| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Moja firma > Spółki > Zastaw na udziale w spółce jawnej

Zastaw na udziale w spółce jawnej

W ostatnich latach coraz częściej w polskiej praktyce można zaobserwować wykorzystanie handlowej spółki osobowej w roli spółki celowej (special purpose vehicle) w transakcjach finansowania projektów (project finance). W transakcjach tego rodzaju nierzadko przyjmuje się, że jednym z elementów pakietu zabezpieczeń spłaty finansowania ma być zastaw na udziałach w takiej spółce.

Moim zdaniem, roszczenia takie można obciążyć jednym zastawem, ponieważ wypływają one z jednego stosunku prawnego (stosunku członkostwa w spółce jawnej) i stanowią elementy składowe jednej wierzytelności, jaka przysługuje wspólnikowi względem spółki jawnej. W konsekwencji, w przypadku zastawu rejestrowego powyższe roszczenia powinny być przypisane do kategorii D1 („wierzytelność” - zob. katalog stanowiący załącznik do rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 15 października 1997 r. w sprawie szczegółowej organizacji i sposobu prowadzenia rejestru zastawów - Dz.U. Nr 134, poz. 892). Skoro w istocie mamy do czynienia z wierzytelnością, taka kwalifikacja wydaje się najbardziej poprawna. W orzecznictwie sądowym najczęściej spotyka się jednak kwalifikację do kategorii D2 („inne prawo względne”)32. Wpis omawianego zastawu rejestrowego do rejestru zastawów w kategorii D2, w mojej ocenie, nie stanowi znaczącego uchybienia i nie prowadzi do nieskuteczności prawa zastawniczego.

W razie wykonania takiego zastawu (w tym w drodze przejęcia przedmiotu zastawu rejestrowego przez zastawnika) nabywca roszczeń nie staje się wspólnikiem i nie odpowiada za zobowiązania zastawcy związane z uczestnictwem w spółce jawnej ani za zobowiązania tej spółki (odmiennie niż przewidziano w art. 10 § 3 k.s.h.)33.

Powyższe uwagi prowadzą do wniosku, że z zasady nieważne są umowy zastawnicze, na podstawie których ustanawia się zastaw zwykły albo zastaw rejestrowy na: „ogóle praw i obowiązków wspólnika w spółce jawnej”, „udziale w spółce jawnej”, „wszystkich prawach wspólnika w spółce jawnej”. Umowy takie są sprzeczne z przepisami k.s.h. (art. 58 § 1 k.c.).

W praktyce nierzadko obciąża się zastawem następujący przedmiot: „wszystkie prawa majątkowe wspólnika w spółce jawnej”. Moim zdaniem, taki opis przedmiotu zabezpieczenia jest nieprawidłowy. Majątkowy charakter mają również uprawnienia organizacyjne wspólnika (np. prawo głosu, prawo do prowadzenia spraw spółki)34. Są one jednak niezbywalne, a więc nie mogą zostać obciążone zastawem. Zastawić można jedynie niektóre, czysto majątkowe roszczenia wspólnika wobec spółki jawnej.

Umowa zastawnicza, w której - wbrew przepisom ustawy - strony ustanawiają zastaw na zbyt szeroko ujętym przedmiocie (włączając w jego zakres np. obowiązki, uprawnienia organizacyjne), co do zasady, jest nieważna (art. 58 § 1 k.c.). Jeżeli nieważnością dotknięta jest tylko część umowy, pozostaje ona w mocy co do pozostałych części, chyba że z okoliczności wynika, iż bez postanowień dotkniętych nieważnością umowa nie zostałaby zawarta (art. 58 § 3 k.c.).

reklama

Narzędzia przedsiębiorcy

POLECANE

Dotacje dla firm

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Pomysł na biznes

Eksperci portalu infor.pl

Marzena Jaworska

Radca prawny   

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »