| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Moja firma > Spółki > Zastaw na udziale w spółce jawnej

Zastaw na udziale w spółce jawnej

W ostatnich latach coraz częściej w polskiej praktyce można zaobserwować wykorzystanie handlowej spółki osobowej w roli spółki celowej (special purpose vehicle) w transakcjach finansowania projektów (project finance). W transakcjach tego rodzaju nierzadko przyjmuje się, że jednym z elementów pakietu zabezpieczeń spłaty finansowania ma być zastaw na udziałach w takiej spółce.

Wspólnik nie może rozporządzić m.in. prawem do prowadzenia spraw spółki jawnej (art. 39 § 1 k.s.h.), kompetencją do reprezentacji spółki (art. 29 § 1 k.s.h.), prawem do zasięgania informacji o stanie majątku i interesów spółki (art. 38 § 2 k.s.h.). Uprawnienia te są ściśle związane ze stosunkiem członkostwa18. Generalna niedopuszczalność rozporządzania poszczególnymi prawami z tytułu uczestnictwa w spółce osobowej wynika także w sposób instrumentalny z zakazu rozszczepiania uprawnień spółkowych, o czym będzie jeszcze mowa w dalszej części artykułu19.

W konsekwencji należy podkreślić, że przepisy, które dopuszczają zmiany w składzie członkowskim spółki jawnej (np. art. 60 w zw. z art. 64 k.s.h. dotyczący spadkobierców wspólnika) albo innego rodzaju rozporządzenia uprawnieniami wynikającymi z uczestnictwa w spółce, stanowią wyjątek od reguły ogólnej. Przepisy nie mogą być wykładane w sposób rozszerzający (exceptiones non sunt extendae).

Powyższy wniosek odnosi się również do wykładni art. 10 § 1 k.s.h., który dozwala na przeniesienie ogółu praw i obowiązków wspólnika spółki osobowej na inną osobę, jeżeli umowa spółki tak stanowi. Jest to możliwe jako wyjątek od reguły ogólnej. Trzeba zaznaczyć, że powołany przepis normuje jedynie kwestię „przeniesienia” ogółu praw i obowiązków, a więc czynności prawnej, na mocy której takie prawa i obowiązki w sposób translatywny przechodzą na nabywcę. Stosowanie art. 10 k.s.h. do innych przypadków rozporządzeń, w tym do ustanowienia zastawu, stanowi - moim zdaniem - wyraz nieuzasadnionej wykładni rozszerzającej. Celem tego przepisu jest umożliwienie - w wyjątkowych przypadkach - zmiany podmiotowej w stosunku członkostwa po stronie jednego ze wspólników spółki osobowej20. Jednak nie oznacza to, że ogół praw oraz obowiązków takiego wspólnika staje się przedmiotem pełnego i swobodnego obrotu gospodarczego, zdatnym do obciążenia ograniczonym prawem rzeczowym, takim jak zastaw czy użytkowanie. W moim przekonaniu, obecnie ogół praw i obowiązków jest dopuszczony do obrotu tylko w zakresie przeniesienia (tj. definitywnej, translatywnej zmiany podmiotowej po stronie wspólnika), ale już nie odnośnie do obciążenia. Wniosek taki wynika z wykładni językowej i funkcjonalnej art. 10 k.s.h.

W dalszej kolejności warto zauważyć, że de lege lata w prawie polskim przedmiotem zastawu mogą być tylko rzeczy ruchome i prawa zbywalne (zob. art. 306 § 1, art. 327 k.c., art. 7 ust. 1 u.z.r. - w odniesieniu do zastawu rejestrowego w doktrynie wyróżnia się także osobny przedmiot: zbiór rzeczy ruchomych lub praw, stanowiący całość gospodarczą, choćby jego skład był zmienny [art. 7 ust. 2 pkt 3 u.z.r.])21. Zastawem można obciążyć jedynie takie składniki, które w majątku zastawcy stanowią aktywa. Sprzeczne z kanonami cywilistyki byłoby zastawienie obowiązków, czyli pasywów przypisanych do zastawcy. W prawie polskim obowiązki nie mają tzw. zdolności zastawniczej.

reklama

Narzędzia przedsiębiorcy

POLECANE

Dotacje dla firm

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Pomysł na biznes

Eksperci portalu infor.pl

Agata Kowalska

Radca Prawny

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »