| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Moja firma > Temat Dnia > Wierzytelności nieściągalne w podatkach dochodowych

Wierzytelności nieściągalne w podatkach dochodowych

Przedsiębiorcy, którzy nie uzyskali zapłaty z tytułu zrealizowanych transakcji, mogą zaliczyć ją do kosztów uzyskania przychodów. Muszą jednak spełnić kilka warunków.


Nieściągalne wierzytelności mogą być zaliczone do kosztów uzyskania przychodów w sytuacji, kiedy wcześniej w księgach podatnika należności z tytułu dokonanych transakcji zostały zarachowane jako przychody należne oraz gdy nieściągalność wierzytelności wynikających z takich transakcji została udokumentowana według ścisłych wymogów wynikających z ustawy.

Warunek odnoszący się do zarachowania przychodu należnego związanego z daną transakcją wynika z zasady rozpoznawania przychodów podatkowych związanych z działalnością gospodarczą, wedle której do przychodów z tego tytułu zalicza się także należne przychody, choćby nie zostały jeszcze faktycznie otrzymane. Oznacza to, że przychód z działalności gospodarczej podlega opodatkowaniu pomimo braku otrzymania faktycznej zapłaty od kontrahenta. Powstawanie przychodu na tej zasadzie jest ściśle powiązane z możliwością zaliczania do kosztów uzyskania przychodu wierzytelności nieściągalnych. Tylko bowiem te wierzytelności, które są konsekwencją powstania przychodu należnego, mogą być później rozliczane w kosztach uzyskania przychodu. Wierzytelności związane z przychodem powstającym na zasadzie kasowej, tj. w momencie faktycznego wpływu należności, nie będą rozliczane w kosztach. Zaliczeniu do kosztów uzyskania przychodów nie będą zatem podlegać m.in. wierzytelności związane ze spłatą odsetek od pożyczek czy wierzytelności dotyczące zwrotu kosztów sądowych.

Do przychodów należnych można zaliczyć tylko wartość netto transakcji, tj. bez należnego podatku od towarów i usług. Oznacza to, że inna kwota stanowi należność w związku z daną transakcją, a inna kwota jest wierzytelnością, która jako nieściągalna może być zaliczona do kosztów uzyskania przychodów, ponieważ w zakresie podatków dochodowych należny podatek VAT nie stanowi przychodu podatkowego. Dodatkowo powoduje to komplikacje w sytuacji, kiedy należność razem z VAT zostanie uregulowana w części. Trzeba bowiem ustalić, jaka kwota z ogólnej wartości należności została spłacona, a w konsekwencji jaka wartość tej należności dotyczy podatku od towarów i usług, a jaka kwoty netto. W praktyce przyjęto, jakkolwiek nie wynika to wyraźnie w przepisów, że w sytuacji, kiedy dojdzie do częściowej zapłaty należności, zapłaconą kwotę należy proporcjonalnie rozliczyć na uregulowanie podatku od towarów i usług oraz na spłatę kwoty netto. W konsekwencji należy proporcjonalnie obliczyć kwotę niespłaconej wierzytelności, która może być uznana za wierzytelność nieściągalną.

Drugi warunek zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów nieściągalnej wierzytelności polega na potwierdzeniu tego faktu. Będzie on spełniony, jeśli podatnik dysponuje jednym z dokumentów wskazanych w ustawie. Katalog dokumentów ma charakter zamknięty.

Pierwszy dokument to postanowienie o nieściągalności, uznane przez wierzyciela jako odpowiadające stanowi faktycznemu, wydane przez właściwy organ postępowania egzekucyjnego. Przepisy Kodeksu postępowania cywilnego, który reguluje kwestie związane z egzekucją należności, nie posługują się określeniem „postanowienie o nieściągalności”. W praktyce przyjmuje się, że musi to być postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, z którego treści wynika, że egzekucja jest bezskuteczna. Postanowienia o umorzeniu w całości albo części postępowania egzekucyjnego wydaje organ egzekucyjny (komornik) w trybie art. 824 § 1 pkt 3 Kodeksu postępowania cywilnego. Przyczyną umorzenia może być okoliczność, z której wynika, że wskutek egzekucji nie uzyska się sumy wyższej od kosztów egzekucyjnych. W sentencji wskazanego postanowienia nie znajdziemy zatem określenia „postanowienie o nieściągalności”. Istotne jest zatem, aby treść postanowienia nie budziła wątpliwości co do istnienia bądź nieistnienia majątku, z którego może być zaspokojona egzekwowana wierzytelność. Ocena, czy wierzytelność stanowiąca przedmiot postępowania egzekucyjnego może być uznana za nieściągalną, zależy bowiem od istnienia majątku dłużnika. Niezależnie zatem od powołanego w postanowieniu nazewnictwa, informacja musi wynikać z dokumentu posiadanego przez podatnika, na którego podstawie zamierza on zaliczyć wierzytelność do kosztów.

Za postanowienie o nieściągalności nie można natomiast uznać:

• Postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego w całości lub w części, które jest wydawane na podstawie art. 824 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania cywilnego, tj. w sytuacji, gdy dłużnik lub wierzyciel nie ma zdolności sądowej albo gdy egzekucja ze względu na jej przedmiot lub na osobę dłużnika jest niedopuszczalna. Tego rodzaju postanowienia nie odnoszą się do kwestii majątku dłużnika i nie zawierają potwierdzenia, że majątek taki nie istnieje. Umorzenie postępowania egzekucyjnego następuje z uwagi na określone przesłanki formalne.

• Postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 875 § 4 k.p.c. i art. 877 oraz 985 § 1 k.p.c. W przypadkach wskazanych w tych przepisach majątek dłużnika istnieje, lecz w drodze licytacji nie został spieniężony. Decyzja o jego przejęciu zależy od woli wierzyciela, która jest uwarunkowana kwestią ekonomicznej opłacalności przejęcia majątku dłużnika w celu zaspokojenia wierzytelności.

• Zawiadomienia komornika wydanego w trybie art. 763 k.p.c. wskazującego, że np. egzekucja z rachunku bankowego czy wynagrodzenia za pracę jest bezskuteczna. Tego rodzaju zawiadomienie nie zawiera pełnej informacji o majątku dłużnika, a na podstawie uzyskanej informacji możliwe jest, na wniosek wierzyciela, zastosowanie innych środków egzekucyjnych.

W związku z koniecznością uzyskania postanowienia o nieściągalności z punktu widzenia przedsiębiorcy istotne jest, czy w celu ograniczenia kosztów egzekucyjnych można bądź wystąpić o egzekucję wierzytelności w części, bądź w ogóle odstąpić od egzekucji, skoro przedsiębiorca posiada postanowienie o nieściągalności wobec tego samego dłużnika uzyskane w toku egzekucji innego długu. Niejednokrotnie bowiem sytuacja dłużnika jest przedsiębiorcy znana, np. w związku z wcześniej prowadzonymi postępowaniami egzekucyjnymi. Ze stanowiska Ministerstwa Finansów zawartego w piśmie z 28 lutego 1995 r. nr PO 3-722-980/94 (Biuletyn Skarbowy z 1995, nr 6, s. 19, Lex 279) wynika, że w celu zaliczenia wierzytelności do kosztów uzyskania przychodów konieczne jest potwierdzenie nieściągalności wierzytelności poprzez udokumentowanie postanowieniem o nieściągalności wydanym przez organ postępowania egzekucyjnego. Skoro zatem wielkość wierzytelności wynika z prawomocnego orzeczenia sądu i ksiąg podatnika, dowodem jest postanowienie o nieściągalności wierzytelności, uzyskane niezależnie od kwoty wierzytelności, o której egzekucję wierzyciel wystąpił do organu egzekucyjnego. Ze wskazanego stanowiska wynika zatem, że w określonej sytuacji faktycznej nie jest wymagana konieczność wystąpienia o egzekucję całej wierzytelności. Oznacza to jednak, że po pierwsze cała wierzytelność musi zostać potwierdzona wyrokiem sądowym. Po drugie wystąpienie o egzekucję wierzytelności w części może dotyczyć tylko danej wierzytelności. Jeżeli zatem wierzyciel ma kilka wierzytelności wobec tego samego dłużnika, to postanowieniem o bezskuteczności egzekucji w odniesieniu do jednego z długów nie można udokumentować nieściągalności pozostałych długów. W celu potwierdzenia nieściągalności przedsiębiorca w odniesieniu do każdego z długów jest zobowiązany, przynajmniej w części, wystąpić o egzekucję.

reklama

Narzędzia przedsiębiorcy

POLECANE

Dotacje dla firm

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Pomysł na biznes

Eksperci portalu infor.pl

KSP Legal & Tax Advice

Tworzymy rozwiązania dla biznesu. Zespół Doradztwa Podatkowego. Obsługa prawna.

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »