| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Moja firma > Temat Dnia > Czy wprowadzić w firmie kodeks etyki?

Czy wprowadzić w firmie kodeks etyki?

Firmy, które zastanawiają się nad wprowadzeniem kodeksów etyki, stają przed dylematem nie tylko organizacyjnym, lecz wręcz moralnym. Czy firma ma prawo określać etyczne wzory zachowań? Czy wprowadzając zasady etyczne, nie łamie granic prywatności swoich pracowników. Dlatego kluczowe jest udzielenie odpowiedzi na pytanie o cel wprowadzania kodeksu etycznego.


Jeśli celem jest budowanie kultury organizacyjnej i usprawnienie procesów zarządzania, to warto podjąć ten wysiłek. Natomiast jeśli firma chce narzucić swoim pracownikom określoną moralność wynikającą z wybranego światopoglądu lub religii, to podejmuje działania, do których nie jest uprawniona, nieważne, jak szczytne byłyby jej źródła. Podstawowym fundamentem współczesnych kodeksów etycznych powinno być obowiązujące prawo oraz uznane przez społeczność międzynarodową prawa człowieka.

Przeciwnicy wprowadzania kodeksów etycznych twierdzą, że skoro obowiązuje nas wszystkich bardzo szczegółowe prawo, to dodatkowe dokumenty, programy czy kodeksy nie są potrzebne. Niestety, same regulacje prawne z pewnością nie pomagają w budowaniu kultury organizacyjnej. Należy zauważyć również, że prawo stanowi tylko standard minimum i nie odnosi się do sytuacji specyficznych, z jakimi pracownicy mają do czynienia w pracy zawodowej. Jednym z kluczowych argumentów za potrzebą wprowadzania kodeksów etycznych jest to, że samo prawo nie gwarantuje jeszcze tego, że będzie ono przestrzegane przez pracowników.

Jak pokazują wyniki badań przeprowadzonych na zlecenie Pracodawców RP, które zostały zrealizowane na przełomie 2010 i 2011 roku przez pracownię badawczą SMG/KRC, istnieje potrzeba budowania kultury etycznej w przedsiębiorstwach. Obszarem odpowiedzialności firm najczęściej wskazywanym jako najważniejszy (59 proc. badanych reprezentatywnej liczby dorosłych Polaków) są stosunki w miejscu pracy i relacje z pracownikami. Dla przykładu, aż 79 proc. respondentów zadeklarowało, że w firmach z branży finansowej istotne jest dbanie o etyczne zachowania pracowników.

Unia Europejska nakłada na przedsiębiorców obowiązek przestrzegania norm pracy, praw człowieka i ochrony środowiska1. Dostrzegając jednak problemy wynikające z nieprzestrzegania prawa, dodatkowo przedsiębiorstwa zachęcane są do dobrowolnego opracowywania dokumentów wewnętrznych, tzw. kodeksów etycznych, które zawierają przyjęte przez nie standardy postępowania, w tym wobec pracowników, dostawców, kontrahentów itp., dotyczące warunków pracy, praw człowieka. W 1999 roku Parlament Europejski wezwał do ustalenia wspólnego kodeksu postępowania dla przedsiębiorstw w UE, który przyczyni się do rozpowszechnienia cenionych rozwiązań i zastosowań w firmach. A w 2006 roku Komisja Europejska zachęcała przedsiębiorców do przyjmowania dobrowolnych kodeksów postępowania, w celu wsparcia tworzenia europejskiego sojuszu na rzecz CSR. Kodeksy, co zauważa przywołany dokument, są bardzo ważnym elementem i skutecznym narzędziem budowania polityki informacyjnej w firmie. Jednak istotne jest skuteczne ich wdrożenie i bieżąca weryfikacja rezultatów. Dokumenty te należy wprowadzać we wszystkich poziomach organizacji, a także udostępniać wszystkim interesariuszom firmy. Ponadto należy pamiętać, by pracownicy mieli niezakłócony dostęp do zapisów kodeksu, ponieważ im większa będzie ich świadomość odpowiedzialnych działań prowadzonych przez firmę, tym lepsza efektywność polityki CSR.

Punktem wyjścia współczesnej etyki jest pojęcie godności osoby. Na tym fundamencie oparta jest między innymi Powszechna Deklaracja Praw Człowieka i Obywatela. Została ona uchwalona 10 grudnia 1948 roku przez Zgromadzenie Ogólne Organizacji Narodów Zjednoczonych. Prawa człowieka to koncepcja, według której każdemu człowiekowi przysługują pewne prawa, których źródłem obowiązywania jest przyrodzona godność ludzka.

Podstawowe prawa człowieka to: prawo do życia; prawo do wolności myśli, sumienia i wyznania; prawo do głoszenia swoich poglądów i opinii bez względu na ich treść i formę; prawo każdego człowieka do uznawania wszędzie jego podmiotowości prawnej; zakaz stosowania tortur, nieludzkiego lub poniżającego traktowania lub karania; zakaz trzymania człowieka w niewolnictwie lub poddaństwie; zakaz skazywania człowieka za czyn, który nie stanowił przestępstwa w chwili jego popełnienia; zakaz pozbawiania wolności jedynie z powodu niemożności wywiązania się ze zobowiązań umownych. W kontekście etyki biznesu ważne są wyodrębnione wolności i prawa ekonomiczne, socjalne i kulturalne. Należą do nich tzw. prawa pozytywne, do których zalicza się: prawo do ochrony zdrowia; prawo do nauki; prawo do odpowiedniego i zadowalającego wynagrodzenia, zapewniającego jednostce i jej rodzinie egzystencję odpowiadającą godności ludzkiej; prawo do pomocy socjalnej; prawo do rozrywki. Wyróżnione zostały również prawa ekonomiczne, takie jak: prawo do pracy; prawo do własności; prawo dziedziczenia.

W praktyce firmy wskazane powyżej prawa powinny być zintegrowane z ryzykami etycznymi. Poniższa matryca przedstawia przykład zastosowania tych praw w działalności biznesowej.

Tabela

Kodeksy etyczne w polskich firmach

Ryzyko w obszarze Praw Człowieka

Prawo Człowieka

Departament organizacji

Polityka organizacji

Przykładowe działania

Praca z niebezpiecznymi substancjami

Prawo do życia

Produkcja

Polityka postępowania z materiałami niebezpiecznymi

Dodatkowy system szkoleń

Specjalne kontrole

Firma prowadzi prowokacyjną kampanię reklamową, która może być odebrana jako dyskryminacyjna

Prawo do niedyskryminacji

Marketing i sprzedaż

Wewnętrzna polityka komunikacyjna

Organizowanie oceny reklamy przez grupy fokusowe pod kątem zasad etycznych

Podwykonawca nie przestrzega zasad bezpieczeństwa swoich pracowników

Prawo do bezpiecznego środowiska pracy

Zakupy

Wymagania stawiane poddostawcom w umowach w kontraktach

Kary finansowe za nieprzestrzeganie standardów BHP zawarte w umowach

Szkolenia dla pracowników podwykonawców w zakresie BHP

Wysoka wypadkowość kierowców korzystających z floty służbowej

Prawo do życia

Prawo do bezpiecznego środowiska pracy

Logistyka

Polityka bezpieczeństwa floty

Szkolenia dla kierowców

Instalacja ograniczników prędkości

Informacja o zasadach używania samochodów służbowych wysłana przez prezesa

Nagradzanie najlepszych kierowców

Dane klientów w sklepach firmowych

Prawo do prywatności

Marketing i sprzedaż

Polityka bezpieczeństwa danych w sklepach

Polityka bezpieczeństwa danych

Wprowadzenie odpowiednich systemów

Szkolenia z bezpieczeństwa danych

Opracowanie własne Autora

reklama

Narzędzia przedsiębiorcy

POLECANE

Dotacje dla firm

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Pomysł na biznes

Eksperci portalu infor.pl

Dorota Fedorowska

psycholog, mediator. Kancelaria Mediacyjna „Primum Consensus”.

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »