| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Moja firma > Temat Dnia > Zgłoszenie wierzytelności po ogłoszeniu upadłości likwidacyjnej dłużnika

Zgłoszenie wierzytelności po ogłoszeniu upadłości likwidacyjnej dłużnika

Narastająca zła sytuacja finansowo-gospodarcza wielu przedsiębiorców powoduje zwiększanie się liczby podmiotów, w stosunku do których zostaje ogłoszona upadłość likwidacyjna. Dlatego wierzyciele, którzy chcą uczestniczyć w postępowaniu upadłościowym i uzyskać chociaż częściowe zaspokojenie swoich roszczeń, winni dokonać formalnego zgłoszenia wierzytelności.


W takiej sytuacji zasadniczą rolę odgrywają służby księgowe wierzyciela, które winny w sposób sprawny dokonać weryfikacji roszczenia, ustalić i zebrać dowody na jego potwierdzenie oraz przygotować dane dla dokonania zgłoszenia wierzytelności.

Opracowanie ma na celu przybliżenie praktycznych zasad związanych ze składaniem zgłoszenia wierzytelności w toku procesu upadłościowego.

Podmiotem bezpośrednio legitymowanym do zgłoszenia wierzytelności w postępowaniu upadłościowym jest - zgodnie z dyspozycją art. 236 prawa upadłościowego i naprawczego (p.u.n.)1 - zarówno wierzyciel osobisty upadłego, jak i - na podstawie ust. 2 tego artykułu - wierzyciel, którego wierzytelność została uprzednio zabezpieczona hipoteką, zastawem, zastawem rejestrowym, zastawem skarbowym, hipoteką morską lub przez inny wpis w księdze wieczystej lub rejestrze okrętowym. Wskazaną zasadę stosuje się też do podmiotów niebędących wierzycielami osobistymi, ale posiadających zabezpieczenia w postaci hipoteki, zastawu, zastawu rejestrowego, zastawu skarbowego lub hipoteki morskiej na rzeczach wchodzących w skład masy upadłości, w przypadku gdy dany wierzyciel zamierza dochodzić swoich roszczeń w postępowaniu upadłościowym z przedmiotu zabezpieczenia (art. 236 ust 3 p.u.n.).

Zgłoszenie wierzytelności należy uznać za podstawową i obowiązkową formę działania wierzyciela (oprócz wierzycieli, których wierzytelności umieszczane są z urzędu na liście wierzytelności - o czym dalej), w przypadku gdy zamierza on w pełni uczestniczyć w postępowaniu upadłościowym, a co za tym idzie - być uprawnionym do uzyskania zaspokojenia (chociażby częściowego) swoich wierzytelności.

Zgłoszenie wierzytelności musi być traktowane jako sposób dochodzenia roszczenia w określonym postępowaniu sądowym (w tym przypadku jest to proces upadłościowy), co w istocie oznacza, że pełni ono funkcję zbliżoną do powództwa.

Dokonanie skutecznego zgłoszenia wierzytelności przerywa także bieg przedawnienia roszczenia, albowiem - stosownie do treści art. 123 § 1 pkt 1 k.c. - bieg przedawnienia przerywa się przez każdą czynność dokonaną przed sądem, jeżeli jest ona przedsięwzięta bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo też zaspokojenia lub zabezpieczenia określonego roszczenia.

Niedokonanie zgłoszenia wierzytelności, poza przypadkami należności ujmowanych na liście wierzytelności z urzędu, pozbawia danego wierzyciela uprawnienia do zaspokojenia przysługujących mu roszczeń ze środków masy upadłości w ramach toczącego się postępowania upadłościowego. Oczywiście, w tej sytuacji nie dochodzi do jakiegokolwiek wygaśnięcia wierzytelności, jednak praktyczne jej odzyskanie od dłużnika staje się niemożliwe, zwłaszcza gdy upadły - po ukończeniu postępowania upadłościowego - podlega wykreśleniu z rejestru, co de facto kończy jego byt prawny.

Dokonanie zgłoszenia wierzytelności winno nastąpić w terminie wskazanym w postanowieniu właściwego sądu o ogłoszeniu upadłości danego dłużnika. Wierzyciel, który nie złoży zgłoszenia wierzytelności w zakreślonym w przedmiotowym postanowieniu terminie, nie traci jednak możliwości zgłoszenia swoich roszczeń sędziemu komisarzowi w terminie późniejszym. Konsekwencją opóźnionego zgłoszenia jest obciążenie wierzyciela - w oparciu o regulacje art. 235 p.u.n. - kosztami związanymi z dokonaniem zgłoszenia po upływie wymaganego terminu (np. kosztami dodatkowej korespondencji, uzupełnienia listy wierzytelności, dokonywanych obwieszczeń itp.).

Bardziej dotkliwym skutkiem dla wierzyciela może być nałożenie na niego przez sędziego komisarza obowiązku wpłacenia, w wyznaczonym terminie, określonej zaliczki na pokrycie kosztów związanych ze zgłoszeniem wierzytelności po upływie terminu oznaczonego w postanowieniu o ogłoszeniu upadłości danego dłużnika. Brak złożenia przez wierzyciela przedmiotowej zaliczki powoduje zwrot „opóźnionego” zgłoszenia wierzytelności (art. 235 ust. 2 p.u.n.).

Z kolei, uregulowanie zawarte w art. 252 p.u.n. formułuje dalsze konsekwencje dla spóźnionego wierzyciela. Mianowicie, w przypadku zgłoszenia wierzytelności po upływie wymaganego terminu - niezależnie od przyczyny opóźnienia i zawinienia wierzyciela - czynności, które zostały już dokonane w toku procesu upadłościowego, są skuteczne także wobec tego wierzyciela.

Ponadto, w przypadku uznania jego wierzytelności zostaje ona uwzględniona tylko w planach podziału funduszów masy upadłości sporządzonych po terminie jej uznania. Jeżeli jednak wierzytelność została zgłoszona dopiero po zatwierdzeniu ostatecznego planu podziału funduszów masy upadłości, to pozostaje ona w ogóle bez rozpoznania w toku procedury upadłościowej.

Z powyższego wynika, że warto, aby wierzyciel nie tylko monitorował aktualną sytuację swoich dłużników, ale - zwłaszcza w momencie ogłoszenia ich upadłości i uzyskania informacji o tym fakcie (bądź to w drodze zawiadomienia otrzymanego od syndyka masy upadłości, albo też na skutek obwieszczenia w Monitorze Sądowym i Gospodarczym) - dokonał niezwłocznego zgłoszenia wierzytelności. Skuteczne działanie wierzyciela w tym zakresie nie tylko umożliwi mu udział w postępowaniu upadłościowym, ale zwłaszcza nie narazi na dodatkowe koszty, co - przy relatywnie niskich wartościach zgłaszanych wierzytelności - może mieć istotne znaczenie.

Zgłoszenia wierzytelności dokonuje się na piśmie do właściwego sądu, który ogłosił upadłość danego dłużnika, w dwóch egzemplarzach.

Zgłoszenie wierzytelności musi spełniać wymogi formalne pisma procesowego, a więc stosownie do wymogów art. 126 k.p.c., zawierać w szczególności wskazanie sądu, do którego jest kierowane, dokładne oznaczenie wierzyciela dokonującego zgłoszenie oraz dłużnika-upadłego, oznaczenie pisma, szczegółowe określenie wierzytelności, zwięzłą treść ze wskazaniem dowodów uzasadniających roszczenie, podpisy osób uprawnionych do reprezentowania wierzyciela, wykaz załączników, a w szczególności dowodów uzasadniających zgłaszaną wierzytelność (np. umowy, faktury VAT, wyciągi bankowe, dowody wpłat, wezwania do zapłaty, orzeczenia sądowe i inną związaną z wierzytelnością korespondencję) oraz odpis z właściwego rejestru potwierdzający uprawnienie osób podpisanych na piśmie do reprezentowania wierzyciela. W przypadku gdy wierzyciela reprezentuje pełnomocnik do zgłoszenia należy także załączyć dokument pełnomocnictwa wraz z dowodem dokonania opłaty skarbowej.

Nie jest dopuszczalne zgłoszenie wierzytelności w jakiejkolwiek innej formie (np. w drodze dokumentów przesłanych elektronicznie czy też ustnie do protokołu sądowego).

Ponadto - oprócz wskazanych wyżej wymogów, jakie winno spełniać zgłoszenie wierzytelności - jego forma i zawartość muszą odpowiadać regulacjom ujętym w art. 239 i 240 p.u.n. Przepisy te, uszczegóławiając i uzupełniając unormowania art. 126 k.p.c., wskazują także, że wierzyciel winien załączać do zgłoszenia wierzytelności dokumenty uzasadniające roszczenie bądź to w oryginałach, bądź w notarialnie poświadczonych odpisach. Poświadczenia odpisów składanych dokumentów może dokonać też radca prawny lub adwokat będący jednocześnie pełnomocnikiem wierzyciela zgłaszającego daną wierzytelność. Oznacza to w praktyce, że nie jest uprawnionym do poświadczenia dokumentów załączanych do zgłoszenia radca prawny lub adwokat niebędący pełnomocnikiem wierzyciela, a nawet ten, który posiada odpowiednie pełnomocnictwo, ale nie jest osobą podpisującą składane zgłoszenie wierzytelności.

W sytuacji gdy wierzyciel nie ma możliwości załączenia do dokonywanego zgłoszenia dokumentów uzasadniających wierzytelność, winien wyjaśnić, z jakich przyczyn nie przedstawił stosownych materiałów oraz uprawdopodobnić w inny sposób (także w oparciu o zgłaszane odpowiednie wnioski dowodowe) zarówno istnienie, jak i wysokość zgłaszanej wierzytelności.

Sama wierzytelność winna być bardzo szczegółowo opisana i określona poprzez wskazanie konkretnej kwoty pieniężnej. Wierzyciel żądający stosownych odsetek musi także ująć je w dokonywanym zgłoszeniu wraz z uzasadnieniem podstawy ich naliczenia.

Wierzyciel - posiłkując się zapisami ujętymi w art. 342 p.u.n. - winien wskazać również kategorię, do której zgłaszana wierzytelność ma być zaliczona. W przypadku zgłaszania w jednym piśmie kilku wierzytelności służących temu samemu podmiotowi, wierzyciel przypisuje do każdej kwoty konkretną kategorię jej zaspokojenia. Odpowiednio należy też skonkretyzować zapisy odnoszące się do naliczanych odsetek.

W zgłoszeniu wierzytelności należy także podać zabezpieczenia związane z wierzytelnością. Jednocześnie wierzyciel składa oświadczenie, w jakiej prawdopodobnie sumie wierzytelność może nie zostać zaspokojona z przedmiotu zabezpieczenia (art. 240 pkt 5 p.u.n.). Natomiast wierzyciel dysponujący uprawnieniem do zaspokojenia się z określonego przedmiotu wchodzącego w skład masy upadłości, w stosunku do którego upadły nie jest dłużnikiem osobistym (wierzyciel rzeczowy), musi określić przedmiot zabezpieczenia, z którego to jego wierzytelność ma podlegać zaspokojeniu.

Z kolei, jeżeli w stosunku do zgłaszanej wierzytelności toczy się postępowanie sądowe lub administracyjne (niezależnie od jego stadium), wierzyciel zobowiązany jest krótko opisać stan sprawy dotyczącej danej wierzytelności przez m.in. wskazanie sądu lub organu administracji rozpoznającego sprawę, podanie sygnatury sprawy, opisanie ostatnich czynności podjętych w danej sprawie przez wierzyciela oraz sąd lub dany organ. W przeciwnym przypadku, podmiot zgłaszający wierzytelność składa stosowne oświadczenie o braku postępowania sądowego lub administracyjnego dotyczącego roszczeń zgłaszanych przez wierzyciela.

Nowelizacja prawa upadłościowego i naprawczego, obowiązująca od 2 maja 2009 r., nałożyła ponadto na wierzyciela, który jest akcjonariuszem lub wspólnikiem upadłej spółki, zobowiązanie do wskazania ilości posiadanych w tym podmiocie udziałów albo akcji, ze wskazaniem ich rodzaju (art. 240 pkt 8 p.u.n.).

Na zakończenie warto również wskazać, jakie skutki wywołuje dokonanie zgłoszenia wierzytelności. I tak, w przypadku gdy zgłoszenie wierzytelności spełnia wszystkie wymagania wskazane w art. 239 i 240 p.u.n. (które zostały opisane wyżej) nie zawierając żadnych braków formalnych, sędzia komisarz przekazuje odpis zgłoszenia syndykowi masy upadłości. Jeżeli natomiast zgłoszenie wierzytelności złożone przez podmiot nieprowadzący działalności gospodarczej (osobę fizyczną, organ administracji) i jednocześnie niereprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, nie zachowuje wymaganych warunków formalnych, to - w trybie art. 130 k.p.c. - sędzia komisarz dokonuje wezwania wierzyciela do ich uzupełnienie i zakreślając w tym celu określony termin. Bezskuteczny upływ terminu wyznaczonego dla dokonania uzupełnienia powoduje zwrot przekazanego sądowi zgłoszenia wierzytelności, które nie wywołuje żadnych skutków prawnych (np. nie przerywa biegu przedawnienia).

reklama

Narzędzia przedsiębiorcy

POLECANE

Dotacje dla firm

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Pomysł na biznes

Eksperci portalu infor.pl

Onwelo

Onwelo to nowoczesna polska spółka technologiczna, która specjalizuje się w budowaniu innowacyjnych rozwiązań IT dla firm z branży finansowej, ubezpieczeniowej, telekomunikacyjnej, farmaceutycznej oraz FMCG.

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »