| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Moja firma > Spółki > Odpowiedzialność karna prokurenta spółki za wyrządzenie jej szkody

Odpowiedzialność karna prokurenta spółki za wyrządzenie jej szkody

W literaturze dużo miejsca poświęcono odpowiedzialności karnej członków zarządu spółki. Tymczasem odpowiedzialność prokurenta jest nie mniej istotna, jeśli zważy się, że prokura obejmuje umocowanie do czynności sądowych i pozasądowych, związanych z prowadzeniem przedsiębiorstwa, a jej zakresu nie można ograniczyć wobec osób trzecich, chyba że przepis ustawy wyraźnie na to zezwala.


W odróżnieniu od członków zarządu, którzy z reguły podejmują decyzje kolegialnie, prokurent, co do zasady, działa samodzielnie, chyba że ustanowiona zostanie prokura łączna. Ryzyko, jakie niesie za sobą działanie samodzielnie występującego prokurenta, jest większe niż ryzyko związane z działalnością członka zarządu, reprezentującego spółkę wespół z inną osobą. Ilekroć decyzję podejmuje więcej niż jedna osoba, można domniemywać, że decyzja ta została dokładnie przeanalizowana, a każda z osób biorących udział w jej podjęciu; choćby z samego faktu udziału w czynności; kontroluje pozostałe osoby.

Podmiotem odpowiedzialności z art. 585 § 1 k.s.h. są osoby biorące udział w tworzeniu spółki handlowej, członkowie jej zarządu, członkowie rady nadzorczej oraz likwidator. Mając na uwadze, że katalog podmiotów ponoszących odpowiedzialność karną na podstawie wymienionego przepisu jest ściśle określony, a prawo karne nie dopuszcza rozszerzania odpowiedzialności karnej, w drodze analogii należy przyjąć, że prokurent spółki nie może odpowiadać zgodnie z art. 585 § 1 k.s.h. Podkreśla się często, że art. 585 k.s.h. penalizuje zachowania polegające na nadużyciu zaufania, związanego z zajmowanym stanowiskiem oraz zaufania, jakim spółka obdarza reprezentujące ją podmioty1. W relacji prokurenta ze spółką element zaufania ma istotne znaczenie, tym bardziej że jest to zaufanie „szczególne”, a więc o podwyższonym poziomie. Mimo to, w art. 585 § 1 k.s.h. nie wymieniono prokurenta, tym samym przepis ten nie może stanowić podstawy jego odpowiedzialności. Za zachowanie odpowiadające dyspozycji art. 585 § 1 k.s.h. prokurent może odpowiadać jedynie na drodze cywilnoprawnej lub na drodze karnej zgodnie z przepisem innym niż art. 585 § 1 k.s.h. Przepisów takich należy szukać przede wszystkim w kodeksie karnym (przestępstwa przeciw mieniu, przestępstwa przeciw obrotowi gospodarczemu). W szczególności - prokurent może odpowiadać zgodnie z art. 296 § 1 k.k., którego zakres zbliżony jest do zakresu art. 585 § 1 k.s.h.

Czyn z art. 296 k.k. ma charakter indywidualny. Podmiotem odpowiedzialności jest osoba obowiązana na podstawie przepisu ustawy, decyzji właściwego organu lub umowy do zajmowania się sprawami majątkowymi lub działalnością gospodarczą osoby prawnej. Z góry należy odrzucić rozważania dotyczące naruszenia art. 296 k.k. przez niedopełnienie obowiązków wynikłych z decyzji administracyjnej, gdyż prokura jest instytucją prawa cywilnego i nie jest możliwe ustanowienie jej w trybie administracyjnym. Nie jest też możliwe nałożenie na prokurenta spółki określonych obowiązków w drodze decyzji administracyjnej. W relacjach z organami administracji prokurent nie ma bowiem samodzielnej pozycji i występuje jako reprezentant spółki. Adresatem decyzji może więc być jedynie spółka, jako podmiot reprezentowany przez prokurenta. Jeśli mocą decyzji administracyjnej nałożono na spółkę określone obowiązki, to prokurent może być zobowiązany do ich wykonania w imieniu spółki, lecz nie w swoim własnym. Decyzja administracyjna nie może więc być podstawą obowiązków prokurenta. Rozważenia wymagają dwie inne podstawy, w oparciu o które prokurent mógłby być obowiązany do zajmowania się sprawami spółki: ustawa i umowa. Z treści art. 1091 § 1 k.c. wynika, iż prokura obejmuje „umocowanie” do dokonywania wymienionych w tym przepisie czynności, tym samym nie można przyjąć, że prokurent jest „obowiązany” do zajmowania się sprawami mocodawcy. Powstaje w związku z tym pytanie, czy art. 296 k.k. może mieć zastosowanie do prokurenta, skoro mowa w nim o osobie „obowiązanej” do zajmowania się sprawami innej osoby. W tym zakresie możliwe są dwie interpretacje. Wedle pierwszej, przedmiotem ochrony w art. 296 k.k. jest zaufanie, jakie mocodawca pokłada w reprezentującej go osobie. Zaufanie to może naruszyć zarówno ten, kto jest obowiązany do reprezentacji, jak i ten, kto jest do niej uprawniony. Przedmiot ochrony z art. 296 k.k. zostaje naruszony zarówno wtedy, gdy sprawca nadużywa zaufania mocodawcy w ramach nałożonego na niego obowiązku, jak i wtedy, gdy robi to w ramach udzielonego mu upoważnienia.

reklama

Narzędzia przedsiębiorcy

POLECANE

Dotacje dla firm

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Pomysł na biznes

Eksperci portalu infor.pl

Mariusz Urawski

Prawnik

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »