| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Moja firma > Spółki > Zastaw na udziale w spółce jawnej

Zastaw na udziale w spółce jawnej

W ostatnich latach coraz częściej w polskiej praktyce można zaobserwować wykorzystanie handlowej spółki osobowej w roli spółki celowej (special purpose vehicle) w transakcjach finansowania projektów (project finance). W transakcjach tego rodzaju nierzadko przyjmuje się, że jednym z elementów pakietu zabezpieczeń spłaty finansowania ma być zastaw na udziałach w takiej spółce.

Zbywalny charakter znaczącej części uprawnień wspólnika wyklucza się przede wszystkim z uwagi na osobistą więź, jaka łączy go z innymi wspólnikami spółki jawnej. Ponadto w piśmiennictwie wskazuje się, że w prawie polskim obowiązuje ogólny zakaz rozszczepiania uprawnień spółkowych28. Uprawnienia te tworzą ściśle ze sobą związany kompleks jurydyczny, który spajają więzi funkcjonalne. Składników tego kompleksu (za wyjątkiem niektórych, wymienionych wyżej roszczeń czysto majątkowych) nie można swobodnie rozdzielać między różne osoby, dokonując czynności rozporządzających. Co więcej, wspomniane uprawnienia są blisko powiązane z obowiązkami wspólnika, np. nakazem lojalności, zakazem konkurencji, obowiązkiem prowadzenia spraw spółki. Dlatego - w drodze wyjątku, gdy przewiduje to umowa spółki - ustawodawca dopuszcza zmianę podmiotową w spółce jawnej na podstawie czynności prawnej, ale tylko przez przeniesienie ogółu praw łącznie z obowiązkami wspólnika (art. 10 § 1 k.s.h.)29. De lege lata niemożliwe jest zbycie samego kompleksu uprawnień, bez związanych z nimi obowiązków.

Należy dodać, że w doktrynie dość powszechnie kwestionuje się możliwość rozporządzenia przez wspólnika w całości ogólnym prawem do zysku (dywidendy) ze względu na sprzeczność z naturą spółki osobowej. Przyjmuje się, że trwałe przeniesienie tego prawa na nabywcę czyniłoby zbywcę mniej zainteresowanym wynikami ekonomicznymi spółki, ze szkodą dla tej organizacji gospodarczej oraz pozostałych wspólników30. Dopuszczalne są natomiast rozporządzenia poszczególnymi roszczeniami o wypłatę zysku za dany okres.

Skoro nie można zbyć całości uprawnień z tytułu uczestnictwa w spółce jawnej, nie można również obciążyć zastawem ani ogółu tych uprawnień, ani kompleksu praw czysto majątkowych (obejmującego m.in. ogólne prawo do zysku). Wykonanie takiego zastawu prowadziłoby do niedopuszczalnego rozszczepienia pomiędzy prawami, jakie realizując zabezpieczenie, przejmie zastawnik albo nabędzie osoba trzecia, a obowiązkami, które pozostaną po stronie wspólnika - zastawcy. W szczególności w umowie zastawniczej nie można przyznać zastawnikowi prawa głosu w spółce jawnej31. Sprzeciwia się temu ścisłe powiązanie wspomnianego prawa z innymi niezbywalnymi uprawnieniami wspólnika (np. prawem do informacji).

Wspólnik może ustanowić zastaw wyłącznie na poszczególnych roszczeniach czysto majątkowych, z których treści wynika, że nie są one ściśle związane z uczestnictwem w spółce jawnej. Jedynie takimi roszczeniami jest on w stanie swobodnie rozporządzać. Zastawem zwykłym albo zastawem rejestrowym można obciążyć tylko np. roszczenie o wypłatę zysku za dany okres (art. 51-52 k.s.h.) albo roszczenie o zapłatę kwoty likwidacyjnej (art. 82 § 2 k.s.h.).

reklama

Narzędzia przedsiębiorcy

POLECANE

Dotacje dla firm

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Pomysł na biznes

Eksperci portalu infor.pl

Sedlak & Sedlak

Jesteśmy najstarszą polską firmą doradztwa HR. To zobowiązuje.

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »