| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Moja firma > Spółki > Spółka cicha w teorii i w praktyce

Spółka cicha w teorii i w praktyce

Co to jest spółka cicha? Jakie są jej zalety i wady? Jak zawrzeć umowę spółki cichej?

Zbytnia swoboda i dowolność przejawiana przez strony może doprowadzić przykładowo do rzeczywistego przekształcenia zawieranej umowy spółki cichej w funkcjonującą w obrocie umowę pożyczki. Będzie to miało miejsce, zwłaszcza gdy swoisty udział wspólnika cichego w zysku stanowi wyłącznie ekwiwalent odsetkowy od wniesionego wkładu. Działanie takie będzie odnosić negatywne, odmienne od zamierzonego, skutki dla stron nie tylko w sferze ich powiązań gospodarczych, ale także w zakresie wszelkich zobowiązań podatkowych i administracyjnych.

Brak odpowiednich zapisów ustawowych może rodzić również wątpliwości w zakresie opodatkowania stosunku prawnego spółki cichej. Dlatego też strony spółki powinny zachować należytą dbałość o szczegółowość zapisów umowy spółki cichej oraz o odpowiednią odrębność regulacji w niej zawartych od postanowień umowy pożyczki czy darowizny.

Wśród podstawowych zalet spółki cichej można, na podstawie przeprowadzonej analizy, wyróżnić:

1. Brak ograniczeń podmiotowych związanych z zawieraniem umowy spółki cichej, gdyż wspólnikiem cichym może być zarówno osoba fizyczna, jak i prawna.

2. Brak ograniczeń przedmiotowych w zakresie wnoszonego przez wspólnika cichego wkładu (przykładowo mogą to być ruchomości, środki pieniężne, prawa majątkowe, a nawet nieruchomości).

3. Ze względu na fakt, iż spółka cicha nie jest formą prowadzenia działalności gospodarczej, nie występuje wymóg dokonywania jakichkolwiek wpisów do rejestrów czy ewidencji.

4. Utrzymanie anonimowości wspólnika cichego jako „źródła” uzyskania określonego kapitału przez przedsiębiorcę, a równocześnie nieujawnianie przez danego przedsiębiorcę potrzeby korzystania z cudzego wkładu w działalności gospodarczej (ze względu na wieloraką specyfikę działalności gospodarczej konkretny przedsiębiorca może mieć żywotny interes prawno-gospodarczy w utrzymaniu w tajemnicy okoliczności związanej z „dokapitalizowaniem” w ramach spółki cichej, np. przed przedsiębiorstwami konkurencyjnymi). Taka konstrukcja wzajemnych relacji stron może odegrać znaczną rolę praktyczną. Przykładem mogą tu być formy działalności eksperymentalnej, czy też obarczonej dużym ryzykiem finansowym lub gospodarczym, gdzie umowa spółki cichej umożliwia podmiotowi będącemu wspólnikiem cichym swoiste „zachowanie dobrego wizerunku” w przypadku ewentualnych niepowodzeń w zakresie prowadzonych interesów.

5. Uzyskanie w sposób szybszy, bardziej efektywny i tańszy określonych składników majątkowych lub środków pieniężnych przez przedsiębiorcę, który nie musi w tym celu „przechodzić” długiej procedury kredytowej, przy jednocześnie możliwym zminimalizowaniu kosztów takiego „dokapitalizowania”. Szczególnie pomocna będzie konstrukcja spółki cichej w sytuacji, w której przedsiębiorca ze względu na sytuację finansową, gospodarczą czy też inne okoliczności nie otrzymałby kredytu bankowego w ogóle lub w niesatysfakcjonującej go wysokości. Spółka cicha jest więc w pełni alternatywną formą dofinansowania działalności gospodarczej w stosunku do relatywnie drogich kredytów i pożyczek.

6. Brak odpowiedzialności wspólnika cichego za jakiekolwiek długi przedsiębiorcy oraz możliwość nieuczestniczenia przez niego w stratach. Skutkiem powyższego ryzyko gospodarcze ponoszone przez wspólnika cichego jest znacznie ograniczone.

7. Brak obowiązku angażowania się wspólnika cichego w jakiekolwiek czynności związane z funkcjonowaniem przedsiębiorstwa, a w szczególności w zakresie prowadzenia jego spraw lub reprezentacji. Jednocześnie nie ma żadnych przeciwwskazań dla ustanowienia wspólnika cichego pełnomocnikiem danego przedsiębiorcy.

8. Możliwość zawierania wielu umów spółki cichej z różnymi podmiotami, i to zarówno przez danego przedsiębiorcę, jak i konkretnego wspólnika cichego.

9. Uprawnienie wspólnika cichego do określonej części zysku przedsiębiorcy, przy jednoczesnej swobodzie stron w określeniu wysokości i częstotliwości (np. miesięcznie, kwartalnie, rocznie) otrzymywania określonych należności oraz dopasowaniu ich do rzeczywistego zysku przedsiębiorcy. Z drugiej strony spółka cicha powoduje zabezpieczenie przedsiębiorcy przed roszczeniem wspólnika cichego do udziału we wzroście majątku przedsiębiorstwa. Skutkuje to praktycznie tym, że w przypadku zakończenia bytu spółki cichej, rozliczenie ze wspólnikiem cichym następuje wyłącznie o zapisy ujęte w umowie spółki, przy jednoczesnym zwrocie wkładu majątkowego (ewentualnie pomniejszonego o umowny udział wspólnika cichego w stratach). Nie ma tu więc de facto żadnego trybu o charakterze postępowania likwidacyjnego, gdyż wspólnik cichy nie dysponuje żadnymi uprawnieniami do majątku przedsiębiorcy.

Chociaż wydawać by się mogło, że spółka cicha jest wprost idealną formą inwestowania i osiągania zysków, niestety ma też i swoje wady. Przykładowo można tu wskazać:

1. Możliwość straty przez wspólnika cichego całego wniesionego wkładu, co w sytuacji zainwestowania znacznych środków finansowych w przynoszące następnie nagłą stratę przedsiębiorstwo może postawić w trudnej sytuacji samego wspólnika (zwłaszcza w przypadku nieudolności gospodarczej lub nieuczciwości przedsiębiorcy).

2. Wspomniany powyżej brak uprawnień wspólnika cichego do korzystania ze wzrastającego majątku przedsiębiorstwa, a także udziału w podziale majątku likwidacyjnego (ponad odzyskany wkład).

3. Anonimowość wspólnika cichego powoduje również brak możliwości pełnego korzystania z sukcesu przedsiębiorcy oraz uzyskanej przez niego renomy na rynku gospodarczym.

4. Brak regulacji ustawowej spółki cichej może powodować dokonywanie nadużyć prawno-gospodarczych (np. wprowadzanie wkładu obejmującego majątek pochodzący z nielegalnej działalności lub przestępstw).

5. Nieistnienie w polskim systemie prawnym odpowiednich uregulowań może skutkować dokonywaniem negatywnej interpretacji postanowień umów spółek cichych przez organy skarbowe i inne urzędy (wbrew woli i intencji stron oraz odmiennie od ich założeń), co może powodować komplikacje urzędowe i ujemne konsekwencje, np. w sferze podatkowej - jeżeli umowa spółki cichej zostanie uznana za pożyczkę, darowiznę lub umowę spółki cywilnej.

Niniejszy artykuł stanowi jedynie ogólny opis zagadnień związanych z interesującym stosunkiem prawnym, jakim jest spółka cicha, oraz próbę ich przybliżenia. Dokonane omówienie nie może być uznane za wyczerpujące lub zupełne, chociażby dlatego, że brak jest odpowiednich, obowiązujących regulacji prawnych, które pozwoliłyby na skomentowanie w pełni aktualnych i konkretnych rozwiązań prawnych w ujęciu teoretycznym oraz praktycznym.

W świetle przeprowadzonej analizy tematu spółka cicha może być jednak uznana za korzystną formę lokaty kapitału (zwłaszcza środków pieniężnych) w stosunku do aktualnych propozycji sektora bankowego, przy jednoczesnym zachowaniu anonimowości inwestującego podmiotu i relatywnie niskim zagrożeniu utraty wniesionego wkładu. Z drugiej zaś strony spółka cicha umożliwia szybkie doinwestowanie przedsiębiorcy, w sposób prosty i jasny określając sposób wzajemnych rozliczeń stron.

Pozostaje jedynie wnioskowanie o zmianę obowiązującego stanu prawnego, a w szczególności istniejącego braku rozwiązań prawnych odnoszących się do spółki cichej, przez opracowanie i wdrożenie unormowań prawnych skierowanych na realizację aktualnych potrzeb przedsiębiorców oraz funkcjonującą praktykę gospodarczą. Tym bardziej że skutki finansowe i gospodarcze wynikające z zawarcia umowy spółki cichej są korzystne dla obu stron.

Przykładowy wzór umowy spółki cichej

 

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

Podstawa prawna:

• rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z 27 czerwca 1934 r. - Kodeks handlowy (Dz.U. Nr 57, poz. 502 z późn.zm.),

• ustawa z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16, poz. 93 z późn.zm.).

Piotr Skorupa

radca prawny w Kancelarii Radcy Prawnego LEGIS w Kędzierzynie-Koźlu,

syndyk masy upadłości i tymczasowy nadzorca sądowy przy Sądzie Rejonowym w Opolu

reklama

Narzędzia przedsiębiorcy

POLECANE

Dotacje dla firm

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Pomysł na biznes

Eksperci portalu infor.pl

Krzysztof Kłosowski

Prawnik, doradca podatkowy w Instytucie Studiów Podatkowych Modzelewski i Wspólnicy

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »