| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Moja firma > Temat Dnia > Jakie obowiązki wobec pracowników ma pracodawca w czasie zimy

Jakie obowiązki wobec pracowników ma pracodawca w czasie zimy

Obecna zima daje się we znaki zarówno pracownikom, jak i pracodawcom. Znaczne opady śniegu i zamiecie śnieżne utrudniają, a czasem nawet uniemożliwiają pracownikom dotarcie do pracy. Pracodawcy mają więc wątpliwości, jak potraktować takie spóźnienia lub nieobecności w pracy. Czy zawsze należy uznać je za usprawiedliwione?


Niskie temperatury powietrza wymuszają na pracodawcach także dodatkowe obowiązki związane m.in. z zapewnieniem pracownikom odpowiedniej temperatury w miejscu pracy czy posiłków regeneracyjnych i/lub odzieży ochronnej.

Spóźniający się do pracy pracownicy nie zawsze mogą liczyć na usprawiedliwienie swoich spóźnień, mimo że dotarcie do pracy zimą bywa utrudnione. Pracodawca ma prawo żądać od spóźnionego pracownika wyjaśnień, a następnie na ich podstawie uznać spóźnienie za usprawiedliwione bądź nie. Usprawiedliwione z pewnością powinno zostać spóźnienie spowodowane sytuacją nietypową i obiektywnie niezależną od pracownika, np. niespodziewanym i ostrym atakiem zimy, który spowodował korki na drogach lub przerwy w dostawie energii elektrycznej, wypadek na drodze. Natomiast usprawiedliwienie pozostałych spóźnień jest dobrą wolą pracodawcy.

Z uwagi na panujące zimią gorsze warunki pogodowe pracownicy powinni przewidzieć możliwość wystąpienia problemów z dotarciem do pracy na czas. W związku z tym, aby zdążyć, powinni odpowiednio wcześniej wyjść z domu. W przeciwnym razie za takie spóźnienie pracodawca może nałożyć na nich karę upomnienia lub nagany lub wyciągnąć konsekwencje płacowe, np. w postaci obniżenia premii, jeśli obowiązujące w zakładzie pracy przepisy płacowe na to pozwalają.

PRZYKŁAD

Latem pracownik jedzie samochodem do pracy 15 minut. Zimą zaś powinien przeznaczyć na drogę do pracy odpowiednio więcej czasu. Powinien również doliczyć czas na przygotowanie samochodu do drogi (odśnieżenie i odskrobanie lodu z szyb, odśnieżenie wyjazdu z miejsca parkingowego itp.). Jeżeli zatem nadal wychodzi z domu 15 minut przed rozpoczęciem pracy, to spóźnienie do pracy spowodowane przygotowaniem samochodu do jazdy może zostać przez pracodawcę uznane za nieusprawiedliwione.

Niekiedy także zdarza się, że z powodu ataku zimy pracownicy w ogóle nie są w stanie dojechać do pracy. Środki komunikacji albo docierają ze sporym opóźnieniem, albo w ogóle nie kursują. W takiej sytuacji pracownicy mogą liczyć na usprawiedliwienie nieobecności w pracy z tego powodu.

Wprawdzie regulujące kwestię usprawiedliwiania nieobecności w pracy rozporządzenie z 15 maja 1996 r. w sprawie sposobu usprawiedliwiania nieobecności w pracy oraz udzielania pracownikom zwolnień od pracy nie przewiduje wprost takiej sytuacji, to jednak umożliwia ono usprawiedliwienie nieobecności pracownika z tego powodu, wskazując, że przyczynami usprawiedliwiającymi nieobecność pracownika w pracy są zdarzenia i okoliczności określone przepisami prawa pracy, które uniemożliwiają stawienie się pracownika do pracy i jej świadczenie, a także inne przypadki niemożności wykonywania pracy wskazane przez pracownika i uznane przez pracodawcę za usprawiedliwiające nieobecność w pracy (§ 1 rozporządzenia w sprawie sposobu usprawiedliwiania nieobecności w pracy...).

Takim właśnie przypadkiem jest faktyczna i obiektywna niemożność dotarcia do pracy z powodu ataku zimy. Ważne jest przy tym, aby pracownik powiadomił pracodawcę o przyczynie swojej nieobecności i o przewidywanym okresie jej trwania (jeśli jest to możliwe do przewidzenia) niezwłocznie, nie później niż w drugim dniu nieobecności w pracy. Niedotrzymanie tego terminu może być usprawiedliwione szczególnymi okolicznościami uniemożliwiającymi terminowe dopełnienie przez pracownika tego obowiązku (§ 2 ust. 3 rozporządzenia w sprawie sposobu usprawiedliwiania nieobecności w pracy...).

PRZYKŁAD

Pracownik mieszka we wsi pod Olsztynem i codziennie dojeżdża do pracy do Olsztyna. Z powodu ataku zimy drogi są nieprzejezdne (część nie została jeszcze odśnieżona, a na pozostałych drogach dojazdowych są ogromne korki spowodowane awariami pojazdów i stłuczkami). Zamieć śnieżna uszkodziła linie energetyczne i telefoniczne. Z tego powodu pracownik nie może powiadomić pracodawcy, że nie dojedzie do pracy. Zatem będzie zobowiązany do niezwłocznego powiadomienia pracodawcy, gdy tylko awarie zostaną usunięte.

Jeśli przepisy wewnątrzzakładowe (np. regulamin pracy) nie przewidują innego sposobu powiadamiania pracodawcy o nieobecności, pracownik powinien poinformować pracodawcę osobiście lub przez inną osobę (np. małżonka, innego pracownika) telefonicznie lub za pośrednictwem innego środka łączności (np. faksem, pocztą elektroniczną itp.) albo pocztą tradycyjną (data zawiadomienia to data stempla pocztowego).

Nieobecność w pracy z powodu ataku zimy jest jednak niepłatna. Przepisy prawa pracy nie gwarantują w tym przypadku wynagrodzenia.

WAŻNE!

Nieobecność w pracy spowodowana warunkami atmosferycznymi jest niepłatna.

W takiej sytuacji dopuszczalne jest udzielenie, na wniosek pracownika, urlopu wypoczynkowego, jeżeli pozostał mu jeszcze niewykorzystany urlop. Wówczas za czas udzielonego przez pracodawcę urlopu pracownik otrzyma wynagrodzenie urlopowe. W takim przypadku przepisy prawa pracy nie zakazują udzielania urlopu wypoczynkowego na wniosek pracownika, jednak pracodawca nie jest do tego zobowiązany. Oznacza to, że nie musi on uwzględniać wniosku pracownika (wyjątkiem jest wniosek urlopowy pochodzący od pracownika, który bezpośrednio po urlopie macierzyńskim, dodatkowym macierzyńskim, ojcowskim, urlopie na warunkach urlopu macierzyńskiego oraz dodatkowym urlopie na warunkach urlopu macierzyńskiego zamierza wykorzystać przysługujący mu urlop wypoczynkowy, którego pracodawca nie może mu odmówić).

W razie odmowy udzielenia urlopu wypoczynkowego na taki dzień przez pracodawcę pracownik może zawnioskować o udzielenie urlopu na żądanie (pod warunkiem że nie wykorzystał jeszcze 4 dni tego urlopu w danym roku). Taki wniosek można złożyć najpóźniej w dniu wykorzystania takiego urlopu i - zdaniem Sądu Najwyższego - do chwili przewidywanego rozpoczęcia pracy przez pracownika według obowiązującego go rozkładu czasu pracy (wyrok SN z 15 listopada 2006 r., I PK 128/06, OSNP 2007/23-24/346). Sąd Najwyższy dopuszcza jednak późniejsze złożenie wniosku urlopowego, np. do końca danej dniówki roboczej, w następnej dobie pracowniczej czy następnego dnia, jeśli regulamin pracy albo przyjęta u pracodawcy praktyka zakładowa (zwyczaj) przewidują takie rozwiązania. Pracodawca jest zobowiązany do udzielenia urlopu na żądanie, chyba że nieobecność pracownika zaszkodziłaby interesom firmy (wyrok SN z 28 października 2009 r., II PK 123/09, Monitor Prawa Pracy 2010/4/170) lub gdy żądanie pracownika zostanie uznane za nadużycie prawa (uzasadnienie wyroku SN z 26 stycznia 2005 r., II PK 197/04, OSNP 2005/17/271).

Należy przyjąć, że pracodawca ma prawo zobowiązać pracowników, którzy nie skorzystali z urlopu, do „odpracowania” nieobecności w pracy spowodowanej warunkami atmosferycznymi. Jednak jest to dopuszczalne pod pewnymi warunkami. Przede wszystkim nieobecność w pracy i dzień, w którym będzie ona odpracowywana, powinny przypadać w tym samym okresie rozliczeniowym. Jedynie wówczas czas pracy w ramach tego samego okresu rozliczeniowego zostanie „zbilansowany”. W przeciwnym razie takie „odpracowywanie” nie będzie prawidłowe. Ponadto sposób takiego odpracowania powinien wynikać z obowiązujących w danym zakładzie pracy przepisów wewnątrzzakładowych (np. regulaminu pracy), w praktyce dochodzi bowiem do zmiany dotychczasowego rozkładu czasu pracownika. Dodatkowo należy dopilnować, aby takie odpracowanie nie naruszyło norm czasu pracy (z uwzględnieniem pracy w godzinach nadliczbowych) oraz obowiązkowych okresów nieprzerwanego odpoczynku.

Zima nakłada na pracodawcę wiele dodatkowych obowiązków związanych z zapewnieniem bezpiecznych i higienicznych warunków pracy. Wśród najistotniejszych należy wymienić obowiązek zapewnienia odpowiedniej temperatury w pomieszczeniach pracy oraz obowiązek dostarczenia pracownikom odpowiedniej odzieży roboczej lub ochronnej, a także posiłków regeneracyjnych.

Przepisy prawa pracy nakazują zapewnienie pracownikom odpowiedniej temperatury w pomieszczeniach pracy. Temperatura ta powinna być dostosowana do rodzaju wykonywanej pracy (metod pracy i wysiłku fizycznego niezbędnego do jej wykonania) i nie może być niższa niż 14oC (287 K), chyba że nie pozwalają na to względy technologiczne. Natomiast w pomieszczeniach pracy, w których jest wykonywana lekka praca fizyczna, i w pomieszczeniach biurowych temperatura nie może być niższa niż 18oC (291 K).

WAŻNE!

Temperatura w pomieszczeniach biurowych oraz pomieszczeniach, w których wykonywana jest lekka praca fizyczna, nie może być niższa niż 18oC (291 K).

Ponadto pomieszczenia i stanowiska pracy powinny być zabezpieczone przed niekontrolowaną emisją ciepła w drodze promieniowania, przewodzenia i konwekcji oraz przed napływem chłodnego powietrza z zewnątrz. W razie gdy temperatura jest zbyt niska, pracownicy mogą odmówić pracy w takich warunkach, a pracodawca nie może wyciągnąć wobec nich konsekwencji. Ponadto pracodawca, który nie zapewni odpowiedniej temperatury w pomieszczeniach pracy, popełnia wykroczenie przeciwko prawom pracownika, za które grozi grzywna od 1 tys. zł do 30 tys. zł (art. 283 Kodeksu pracy).

Przydzielenie pracownikom odzieży roboczej odpowiedniej na zimę (odzież ta jest przydzielana, gdy odzież własna pracownika uległaby w trakcie pracy zniszczeniu lub znacznemu zabrudzeniu, albo gdy wymagają tego względy technologiczne, sanitarne lub bezpieczeństwa i higieny pracy) lub odpowiedniej odzieży ochronnej jest obowiązkiem pracodawcy i zależy przede wszystkim od rodzaju wykonywanej pracy i od warunków występujących w miejscu pracy. Niekiedy zmiana pory roku nie wpływa na warunki pracy i pracodawca nie musi zapewniać pracownikom innej odzieży (np. piekarzom). W niektórych przypadkach wystarczy przydzielenie pracownikowi kolejnego kompletu odzieży roboczej (np. koszuli lub bluzy z długim rękawem, kamizelki, cieplejszych spodni, zakrytych butów) odpowiedniej do pory roku (np. mechanikom wykonującym pracę w pomieszczeniach, palaczom itp.).

reklama

Narzędzia przedsiębiorcy

POLECANE

Dotacje dla firm

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Pomysł na biznes

Eksperci portalu infor.pl

Meritoros

Biura rachunkowe

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »