| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Moja firma > Spółki > Odpowiedzialność karna prokurenta spółki za wyrządzenie jej szkody

Odpowiedzialność karna prokurenta spółki za wyrządzenie jej szkody

W literaturze dużo miejsca poświęcono odpowiedzialności karnej członków zarządu spółki. Tymczasem odpowiedzialność prokurenta jest nie mniej istotna, jeśli zważy się, że prokura obejmuje umocowanie do czynności sądowych i pozasądowych, związanych z prowadzeniem przedsiębiorstwa, a jej zakresu nie można ograniczyć wobec osób trzecich, chyba że przepis ustawy wyraźnie na to zezwala.

Możliwa jest także sytuacja, w której prokurent podżega równocześnie kilka osób wymienionych w art. 585 § 1 k.s.h., np. członka zarządu i członków rady nadzorczej. Okoliczność ta będzie mieć znaczenie przy ustalaniu społecznej szkodliwości czynu oraz przy wymiarze kary. Kwestią sporną jest to, czy dla zrealizowania czynu z art. 585 § 2 konieczna jest świadomość znamion indywidualizujących osobę podżeganą, tzn. świadomość, że występuje ona w roli członka zarządu, likwidatora spółki itd.8. W przypadku prokurenta kwestia ta ma znikome znaczenie praktyczne. Biorąc pod uwagę profesjonalność obrotu oraz zakres działania prokurenta, wydaje się mało możliwe, by mógł on nie mieć świadomości, jaką rolę pełnią w spółce poszczególne osoby. Według najbardziej radykalnych teorii, dla zrealizowania znamion podżegania nie jest konieczne, by osoba nakłaniana dopuściła się czynu zabronionego9, ani nawet, by powzięła zamiar popełniania takiego czynu. Istnieją jednak teorie, które uzależniają realizację znamion podżegania od wywołania u osoby podżeganej zamiaru popełnienia czynu zabronionego, a nawet zrealizowania przez nią znamion takiego czynu10. Podżeganie może być zrealizowane jedynie w drodze działania polegającego na aktywnym nakłanianiu. Zaniechanie zachęcające sprawcę do popełnienia czynu zabronionego może być kwalifikowane jako pomocnictwo psychiczne. Przypisanie prokurentowi odpowiedzialności za podżeganie nie wymaga odwoływania się do złożonej kwalifikacji prawnej obejmującej znamiona podżegania oraz znamiona typu czynu zabronionego, do którego popełnienia podżegano. Wynika to z kompletnego unormowania kwestii podżegania w art. 585 § 2, który zawiera zarówno znamię nakłaniania, jak i wyraźne odesłanie do znamion art. 585 § 1, którego powoływanie w kwalifikacji prawnej wydaje się w związku z powyższym zbędne.

Prokurent może także występować jako pomocnik w popełnieniu przestępstwa z art. 585 § 1 k.s.h. ponoszący odpowiedzialność z art. 585 § 2. Artykuł 585 § 2 stanowi, że określonej w nim karze podlega ten, kto „udziela pomocy do popełnienia przestępstwa” z art. 585 § 1. Należy przyjąć, że chodzi tu o pomocnictwo w rozumieniu art. 18 § 3 k.k., jakkolwiek w art. 585 § 2 k.s.h. pominięto istotne elementy pomocnictwa uwzględnione w art. 18 § 3 k.k., takie jak działanie w zamiarze, aby inna osoba dokonała czynu zabronionego i ułatwianie w tym celu swoim zachowaniem popełnienia tego czynu. Z uwagi na wymóg spójności systemu norm prawa karnego należy uznać, że pomaganie - w rozumieniu art. 585 § 2 k.s.h. - odpowiada wymogom stawianym pomocnictwu w rozumieniu art. 18 § 3 k.k. Wskazuje na to także redakcja art. 585 k.s.h., w którym w § 1 uregulowano sprawstwo, natomiast w § 2 formę współdziałania w postaci nakłaniania i pomagania, co odpowiada schematowi przepisu, w którym w jednym z paragrafów opisuje się sprawstwo, a w paragrafie kolejnym - formy niesprawczego współdziałania. Jak wynika z treści art. 18 § 3 k.k., pomaganie może polegać na fizycznym ułatwieniu dokonania (np. przekazanie dokumentacji spółki), ale także udzielaniu rady lub informacji (pomocnictwo psychiczne). Szczególnym rodzajem pomocnictwa psychicznego jest sytuacja, w której sprawca powziął zamiar dokonania czynu zabronionego, a pomocnik - dowiedziawszy się o tym zamiarze - utwierdza w nim sprawcę, udzielając mu psychicznego wsparcia11, Psychiczne wsparcie udzielone przed dokonaniem czynu zabronionego może być w konkretnej sytuacji zakwalifikowane jako podżeganie. Realizacja znamion pomocnictwa ma następować „z zamiarem aby inna osoba dokonała czynu zabronionego” (art. 18 § 3 k.k.). Ustawodawca nie dokonał ograniczeń odnośnie do rodzaju zamiaru, z którym ma działać pomocnik, a w szczególności - nie ograniczył zachowania pomocnika do działania w określonym celu, co wskazywałoby na zamiar bezpośredni. W związku z powyższym, w świetle brzmienia art. 9 § 1 k.k. należy przyjąć, że pomocnik może działać zarówno z zamiarem bezpośrednim, jak i wynikowym, którym obejmować musi świadomość udzielenia pomocy do czynu zabronionego w świetle prawa karnego, a nie jakiegokolwiek innego czynu.

reklama

Narzędzia przedsiębiorcy

POLECANE

Dotacje dla firm

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Pomysł na biznes

Eksperci portalu infor.pl

Marzena Jaworska

Radca prawny   

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »