr 94, poz. 1037 z późn.zm.), dalej k.s.h.

2 M. Rodzynkiewicz, Kodeks spółek handlowych. Komentarz, Warszawa 2005, s. 124-125 i 476.

3 J. Jacyszyn, Spółka partnerska według przepisów ustawy Kodeks spółek handlowych. Komentarz, Bielsko-Biała 2000, s. 208 i 234-235. Podobnie M. Szewczyk [w:] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (red. M. Tomczak), Gdańsk 2007, s. 225.

4 J. Jacyszyn, jw., s. 234.

5 J. Szwaja [w:] S. Sołtysiński, A. Szajkowski, J. Szwaja, Kodeks spółek handlowych. Komentarz do art. 1-150, tom I, Warszawa 2006, s. 469.

6 J. Jacyszyn, jw., s. 209. Podobnie A. Kawałko [w:] Meritum. Prawo spółek 2006/2007 (opr. zbior.), Warszawa 2006, s. 338.

7 A. Kidyba, Kodeks spółek handlowych. Komentarz do art. 1-300 K.S.H., tom I. Warszawa 2002, s. 236 i 262.

8 Jw., s. 1087-1088.

9 Jw., s. 253, 263 i 276.

10 Jw., s. 1082 i 1087.

11 A. Szajkowski [w:] S. Sołtysiński, A. Szajkowski, J. Szwaja, Kodeks handlowy. Komentarz, tom I, Warszawa 1997, s. 1345. Podobnie A. Kidyba, jw., s. 1099-1100.

12 A. Szajkowski, jw., s. 1342-1343, powołując się na opinię S. Janczewskiego.

13 Ustawa z 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (j.t. Dz.U. z 2007 r. Nr 168, poz. 1186 z późn.zm.).

14 M. Rodzynkiewicz, jw., s. 476; J. P. Naworski [w:] Komentarz do kodeksu spółek handlowych. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (red. R. Potrzeszcz, T. Siemiątkowski), Warszawa 2001, s. 567.

15 A. Kidyba, jw., s. 276.

16 M. Rodzynkiewicz, jw., s. 484.

17 K. Strzelczyk [w:] Komentarz do kodeksu spółek handlowych. Spółki osobowe (red. R. Potrzeszcz, T. Siemiątkowski), Warszawa 2001, s. 204.

18 Jw., s. 214.

19 A. Szajkowski, M. Tarska, Prawo spółek handlowych, Warszawa 2005, s. 203, 205 i 208; J. Szczotka, Spółka jawna, Bydgoszcz-Lublin 2002, s. 145.

20 J. Szczotka, jw., s. 145.

21 M. Litwińska-Werner, Kodeks spółek handlowych. Komentarz, Warszawa 2005, s. 273-274 i 280.

22 Wyrok SN z 16 stycznia 2009 r., sygn. akt V CSK 240/08, LEX nr 526921. Tak też S. Sołtysiński [w:] System prawa prywatnego. Prawo spółek osobowych (red. A. Szajkowski), Warszawa 2008, s. 836.

23 K. Strzelczyk, jw., s. 194.

24 Z. Fenichel [w:] T. Dziurzyński, Z. Fenichel, M. Honzatko, Kodeks handlowy z komentarzem, Łódź 1996 (przedruk), s. 148.

25 Jw., s. 148.

26 Konieczność używania firmy z dodatkiem „w likwidacji” jeszcze przed jej wpisem do rejestru nie może budzić wątpliwości pomimo wątpliwej praktyki, w której dopiero po tym wpisie dokonuje się odpowiednich zmian danych w ramach systemów Regon, NIP i ZUS czy też w dokumentach bankowych.

27 Por. tę niespójność w stanowisku A. Kidyby - przyp. 10 i 15.

28 O wpisie takiej zmiany przekonują też m.in. reguły stosowane w przypadku wystąpienia równoważności podobieństw firm (nazw), o których mowa w § 12 pkt 4 w zw. z zał. nr 10 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 21 grudnia 2000 r. w sprawie ustroju i organizacji Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego oraz szczegółowych zasad udzielania informacji z Krajowego Rejestru Sądowego (Dz.U. Nr 117, poz. 1238).

29 Szerzej na temat brzmienia firmy w upadłości M. Trzebiatowski, Czy przedsiębiorca w upadłości musi to ujawnić, Gazeta Prawna nr 245 z 16 grudnia 2008 r.

30 Por. np. J. Grykiel, Skutki wpisu prokury do rejestru przedsiębiorców, St.Pr. 2007, nr 4, s. 26; A. Nowacki, Jawność materialna Krajowego Rejestru Sądowego, Pr.Sp. 2007, nr 5, s. 37.

31 Ustawa z 29 września 1994 r. o rachunkowości (j.t. Dz.U. z 2009 r. Nr 152, poz. 1223 z późn.zm.).

32 Ustawa z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16, poz. 93 z późn.zm.), dalej k.c.

33 E. Gniewek [w:] Kodeks cywilny. Komentarz (red. E. Gniewek), Warszawa 2006, s. 101.

34 W. Popiołek [w:] Kodeks cywilny. Komentarz do artykułów 1-44911 (red. K. Pietrzykowski), tom I, Warszawa 2008, s. 233.

35 Jw., s. 225-226.

36 Analogiczne rozwiązanie należy przyjąć w przypadku likwidacji spółdzielni (por. art. 121 § 1 ustawy z 16 września 1982 r. - Prawo spółdzielcze, j.t. Dz.U. z 2003 r. Nr 188, poz. 1848 z późn.zm.), a także stowarzyszeń i fundacji.

reklama

Polecamy artykuły

Narzędzia przedsiębiorcy

POLECANE

Dotacje dla firm

reklama

Ostatnio na forum

Pomysł na biznes

Eksperci portalu infor.pl

PB Online

Serwis badań internetowych

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »