| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Moja firma > Spółki > Odpowiedzialność członków zarządu za podatki

Odpowiedzialność członków zarządu za podatki

Z pełnieniem funkcji w spółkach kapitałowych wiąże się ryzyko poniesienia odpowiedzialności nie tylko za zobowiązania cywilnoprawne na podstawie przepisów kodeksu spółek handlowych, ale także za zobowiązania publicznoprawne na podstawie art. 116 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60), jeżeli zobowiązania te nie zostały przez spółkę uregulowane.

Uwolnienie się przez członka zarządu spółki od odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe wystąpi tylko wówczas, gdy wykaże on należytą staranność w działaniach zmierzających do wszczęcia postępowania upadłościowego. Przesłanka uwalniająca z odpowiedzialności nie zostanie jednak spełniona, jeżeli podejmowane przez członków zarządu czynności nie doprowadzą do uruchomienia procedur prawa upadłościowego, np. na skutek braków formalnych wniosków o ogłoszenie upadłości. W celu spełnienia przesłanki uwalniającej członków zarządu od odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe spółki, nie wystarcza samo wystąpienie o ogłoszenie upadłości, ale konieczne jest także dokonanie wszelkich czynności procesowych pozwalających na kontynuowanie tego postępowania.

W praktyce najczęściej do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości nie dochodzi. W takiej sytuacji powstaje kwestia ustalenia winy w niezgłoszeniu stosownego wniosku. Ta kwestia jest złożona, bowiem niezgłoszenie stosownego wniosku może być wynikiem faktycznego zaniedbania ze strony członków zarządu, czy też zlekceważenia wymogów wynikających z prawa upadłościowego. Niezgłoszenie wniosku może być również wynikiem przekonania członków zarządu, że problemy z regulowaniem zobowiązań mają charakter przejściowy. W takim przypadku niezależnie do tego, czy niezgłoszenie wniosku było wynikiem celowego działania, czy brakiem wyobraźni co do dalszego przebiegu spraw spółki nie można mówić o braku winy członka zarządu w zgłoszeniu wniosku o upadłość.

Niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości może być także efektem przekonania członka zarządu, że w okresie pełnienia przez niego obowiązków członka zarządu w spółce nie wystąpiły przesłanki do ogłoszenia upadłości (zobowiązania były regulowane, a ich wartość nie przekraczała wartości majątku spółki). Co do zasady, w takim przypadku członek zarządu spółki kapitałowej może uwolnić się od odpowiedzialności za zaległości podatkowe powstałe w czasie pełnienia przez niego funkcji, również po zakończeniu pełnienia tej funkcji, jeżeli wykaże, że w okresie pełnienia funkcji członka zarządu nie było podstaw do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Jednakże w takich przypadkach najczęściej pojawia się problem dowodowy. Były członek zarządu po ustąpieniu nie posiada prawa dostępu do dokumentów spółki, w tym także za okres, w którym wykonywał swoje obowiązki. W konsekwencji może mieć trudności z wykazaniem, że w dniu, w którym rozstawał się ze spółką, jej kondycja finansowa nie dawała podstaw do zgłaszania wniosku o upadłość.

Niezwykle kontrowersyjnym i dyskusyjnym zagadnieniem jest kwestia winy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości przez członka zarządu, który po objęciu funkcji dowiedział się, że spółka, której został członkiem zarządu, jest niewypłacalna i stan ten zaistniał wcześniej niż na 14 dni przed objęciem funkcji. W orzecznictwie znaleźć można poglądy wskazujące, że za zgłoszenie we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości należy uznać sytuację, gdy zgłaszając wniosek, członek zarządu uczynił ze swej strony wszystko, by nie dopuścić do zniweczenia celu postępowania upadłościowego poprzez stworzenie sytuacji, w której niektórzy wierzyciele są zaspokajani kosztem innych. Rozumieć należy to w ten sposób, że przesłanka ta zostanie spełniona w szczególności, gdy członek zarządu, który po objęciu swej funkcji i ustaleniu, że stan interesów spółki uzasadnia zgłoszenie wniosku o upadłość i że czynność taka nie została dokonana, niezwłocznie złoży odpowiedni wniosek. Z obowiązku tego nie zwalnia sama w sobie okoliczność, że przesłanki zgłoszenia wniosku o upadłość powstały przed objęciem przez daną osobę funkcji członka zarządu. W takiej sytuacji „nowo powołany” członek zarządu mógłby uwolnić się od odpowiedzialności, jeśliby wykazał, że po objęciu funkcji zaistniały jakiekolwiek obiektywne przeszkody, które uniemożliwiały mu zapoznanie się z sytuacją finansową i materialną spółki, a w konsekwencji podjęcie określonych kroków, mogących prowadzić do uwolnienia od odpowiedzialności podatkowej (za wyrokiem WSA w Gliwicach z 22 czerwca 2009 r., sygn. akt III SA/Gl 1101/08, opubl. w CBOSA). Stanowisko to trudno jednak zaakceptować. W pierwszej kolejności wskazać bowiem należy, że „właściwy czas” na ogłoszenie upadłości jest terminem ściśle wynikającym z przepisów prawa upadłościowego i po jego definitywnym upływie przed objęciem funkcji przez „nowo powołanego” członka zarządu termin ten nie może rozpocząć swojego biegu na nowo po objęciu funkcji przez nowego członka zarządu. Trudno zatem uznać w takich okolicznościach, że „nowo powołany” członek zarządu może być winny niezgłoszenia wniosku o upadłość we właściwym czasie. Ponadto, gdyby uznać za prawidłowe stanowisko zaprezentowane w przywołanym orzeczeniu, prowadziłoby to do sytuacji, w której odpowiedzialność za niegłoszenie we właściwym czasie wniosku o upadłość spoczywałaby na innym członku zarządu niż ten, który faktycznie ponosi winę.

Możliwość poniesienia odpowiedzialności przez członków zarządu jest ograniczona czasowo. Zgodnie bowiem z art. 118 Ordynacji podatkowej naczelnik urzędu skarbowego nie może wydać decyzji orzekającej o takiej odpowiedzialności, jeżeli od końca roku kalendarzowego, w którym powstała zaległość podatkowa, upłynęło 5 lat. Oznacza to, że do końca 2009 r. możliwe jest wydanie decyzji orzekających o odpowiedzialności za:

• podatek dochodowy od osób prawnych za 2003 r.;

• podatek dochodowy od osób fizycznych pobrany od wynagrodzeń wypłacanych pracownikom, który winien zostać zapłacony przez spółkę w roku 2004;

• podatek od towarów i usług, którego termin płatności upływał w 2004 r.;

• podatek od czynności cywilnoprawnych, który powinien zostać zapłacony w 2004 r.

Filip Siwek

prawnik

Skoczyński Wachowiak Strykowski Kancelaria Prawna

reklama

Narzędzia przedsiębiorcy

POLECANE

Dotacje dla firm

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Pomysł na biznes

Eksperci portalu infor.pl

Joanna Komandzik-Szałagan

Prawnik

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »