| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Moja firma > Spółki > Zastaw na udziale w spółce jawnej

Zastaw na udziale w spółce jawnej

W ostatnich latach coraz częściej w polskiej praktyce można zaobserwować wykorzystanie handlowej spółki osobowej w roli spółki celowej (special purpose vehicle) w transakcjach finansowania projektów (project finance). W transakcjach tego rodzaju nierzadko przyjmuje się, że jednym z elementów pakietu zabezpieczeń spłaty finansowania ma być zastaw na udziałach w takiej spółce.

W obecnym stanie prawnym należy odrzucić możliwość ustanowienia zastawu nie tylko na poszczególnych obowiązkach wspólnika, ale także na ogóle jego praw i obowiązków z tytułu uczestnictwa w spółce jawnej22. Skoro przedmiotem zastawu mogą być jedynie aktywa, to - w braku szczególnej podstawy normatywnej - nie można zastawić kompleksu aktywów oraz pasywów. Podstawy takiej nie można uzyskać w drodze wykładni rozszerzającej art. 10 k.s.h., który - jak wspomniano - dotyczy przeniesienia ogółu praw i obowiązków oraz stanowi wyjątek od generalnej reguły niezbywalności uprawnień (i obowiązków) związanych z członkostwem w spółce jawnej.

Kolejnym argumentem przeciwko dopuszczalności zastawienia ogółu praw i obowiązków wspólnika spółki jawnej jest kwestia egzekucji z tak określonego przedmiotu zastawu.

Należy zauważyć, że w prawie polskim egzekucja sądowa jest podstawowym sposobem wykonania praw zastawniczych (art. 312 k.c., art. 21 u.z.r.)23. Zaspokojenie z przedmiotu zastawu zwykłego i zastawu rejestrowego w drodze pozaegzekucyjnej stanowi wyjątek od tej reguły. Jest to możliwe tylko wtedy, gdy ustawa i umowa zastawnicza zezwalają na takie rozwiązanie (art. 313 k.c., art. 21 i nast. u.z.r.). Co więcej, nowelizacja u.z.r. z 26 czerwca 2008 r. ostatecznie przesądziła, że od chwili zajęcia przedmiotu zastawu rejestrowego przez komornika lub inny organ egzekucyjny zastawnik nie może skorzystać z pozaegzekcyjnych trybów zaspokojenia roszczeń (art. 21a u.z.r.). Nowelizacja potwierdziła prymat egzekucji sądowej w ustawodawstwie polskim jako podstawowego sposobu realizacji prawa zastawniczego, którego to sposobu nie można wyłączyć w drodze czynności prawnej24.

Trzeba podkreślić, że przepisy egzekucyjne w ogóle nie przewidują możliwości wykonania zastawu w odniesieniu do ogółu praw i obowiązków wspólnika w spółce jawnej. Takiego przedmiotu nie można ani zająć, ani sprzedać w postępowaniu egzekucyjnym (zob. art. 62 § 1 k.s.h.)25. Konstrukcja zastawu na ogóle praw i obowiązków stanowiłaby fikcję materialnoprawną, skoro w Polsce nie obowiązuje formalnoprawna procedura realizacji takiego zabezpieczenia.

Nawet zakładając, że strony w umowie zastawu rejestrowego uzgadniają pozaegzekucyjny sposób zaspokojenia wierzytelności zastawnika z ogółu praw i obowiązków wspólnika spółki jawnej (np. w drodze przejęcia takiego przedmiotu przez zastawnika), jest to - w mojej ocenie - niewystarczające, aby utrzymać wspomnianą umowę w mocy. Umowa o takiej treści prowadziłaby do definitywnego wyłączenia możliwości wykonania zastawu z wyżej określonego przedmiotu w sądowym postępowaniu egzekucyjnym, a zatem do skutków sprzecznych z art. 21 u.z.r. Podzielam wyrażony w doktrynie pogląd, że przymiot zastawialności przysługuje jedynie takim przedmiotom, które generalnie są zdatne do egzekucji sądowej26. Skoro nie można przeprowadzić egzekucji z ogółu praw i obowiązków wspólnika z tytułu uczestnictwa w spółce jawnej, to niedopuszczalne jest obciążenie tego ogółu zastawem.

reklama

Narzędzia przedsiębiorcy

POLECANE

Dotacje dla firm

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Pomysł na biznes

Eksperci portalu infor.pl

Exact Software

Exact Software Poland Sp. z o.o. dostarcza dynamiczne oprogramowanie dla biznesu.

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »